Kuzey Makedonya’da Türk Kültürü Bağlamında Türk Basın Faaliyetleri: Köprü Dergisi Üzerine Bir İnceleme

Öz

Balkan coğrafyası, asırlardır bünyesinde Türk nüfusu barındıran bir bölgedir. Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti dönemindeki politikalar, Türkleri dil ve kültürlerini korumak adına yoğun bir yayın faaliyeti sürdürmeye sevk etmiştir. Bu bağlamda yazılı yerel basın kullanılmış, ana dilde gazete ve dergiler neşredilmiştir. Balkanlarda en çok Türkçe eser Kuzey Makedonya’da basılmış, birçok dergi ve gazete çıkarılmıştır. Bu yayınlardan biri Üsküp’te 2002 yılında yayın hayatına başlayan Köprü dergisidir. Çalışmanın amacı Balkanlardaki Türk basın faaliyetleri arasında önemli bir yeri olan Köprü dergisini incelemek, Türk kültürünün korunması ve yaşatılması bağlamında derginin rolünü irdelemektir. İçerik analizi yöntemiyle ele alınan derginin, Kuzey Makedonya ve çevresinde yaşayan Türklerin milli ve kültürel kimliklerini koruması ve basın yayın faaliyetleri yoluyla Türkçe’nin yaşatılması noktasında önemli bir işlevi üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Köprü dergisinde en fazla ele alınan konular Türk kültürü, sanat, edebiyat, dil, tarih, eğitim, din ve inanç, Osmanlı medeniyeti ve kültürü, Makedonya’da yaşayan Türklerdir.

Anahtar Kelimeler

• Balkanlar
• Kuzey Makedonya
• Türk kültürü
• Türk basını
• Köprü dergisi.

Turkish Press Activities in The Context Of Turkish Culture in North Macedonia: A Study on the Köprü Magazine

Abstract

Balkan geography is a region that has been harbouring a Turkish population for centuries. The policies of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia encouraged the Turks to carry out intensive publishing activities in order to preserve their language and culture. In this context, local print media was used and newspapers and magazines were published in the mother tongue. In the Balkans, the largest number of Turkish works were printed in North Macedonia, and many magazines and newspapers were published. One of these publications is the magazine of Köprü, which started its publication life in Skopje in 2002. The aim of the study is to examine the Köprü, which has an important place among the Turkish press activities in the Balkans, and to examine the role of the magazine in the context of the preservation and survival of Turkish culture. It was concluded that the magazine, which was analysed by content analysis method, undertook an important function in terms of protecting the national and cultural identity of the Turks living in and around North Macedonia and keeping the Turkish language alive through press activities. The most common topics covered in Köprü are Turkish culture, art, literature, language, history, education, religion and belief, Ottoman civilisation and culture, and Turks living in Macedonia.

Keywords

• Balkans
• North Macedonia
• Turkish culture
• Turkish press
• Köprü magazine.

Kaynakça

1. Adalı, M. (1994). Değişen balkanlar. Yeni Türkiye, 1, 63-77.
2. Aliov, M. (2023). On the role of Balkan Turkish print media as a carrier of the Balkan Turkish literature. Studies on Turkish Language and Literature in the Balkans, 5(1), 2023, 71-93. https://doi.org/10.47139/balted.1198462
3. Budak, L. (2011). Bağımsızlıktan sonra Makedonya’da medya. Düşünce Dünyasında Türkiz Siyaset ve Kültür Dergisi, 2(8), 145-155.
4. Çelebi, T. (2015). Pioner: the first Macedonian Turkish children literature newspaper (analysis – ındex) . Türük International Language, Literature and Folklore Researches Journal, 1(6), 119-139.
5. Hüseyinoğlu, A. (2015). Turkish language in the Balkans from past to present: The case of western trace (Greece). Electronic Journal of Political Science Studies , 6(11), 79-96.
6. İbrahimgil, M. Z. (2012). Fatih Sultan Mehmet Bridge Stone in Skopje. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 5(10), 46-54.
7. İslam, A. (2001). Balkanlarda Türkçe basın hakkında bir değerlendirme. BİLİG, 19, 54-63.
8. Kaya, F. (1999). “Makedonya’da Türkçe yayın hayatı”. Balkan ülkelerinde Türkçe eğitim ve yayın hayatı bilgi şöleni (20-24 Nisan 1998) bildiriler (pp. 251-281), TDK Yayınları.

9. Lutviyi, S. (2019). 1912-1990 yılları arasında Makedonya Türkleri: Eğitim, kültür ve toplum hayatı. Trakya Üniversitesi.
10. Okumuş, S. K. & Hakan-Kaçar, E. (2013). Makedonya’da Türkçe yayımlanan bir çocuk dergisi: Tomurcuk. Uluslararası Dil ve Edebiyat Konferansı (Balkanlarda Türkçe) Bildiri Kitabı, 2, 268-276.
11. Ödemiş, Z. (2023). A brief look at the existence of the Turks in Northern Macedonia and the existential struggle in modern day. International Journal of Turkish Literature Culture Education, 12(1), 443-472. https://doi.org/10.7884/teke.5571
12. Sarıtunç, B. (2023). An evaluation on the contribution of Turkish culture to Turkish teaching [North Macedonia] in the works of yeni Balkan publishing house between 2010-2022. International Journal of Social and Educational Sciences, 19, 31-57.
13. Yıldız, İ. (2009). Makedonya’dan gelen Türk sesi: Hikmet dergisi. Zeitschrift Für Die Welt Der Türken/Journal of World Of Turks, 1(2), 203-206.