Raqqa According To Medieval Islamic Authors

Öz

Located within the borders of present-day Syria on the banks of the Euphrates River, Raqqa has been a significant crossroads throughout history, hosting numerous civilizations due to its strategic geographical position connecting historical routes. Consequently, many states and sovereigns have passed through the city, each leaving their own distinct mark. Raqqa, a name encountered more frequently of late due to regional political and military developments, also stands as one of the most remarkable cities of medieval Islamic history. Following its capture by Muslims during the early conquests, it assumed a vital role in Islamic history, gaining progressive importance as it became a strategic hub for communication between al-Jazira and the Arabian Peninsula, as well as between the Levant (Bilad al-Sham) and Egypt. This study examines the development and role of Raqqa in Islamic history based on data provided by Muslim authors, illustrating the city's profile during the Islamic Middle Ages. Data obtained from sources providing region-specific accounts primarily the texts of Islamic geographers are analyzed within a chronological framework to document the city’s nomenclature, political history, and its portrayal in Islamic sources.

Anahtar Kelimeler

• Raqqa
• İslamic History
• Medieval Ages
• Euphrates River
• İslamic Authors

Orta Çağ İslâm Müelliflerine Göre Rakka

Öz

Günümüzde Suriye sınırları içerisinde yer alan Rakka, Fırat Nehri kıyısında bulunan ve tarihî yolları birbirine bağlayan coğrafî konumu dolayısıyla tarihin her döneminde önemli bir durak olmuş, birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu vesile ile şehirden birçok devlet ve hükümdar gelip geçmiş, her biri kendilerinden izler bırakmıştır. Özellikle son dönemlerde bölgemizde yaşanan siyasî ve askerî gelişmeler dolayısıyla adını her zamankinden daha fazla duyduğumuz Rakka, Orta Çağ İslâm tarihinin de dikkat çekici şehirleri arasındadır. İlk fetihler sırasında Müslümanlar tarafından ele geçirilmesinden sonra İslâm tarihinde önemli bir vazife üstlenmiş, kuşkusuz el-Cezîre ile Arabistan Yarımadası ve Şâm ile Mısır arasındaki iletişimin üslerinden biri haline gelmesi dolayısıyla giderek daha fazla önem kazanmıştır. Bu çalışmada, Rakka’nın İslâm tarihindeki gelişimi ve üstlendiği rol Müslüman müelliflerin eserlerinde yer alan verilerden hareketle ele alınacak, şehrin İslâmî Orta Çağ’daki görünümü nazara verilecektir. Başta İslâm coğrafyacılarının metinleri olmak üzere bölge odaklı haberler veren kaynaklardan elde edilen veriler bu anlamda kronolojik bir çerçeve içerisinde ele alınmış, Rakka’nın adı ve siyasî tarihi de dâhil olmak üzere İslâm kaynaklarına yansıma biçimi metne dökülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Rakka
• İslam Tarihi
• Ortaçağ
• Fırat Nehri
• İslam Müellifleri

Kaynakça

1. Abū’l-Fidāʾ. (1840). Taqwīm al-buldān (M. Reinaud, Ed.). Beirut.
2. Abū’l-Fidāʾ. (2017). The geography of Abū’l-Fidāʾ (R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
3. al-Antākī, Y. (1990). Tārīkh al-Antākī (Ö. A. Tedmüri, Ed.). Tripoli.
4. al-ʿAẓīmī al-Ḥalabī, M. b. A. (1984). Tārīkh Ḥalab (İ. Zaʿrūr, Ed.). Damascus.
5. al-Dawādārī, E. b. A. b. A. (1961–1982). Kanz al-Durar wa-jāmiʿ al-ghurar (Vols. 1, 3, 6; B. Radtke, M. S. Cemâleddîn, & S. al-Munajjid, Eds.). Cairo.
6. al-Idrīsī. (2024). The geography of the ancient world (2nd ed.; R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
7. al-Maqdisī. (2022). The best divisions for knowledge of the regions (R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
8. al-ʿUmarī, Sh. b. F. (2014). Masālik al-abṣār: What I saw and heard concerning the Turks (D. A. Batur, Trans.). Selenge Publications.

