“Kalsınlar-Gitsinler” İkilemide Türkiye’de Siyasi Partilerin Göç Politikaları

Öz

2011’de Suriye’de olayların patlak vermesiyle bir anda milyonlarca Suriyeli Türkiye’ye akın etmiştir. Göçün ilk yıllarında toplumun genel algısının savaş bittikten sonra göçmenlerin ülkesine döneceğine dair olduğu söylenebilir. Ancak zaman geçtikçe toplumda göçmenlerin kalıcı olacağı algısı güçlenmiştir. Pandemiyle daha da derinleşen ekonomik krizle birlikte ise halkta göçmenlere karşı tepki oluşmaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki 14 Mayıs 2023 Genel Seçimleri'ne dair siyasi partilerin göç odaklı tutumlarını, söylemlerini ve politikalarını, resmi belgelerini ve göç politikalarına dair metinlerini incelemektir. Belgelerin analizinden sonra, siyasi partilerin göç politikalarında göçmenleri nasıl konumlandırdıkları ve göç ve göçmenleri hangi kavramlarla tanımladıkları incelendi. Siyasi partilerin göçmenlere ilişkin söylemleri, “gitsinler”, “gönülü gitsinler” ve “kalsınlar” olmak üzere üç ana söylemle birlikte eleştirel bir söylem analizine tabi tuttuldu.

Anahtar Kelimeler

• 2023 Genel Seçimleri
• Siyasi Partiler
• Göç
• Mülteci Politikaları
• İnsan Hakları

Migration Policies of Political Parties in Turkey in the Dilemma of “Let Them Stay-Let Them Return”

Öz

In 2011, with the outbreak of events in Syria, millions of Syrians suddenly flocked to Türkiye. In the early years of migration, it could be said that the general perception of the society was that migrants would return to their country after the war ended. However, over time, the perception that migrants would stay permanently has strengthened within society. With the economic crisis deepening further due to the pandemic, public resentment towards migrants has begun to emerge. The aim of this study is to examine the migration-focused attitudes, discourses, and policies of political parties regarding the General Elections of May 14, 2023, in Türkiye, along with their official documents and texts concerning migration policies. Following the analysis of these documents, the positioning of migrants within the migration policies of political parties and the terms used to define migration and migrants were examined. The discourse of political parties regarding migrants was subjected to critical discourse analysis, consisting of three main discourses: Let them return”, “Let them return voluntarily” and “Let them stay.”

Anahtar Kelimeler

• 2023 General Elections
• Political Parties
• Migration
• Refugee Politics
• Human Rights

Kaynakça

1. Akarçay, P. (2021). İsveç’te göçmen politikaları kapsamında aşırı sağ partinin yükselişi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 76(1), 165-190.
2. AKP (11.04.2023). “Türkiye Yüzyılı İçin Doğru Adımlar-2023 Seçim Bildirgesi”, (Access: 13.05.2024), https://www.akparti.org.tr/media/dwyd05pu/tu-rkiye-yu-zy%C4%B1l%C4%B1-ic-in-dog-ru-ad%C4%B1mlar-2023-sec-im.pdf.
3. Anadolu Ajansı (19.04.2022). “Bahçeli: Suriyeli sığınmacıları güvenlik bir şekilde geldikleri gibi uğurlamak önceliğimi”, (Access: 13.05.2024), https://www.aa.com.tr/tr/politika/bahceli-suriyeli-siginmacilari-guvenli-bir-sekilde-geldikleri-gibi-ugurlamak-onceligimiz/2567328.
4. Aras, İ. & Sağıroğlu, A. (2018). Avrupa aşırı sağında göçmen karşıtlığı: Fransa ve Macaristan Örnekleri. Mukaddime, 9(1), 59-77.
5. Balta E., Elçi E. & Sert, D. (2022). Political Party Representation of Anti-immigration Attitudes: The Case of Türkiye. Özyeğin University and The Heinrich Böll Foundation Türkiye, https://tr.boell.org/sites/default/files/2023-03/boll-report-final.pdf, 2022
6. BBC (04.05.2021). “Ümit Özdağ İYİ Parti’den istifa etti, Meral Akşener ‘Temel hakem millettir, başarılar diliyorum’ dedi”, (Access: 13.05.2024), https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-56278841.
7. Birgün (08.08.2011). “Erdoğan: Suriye Bizim İç Meselemiz”, (Access: 13.05.2024), https://www.birgun.net/haber/erdogan-suriye-bizim-ic-meselemiz-59465.
8. Bobbio, N. (1996). Left and Right: The significance of a political distinction. A. Cameron (Trans.), Chicago: The University of Chicago Press.

9. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), ss. 27-40.
10. Brady, H., Johnston, R. & Sides, J. (2006). The study of political campaigns. In H. E. Brady (Ed.) Capturing Campaign Effects (ss. 1-26). University of Michigan Press.
11. CHP (01.08.2022). “Göçmen ve Sığınmacı Sorununu 2 Yıl İçinde Çözeceğiz!”, (Access: 13.05.2024), https://chp.org.tr/haberler/gocmen-ve-siginmaci-sorununu-2-yil-cinde-cozecegiz.
12. CHP (2016). “Sınır Arasında: İnsanlık Dramından İnsanlık Sınavına. CHP Göç ve Göçmen Sorunlarını İnceleme Komisyonu Mülteci Raporu”, (Access: 13.05.2024), http://www.madde14.org/images/7/7e/CHPSinirlarArasinda2016tur.pdf.
13. Cumhuriyet (20.06.2016). “CHP’den Çarpıcı Mülteci Raporu”, (Access: 13.05.2024), https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/chpden-carpici-multeci-raporu-554372.
14. Cumhuriyet (08.02.2018). “Erdoğan’dan Suriyeli mesajı: 3,5 milyonu burada ilanihaye saklayacak değiliz”, (Access: 13.05.2024), https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/erdogandan-suriyeli-mesaji-35-milyonu-burada-ilanihaye-saklayacak-degiliz-922299.
15. Çakır-Demirhan, D. (2020). Türkiye’de geçici koruma kapsamında bulunan suriyelilerin ulusal vatandaşlık rejimine etkisi. (Unpublish Ph.D. Dissertation). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
16. Çarkoğlu, A. & Elçi, E. (2021). Coreligionist Populist Attitudes towards Syrian Refugees in Türkiye, In Holtug and Eric M. C. Ulsaner (Eds.) National Identity and Social Cohesion (203-218). ECPR Press.
17. Çolakoğlu, E. (2019). Avrupa’da mülteciler, yükselen aşırı sağ ve seçim süreçleri. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(3), ss. 933-961.
18. Davies, P. & Lynch, D. (2006). Fascism and the far right. Routledge.
19. Durgun, S. (2022). Siyasi partiler ve parti sistemleri. In Y. Taşkın (Ed.), Siyaset: Kavramlar, Kurumlar, Süreçler, (ss. 335-354), İstanbul: İletişim.
20. Elçi, E. (2022). Göçmenlere karşı tutumların parti tercihlerine etkisi: Türkiye Örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 46-73.
21. Erdoğan, M. M. (2022). Suriyeliler Barometresi 2021: ‘Suriyelilerle Uyum İçinde Yaşamın Çerçevesi’, https://www.unhcr.org/tr/wp-content/uploads/sites/14/2023/01/SB-2021-TR-MME-FINAL-19-Ocak-2023.pdf.
22. Erdoğan, R. T. (28.10.2022). Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘Türkiye Yüzyılı’ Tanıtım Toplantısı Konuşması, (Access: 13.05.2024), https://www.tccb.gov.tr/assets/dosya/2022-10-28-turkiye_yuzyil.pdf.
23. Fairclough, N. (2005). Critical Discourse Analysis in Transdisciplinary Research. In R. Wodak and P. Chilton (Eds.) A New Agenda in (Critical) Discourse Analysis, (ss. 53-70). Benjamins Publishing.
24. Gazete Duvar (10.05.2022). “Bahçeli: Suriyeli sığınmacılar bugün misafirimizse, yarın komşumuz olacaklar”, (Access: 13.05.2024), https://www.gazeteduvar.com.tr/bahceli-suriyeli-siginmacilar-bugun-misafirimizse-yarin-komsumuz-olacaklardir-haber-1564110.
25. Gorodzeisky, A. & Semyonov, M. (2001). Perceptions and misperceptions: Actual size, perceived size and opposition to immigration in European Societies, Journal of Ethnic and Migration Studies, 46, 1-19.
