Özgürlük Mücadelesi Giyotinde Biten Bir Kadın: Olympe De Gouges

Öz

Dünya tarihinde gerçekleşen devrimler toplumsal yapının değişim ve dönüşümünde önemli etkilere sahiptir. Bu devrimlerin gerçekleşmesi ve başarıya ulaşmasında ciddi mücadeleler etkili olmuştur. Dünya tarihi açısından doğurduğu siyasal ve kültürel sonuçları bakımından önemli bir yere sahip olan devrimlerden biri de Fransız Devrimi’dir. Sözü edilen devrimin başarıya ulaşmasında eşitlikten ve özgürlükten yana olan toplumun bütün bireyleri mücadele etmiştir. Temel amaç ise sömürülen, dışlanan, özgürlüğü elinden alınan ve ezilen dezavantajlı bütün grupların hukuklarını korumaktır. Fransız Devrimi süresince devrimin başarıya ulaşması için varoluş mücadelesi veren kadınlar, mücadelenin önsaflarında yer aldılar. Bu kadınlardan biri de Olympe de Gouges’tur. Gouges; özgürlük, eşitlik, adalet ve patriyarkal zihniyetin değişmesi için devrim boyunca mücadele etti. Ancak devrimin başarıya ulaşmasından sonra ilan edilen İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’nin kadının mücadelesini yok sayması ve patriyarkal anlayışın devamını sürdürme yaklaşımı başta Gouges olmak üzere; özgürlük, eşitlik, adalet için devrimi destekleyen herkes için hayal kırıklığı yarattı. Gouges ve onun arkadaşları buna tepki olarak; İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’nin özgürlük, eşitlik, adalet yerine sadece patriyarkal anlayıştan yana olanların hukukunu savunduğunu iddia ederek Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni ilan ettiler. Bu çalışma, kadın mücadelesinin bugünkü kazanımlarının kolay elde edilmediği ve bunun için tarih boyunca büyük bedeller ödendiği ile Fransız Devrimi'nin başarıya ulaşması için mücadele eden öznelerden biri olan Gouges’un özgürlük, eşitlik ve adalet mücadelesinin temel odak noktalarından biri olduğunu ve Gouges’un mücadelesinin feminizm için ne anlama geldiği tezlerini araştırmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kadın
• devrim
• Gouges
• özgürlük
• eşitlik
• adalet

A Woman whose Freedom Struggle Ended with the Guillotine: Olympe De Gouges

Abstract

The revolutions that took place in world history have important effects on the change and transformation of the social structure. Serious struggles have been effective in the realization and success of these revolutions. One of the revolutions that has an important place in world history in terms of its political and cultural consequences is the French Revolution. All members of the society in favor of equality and freedom fought for the success of this revolution. The main aim was to protect the rights of all disadvantaged groups who were exploited, excluded, deprived of their freedom and oppressed. During the French Revolution, women, who fought for the success of the revolution, were at the forefront of the struggle. One of these women was Olympe de Gouges. Gouges fought throughout the revolution for freedom, equality, justice and a change in the patriarchal mentality. However, the fact that the Declaration of the Rights of Man and the Citizen, which was proclaimed after the success of the revolution, ignored the struggle of women and its approach to perpetuate the patriarchal mentality created disappointment for Gouges and all those who supported the revolution for freedom, equality and justice. In reaction to this, Gouges and her friends declared the Declaration of the Rights of Man and the Citizen, claiming that the Declaration of the Rights of Man and the Citizen only defended the law of those who favored the patriarchal understanding instead of freedom, equality and justice. This study aims to investigate the theses that today's gains of women's struggle were not easily achieved and that great prices were paid for this throughout history, that Gouges, one of the subjects who fought for the success of the French Revolution, was one of the main focal points of the struggle for freedom, equality and justice, and what Gouges' struggle means for feminism

Keywords

• Woman
• revolution
• Gouges
• freedom
• equality
• justice

Kaynakça

1. Akar, M. (2022). Djuna barnes’ın geceyi anlat bana başlıklı romanının psikanalitik bir okuması. Mesut Kuleli- Tuna
2. Didem (Ed). Edebiyat kuramı odağında çeviri amaçlı çözümlemeler kitabının içinde (ss. 113-136) Konya: Eğitim Yayınevi.
3. Akgül, F. İ. (2021). Olympe de gouges’tan nezihe muhiddin’e devrimlerin yok saydığı kadınlar. Politik Psikoloji Dergisi, 1(2), 81-99.
4. Arat, N. (2017). Feminizmin ABC’si. Say Yayınları.
5. Arslan, A. (2015). Batı siyasal düşüncesinin çekingen kitleleri: kadınlar, Küreselleşen Dünyada Kadın ve Siyaset Kongresi, 16-17 Nisan, (Der. Banu Dalaman), İstanbul Aydın Üniversitesi “Türkiye Araştırmaları ve Uygulamaları Merkezi”, İstanbul, 41-61.
6. Berktay, F. (2018). Tarihin cinsiyeti. Metis Yayınları. Buxton, R.-Whiting, L. (2020). Felsefenin kraliçeleri. (Muhlis Ünal Salman, Çev.). Epsilon Yayınları.
7. Çakır, S. (2016). Osmanlı kadın hareketi. Metis Yayınları.
8. Diamond, M. J. (1994). The revolutionary rhetoric of olympe de gouges, Feminist Issues, 14, 3-23. Dural, A. B- Eyidiker, U. (2020). “Feminizmin tarihsel kökenleri: liberal feminizmden hashtag feminizmine”, Halil Uzun (Ed), Recent advances ın social science, education and humanities research içinde, (ss. 17-42). Ankara: Gece Kitaplığı.

9. Gouges, O. D. (2019). Kadın ve kadın yurttaş hakları bildirgesi. (Berna Günen, Çev.). Kırmızı Kedi Yayınları.
10. Gouges, O. D. (2020). İnsan hakları evrensel bildirgesi. (Asena Yalınız, Çev.). Kafe Kültür Yayınları.
11. Göztepe, E. (1996). Kadının ve kadın yurttaşın haklar bildirgesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 45(1), 185-193.
12. Michel, A. (1993). Feminizm. (Şirin Tekeli, Çev.). İletişim Yayınları.
13. Nasıroğlu, M. (2017). Tarihten dışlanmak: tarihyazımında kadın etkinliğinin dolaylı yollardan saptanması üzerine, Social Sciences Studies Journal, 3(12,) 2243-2251.
14. Notz, G. (2018). Feminizm, (Sinem Derya Çetinkaya, Çev.). Phoenix Yayınları.
15. Reuter, M. (2019). Equality and difference in olympe de gouges, Australasian Philosophical Review, 3, (4), 403–412.
16. Rullmann, M. (1996). Kadın filozoflar ı. (Tomris Mengüşoğlu, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
17. Sancar, S. (2017). Türk modernleşmesinin cinsiyeti-erkekler devlet, kadınlar aile kurar. İletişim Yayınları.
18. Sancar, S. (2024). Siyasetin cinsiyeti. Metis Yayınları.
19. Beauvoir, de B. (1993). İkinci cins: bağımsızlığa doğru. (Bertan Onaran, Çev). Payel Yayınları.
20. Beauvoir, de B. (2021). İkinci cinsiyet (olgular ve efsaneler). (Gülnur Acar Savran, Çev). Koç Üniversitesi Yayınları.
21. Solal, E. (2018). Olympe de gouges: kadınlara ayrımcılığa hayır, (Ali Berktay, Çev.). Alfa Yayınları.