9. Anonymous. (1999). The limits of the world from east to west (Y. al-Hadi, Ed.). Cairo.
10. Bakrī, E. U. A. b. A. (1983). Muʿjam mā istaʿjam min asmāʾ al-bilād wa’l-mawāḍiʿ (Vols. 1–4; M. al-Saqqā, Ed.). Beirut.
11. Barthold, W. (1984). A history of Islamic civilization (M. F. Köprülü, Ed.). Publications of the Presidency of Religious Affairs.
12. Benjamin of Tudela, & Petachia of Ratisbon. (2009). Observations of two medieval Jewish travelers on the Islamic world (N. Arslantaş, Trans.). İFAV.
13. Bezer, G. Ö. (2007). Raqqa. In Encyclopaedia of Islam (Vol. 34, pp. 432–433).
14. Canard, M. (1965). Djazira. In The Encyclopaedia of Islam (Vol. 2). Brill.
15. Çevik, A. (2002). The history of the Diyār Bakr region in the eleventh–thirteenth centuries [Unpublished doctoral dissertation]. Istanbul University.
16. Çevik, A. (2009). al-Jazīra and its administrative divisions according to medieval Islamic geographers. Ottoman Studies, 33, 35–64.
17. Grabar, O. (1988). The formation of Islamic art (N. Yavuz, Trans.). Hürriyet Foundation Publications.
18. Honigmann, E. (1970). The eastern frontier of the Byzantine Empire (F. Işıltan, Trans.). Istanbul University Faculty of Letters Publications.
19. Ibn al-Faqīh. (1885). Kitāb al-buldān (abridged version) (M. J. de Goeje, Ed.). Leiden.
20. Ibn al-Qalānisī. (1908). Dhayl Tārīkh Dimashq. Beirut.
21. Ibn Ḥawqal. (2017). The geography of the Islamic world in the tenth century (2nd ed.; R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
22. Ibn Jubayr. (2020). Travelogue (R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
23. Ibn Khurdādhbih. (1889). Kitāb al-masālik wa’l-mamālik (M. J. de Goeje, Ed.). Brill.
24. Ibn Rustah. (2017). al-Aʿlāq al-nafīsa: The geography of the world (A. F. Eker, Trans.). Ankara Okulu Publications.
25. Ibn Saʿīd al-Maghribī. (2024). The book of geography (R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
26. Ibn Shaddād. (1968). al-Aʿlāq al-khaṭīra (Vol. 3/1; Y. ʿAbbāra, Ed.). Damascus.
27. Ibn Shihna. (1984). al-Durr al-muntakhab fī tārīkh mamlakat Ḥalab. Dār al-Kutub al-ʿArabiyya.
28. Iṣṭakhrī. (2015). The roads of the countries (M. Ağarı, Trans.). Ayışığı Books.
29. Kazwīnī, Z. (1960). Āthār al-bilād wa akhbār al-ʿibād. Dersaadet.
30. Le Strange, G. (2015). The lands of the eastern caliphate: Mesopotamia, Persia, and Central Asia, from the Muslim conquest to the time of Timur (A. Eskikurt & C. Tomar, Trans.). Yeditepe Publications.
31. Masʿūdī. (2020). al-Tanbīh wa’l-ishrāf: The geography and history of the world (M. Eser, Trans.). Ankara Okulu Publications.
32. Merçil, E. (1991). A history of Muslim-Turkish states. Turkish Historical Society.
33. Nāṣir-i Khusraw. (1950). Safarnāma (A. Tarzi, Trans.). Publications of the Ministry of National Education.
34. Olcay, B. Y. (1998). The place of Byzantine-period glass art in the history of glass art. Anatolian Art, 8, 145–166.
35. Qudāma ibn Jaʿfar. (2018). Kitāb al-kharāj: Conquests, politics, geography, taxes, and bureaucracy (R. Şeşen, Trans.). Yeditepe Publications.
36. Şeşen, R. (1983). The Ayyubid state during the reign of Saladin. Istanbul University Faculty of Letters Publications.
37. Şeşen, R. (1993). Cezîre. In Encyclopaedia of Islam (Vol. 7, pp. 509–511).
38. Topdemir, H. G. (2012). Geography in the Islamic world. Science and Technology, June, 88–92.
39. Wellhausen, J. (1996). Religious and political opposition parties in the early period of Islam (F. Işıltan, Trans.). Turkish Historical Society.
40. Yāqūt al-Ḥamawī. (1977). Muʿjam al-buldān (Vols. 1–5). Beirut.