26. Greco, F. & Polli, A. (2020). The political debate on immigration in the election campaigns, In Europe, In A. Przegalinska, F. Grippa and P. A. Gloor (Eds.), Digital Transformation of Collaboration (111-124), Springer.
27. HDP (2012). “Halkların Demokratik Partisi Programı”, (Access: 13.05.2024), https://hdp.org.tr/tr/parti-programi/8/.
28. HDP (22.06.2021). “Suriye Savaşının 10’uncu Yılında Göçmen ve Mülteciler Çalıştayı Sonuç Bildirgesi”, (Access: 13.05.2024), https://hdp.org.tr/tr/suriye-savasinin-10uncu-yilinda-gocmen-ve-multeciler-calistayi-sonuc-bildirgesi/15552/.
29. Indyturk (19.05.2022). “‘Sığınmacıları göndereceğiz’ diyen CHP’nin önüne 2016 raporu konuluyor”, (Access: 13.05.2024), https://www.indyturk.com/node/511416/siyaset/s%C4%B1%C4%9F%C4%B1nmac%C4%B1lar%C4%B1-g%C3%B6nderece%C4%9Fiz-diyen-chpnin-%C3%B6n%C3%BCne-2016-raporu-konuluyor%E2%80%A6-kal%C4%B1c%C4%B1.
30. İYİ Parti (2022a). “Milli Göç Doktrini: Suriyeli ve Diğer Ülke Uyruklu Sığınmacılar ile Kaçak Göçmenler Mevcut Durum ve Çıkış Yolu Önerileri”, (Access: 13.05.2024), https://iyiparti.org.tr/storage/img/content/2vGM/mevcut-durum-ve-cikis-yolu-onerileri-6eylul-2022-redakte.pdf.
31. İYİ Parti (2022b). “Milli Göç Doktrini: Suriyeli ve Diğer Ülke Uyruklu Sığınmacılar ile Kaçak Göçmenler Strateji Belgesi ve Eylem Planı”, (Access: 13.05.2024), https://iyiparti.org.tr/storage/img/content/2vGM/strateji-belgesi-ve-eylem-plani-6-eylul-2022-1-redakte.pdf.
32. Kapani, M. (2007). Politika bilimine giriş. Bilgi Yayınları.
33. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
34. Karaman, H. (2022). “Onlar Bizden Daha Çok Hakka Sahip”: Kilis’te Bir Pharmakos, In B. Koca and D. Altınoluk (Eds.), “Suriyeliler Her Yerde!” - Yerliler ve Göçmenler (19-46). İstanbul: İletişim Yayınları.
35. Kentel, F. & Ete, H. (2022). Türkiye’de Milliyetçilik Algısı. İstanbul Politikalar Merkezi, https://ankaraenstitusu.org/wp-content/uploads/2022/07/milliyetcilik_compressed.pdf.
36. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189.
37. Leruth, B. & P. Taylor-Gooby (2018). Does Political Discourse Matter? Comparing Pary Polisitions and Public Attiudes on Immigration in England. Politics, 39, ss. 154-169.
38. MHP (2018). “Sınırı Aşan Göç Komisyonu”, (Access: 13.05.2024), https://www.mhp.org.tr/usr_img/mhpweb/kitaplar/sinirasan_gocler_komisyonu_raporu.pdf.
39. Millet İttifakı (01.01.2023). “Ortak Politikalar Mutabakat Metni”, (Access: 13.05.2024), https://chp.org.tr/yayin/ortak-politikalar-mutabakat-metni/Open.
40. Mudde, C. (2019). The far right today. Polity Press.
41. Mudde, C. (2010). The relationship between immigration and nativism in Europe and North America. Migration Policy Institute.
42. Özdemir, C. O. (2021). 21. Yüzyıl Toplumsal Hareket Partilerinin Yükselişi ve Krizi: Bolivya’da Sosyalizme Doğru Hareket (Mas) ve İspanya’da Podemos (Yapabiliriz) Örnekleri. (Unpublish Ph.D. Dissertation). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
43. Práznovská, M. (2019). Media, Election Campaign and Migration Crisis, In A. Kusá, A. Zaušková and Z. Bučková, Marketing Identity, (ss. 267-281), Faculty of Mass Media Communication, University of SS. Cyril and Methodius in Trnava.
44. Reisigl, M. & Wodak, R. (2001). The Discourse-Historical Approach (DHA). In R. Wodak and M. Meyer, Methods for Critical Discourse Analysis, (ss. 87-121), London.
45. Saylan, İ. & Aknur, M. (2023). Discourse of Turkish opposition political parties towards syrian refugees: securitization and repatriation, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 259-283.
46. Schattschneider, E. E. (1942). Party Government. New York: Farrar and Reinhart.
47. Sert D., Danış D. & Sevinin, E. (2023). Durum Tespit Raporu: Göç ve Deprem, (Access: 13.05.2024), https://gocarastirmalaridernegi.org/attachments/article/311/G%C3%B6%C3%A7%20ve%20Deprem%20-%20Durum%20Tespit%20Raporu.pdf.
48. Schwörer, J.(2021), The growth of populism in the political mainstream-the contagion effect of populist messages on mainstream parties’ Communication, Springer Publishing.
49. Stockwell, S. (2006). Political Campaign Strategy – Doing Democracy in the 21st Century, Avusralian Melbourne: Scholarly Publishing.
50. T24 (12.03.2022). “Metropoll: Halkın yüzde 82’si, AKP seçmeninin yüzde 85’i Suriyelilerin geri dönmesini istiyor”, (Access: 13.05.2024), https://t24.com.tr/haber/metropoll-halkin-yuzde-82-si-akp-secmeninin-yuzde-85-i-suriyelilerin-geri-donmesini-istiyor,1021483.
51. TİP (09.05.2022). “6 Maddede Türkiye İşçi Partisi Göçmen ve Sığınmacı Politikası”, (Access: 13.05.2024), https://tip.org.tr/basin-aciklamalari/6-maddede-turkiye-isci-partisi-gocmen-ve-siginmaci-politikasi/.
52. van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A multidisciplinary approach. Sage.
53. van Dijk, T. A. Multidisciplinary CDA: A Plea for diversity. In R. Wodak and M. Meyer (Eds.), Methods of Critical Discourse Analysis, (ss. 95-120). London: Sage, 2001.
54. VoaTürkçe (18.01.2023). “Irkçılık Yapmadan Suriyelileri Geri Göndereceğiz”, (Access: 13.05.2024), https://www.voaturkce.com/a/irkcilik-yapmadan-suriyelileri-geri-gonderecegiz/6923976.html. V-Dem Institute (2023). Democracy Report 2023 Defiance in the Face of Autocractization. University of Gothenburg, Sweden.
55. YSP (2023). “2023 Seçim Bildirgesi: Buradayız! Birlikte Değiştireceğiz!”, (Access: 13.05.2024), https://hdp.org.tr/Images/UserFiles/Documents/Editor/2023/yesilsolsecimbildirge.pdf.
56. Yanaşmayan Z, Üstübici A & Kaşlı Z. (2019). Under the shadow of civilizationist populist discourses: political debates on refugees in Türkiye. New Diversities, 21(2), 37–51.
57. Wodak, R. (2001). What CDA is about–a summary of its history, important concepts and its developments, In R.
58. Wodak and M. Meyer (Eds.), Methods of Critical Discourse Analysis (ss. 1-13). London: Sage.
59. Žúborová, V. & Borárosová, I. (2017). Migration discourse in slovak politics. context and content of migration in political discourse: european values versus campaign, Journal of Natioanlism, Memory and Language Politics, 11, 1-19.
60. ZP (2021a). “Zafer Partisi Kuruluş Manifestosu”, (Access: 13.05.2024), https://zaferpartisi.org.tr/kurulus-manifestosu/.
61. ZP (2021b). “Zafer Partisi Programı”, (Access: 13.05.2024), https://zaferpartisi.org.tr/parti-programi/.