-

Abstract

Each member of a sect, deserve accept their own sect include Kharijites. The stage of history output of Kharijites, occurred is seen as a result of the events of Sıffin and Tahkîm during the period of Caliph Ali. Other sect members wrote always about emergence of first to Kharijites. This knowledge located in history and maqalat books. But, in early period books that source of Kharijite, it was point out occuring religious, political and social events in Caliph Osman’s period. Also, Ibâdhis, which is a sect of Kharijites, sectarian ideas is basing some events of Caliph Osman’s occurred during the period. Thus, to understand the Kharijites, we also need know their opinion about Caliph Osman

Keywords

• -

İLK DÖNEM HÂRİCÎ KAYNAKLARINA GÖRE HZ. OSMAN

Öz

Her bir mezhep mensubu, kendi mezhebini hak mezhep kabul eder. Hâricîler de kendilerini, hak yolunu takip edenler olarak görmektedirler. Hâricîlerin tarih sahnesine çıkışları, Hz. Ali döneminde meydana gelen Sıffîn ve Tahkîm olaylarının bir sonucu olarak görülmektedir. Hâricîlerin ilk ortaya çıkışlarıyla ilgili bilgiler, genellikle, diğer mezhep mensupları tarafından telif edilmiş tarih ve makâlât türü eserlerde yer almaktadır. Ancak, ilk döneme ait Hâricî kaynaklara bakıldığında, bu bilgilerden farklı olarak, Hz. Osman ve onun döneminde meydana gelen dinî, siyasî ve sosyal olaylara dikkat çekilmektedir. Aynı şekilde, Hâricîlerin bir fırkası olan İbâdîler de, mezhepsel fikirlerini Hz. Osman döneminde meydana gelen bazı olaylara dayandırmaktadırlar. Bu nedenle Hâricîleri anlamak için, onların Hz. Osman hakkındaki görüşlerini de bilmek gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hâriciler, Ibâdhis, Hz. Osman, Mezhep, Tarih

Kaynakça

1. Akıncı, F. (2004). İlk İslam Fırkalarından Haricilerde İyiliği Emir ve Kötülükten Sakın- dırma Prensibi-El-emr bi’l-ma’rûf ve’n-nehy ani’l-münker-, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, MÜSBE, İstanbul.
2. Akoğlu, M. (2007). “Kebire ve İman Bağlamında Hâricîlik-Mu’tezile ilişkisi” EÜSBED, XXIII, /2, 317-339.
3. Akyol, T. (2000). Hâricîler ve Hizbullah- İslam Toplumlarında Terörün Kökleri-, Doğan Kitapçılık, İstanbul.
4. Ayar, K. (2008). “Hâricîlerin Hz. Ali’den Ayrılış Süreci”, Din Bilimleri Akademik Araş- tırma Dergisi, VIII(I), 45-88.
5. Bağdadî, A. (2008). el-Fark Beyne’l-Fırak, Çev.: Ethem Ruhi Fığlalı “Mezhepler Arasın- daki Farklar”, TDV Yay., Ankara.
6. Belâzurî, (1996). Ensâbu’l-Eşrâf, tahk.: Süheyl Zekkâr, Riyâd Zerkelî, Daru’l-Fikr, Bey- rut. I-XIII.
7. Câbirî, M. (2001). Arap–İslâm Siyasal Aklı, Çev.: Vecdi Akyüz, Kitapevi Yay., İstanbul.
8. Demircan, A. (2000). Hâricîlik Mezhebinin Doğuşu Bağlamında Din Siyaset İlişkisi, Be- yan Yay., İstanbul.

9. Dineverî, Ebû Hanife. (2007). İslam Tarihi, Çev.: Nusrettin Boleli, İbrahim Tüfekçi, Hiv- da İletişim Yay., İstanbul.
10. Eş’ari, Ebû’l-Hasen. (2005). İlk Dönem İslam Mezhepleri Makâlâtu’l-İslâmiyyîn ve İh- tilâfu’l-Musallîn, Çev.: Mehmet Dalkılıç-Ömer Aydın, Kabalcı Yay., İstanbul.
11. Fığlalı, E. R. (1983). İbadiyyenin Doğuşu ve Görüşleri, AÜİF. Yay., Ankara.
12. ……………. (1997). “Hâricîler”, TDVİA, İstanbul, XVI, 169-175.
13. ……………. (1999). Çağımızda İtikadî İslâm Mezhepleri, Birleşik Yay., İstanbul.
14. Hatipoğlu, M. S. (2005) İslâm’da İlk Siyasî Kavmiyetçilik Hilafetin Kureyşliliği, Kitâbiyât Yay., Ankara.
15. Huvvârî, Hûd b. Muhakkem. (1990). Tefsîru Kitâbillâhi’l-Azîz, thk.: el-Hacc Saîd Şerifî, Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, Beyrut. I, II.
16. İbn Abdirabbih. (1983) Ikdu’l-Ferîd, thk.: Müfîd Muhammed Kumeyha, Daru’l-Kütü- bü’l-İlmîyye, Beyrut.
17. İbn Kesîr. (1998). el-Bidâye ve’n-Nihâye, thk.: Abdullah b. Abdulmuhsin, Daru’l-Hıcr, yy..
18. İbn Sa’d, M. (2001). Tabakâtu’l-Kübra, thk.: Alî Muhammed Ömer, Mektebetü’l-Hânicî, Kahire. I-XI.
19. İbn Sellâm el- İbâdî. (1986). Kitabun fîhi Bedü’l-İslâm ve Şerâiu’d-Dîn, thk.: Sâlim b. Yakûb, Daru’l-Sadr, Beyrut.
20. İbn Zekvân, S. (2001). es-Sîre, thk. ve İngilizceye Çev.: Patricia Crone - Fritz Zimmer- mann, Oxford University Pres, New York.
21. İbnu’l-Esîr. (1987). el-Kâmil fi’t-Târîh, thk: Ebi’l-Fidâ Abdullah el-Kâdî, Daru’l-Kütü- bü’l-İlmiyye, Beyrut. I-XI.
22. Kafafi, M. (1970). “Abû Sa’id Muhammed b. Sa’id al-Azdi al-KalhâtÎ’ye Göre Hâricîli- ğin Doğuşu”, Çev.: Ethem Ruhi Fığlalı, AÜİFD, XVIII, Ankara. 177-191.
23. Kalhâtî, el-Ezdî. (1980). el-Keşf ve’l-Beyân, thk: Seyyide İsmâ’îl Kâşif, Umman. I-II.
24. Kutlu, S. (2005). “İslâm Mezhepleri Tarihînde Usûl Sorunu”, İslami İlimlerde Metodoloji (Usûl) Meselesi, Ensar Neşriyat, c. I, İstanbul. 391-440.
25. Mes’ûdî. (1973). Murûcu’z-Zeheb ve Me’âdinu’l-Cevher, thk.: Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd, Daru’l-Fikr, Beyrut. I-III.
26. Mustafa, N. A. (2001). İslâm Düşüncesinde Muhalefet, Çev.: Vecdi Akyüz, Ayışığı Yay., İstanbul.
27. Müberred. (ts.). el-Kâmil, thk.: Muhammed Ahmed ed-Dâlî, Müessesetü’r-Risâle, Bey- rut. I-IV.
28. Sâlimî, N. (1961). Tuhfetu’l-A’yân bi- Sîratti Ehl-i Ummân, thk.: Ebû İshâk İbrâhîm et-Tafeyyiş, Kahire. I-II.
29. Şehristânî. (2008). Milel veNihal-Dinler, Mezhepler ve Felsefi Sistemler Tarihî-, Çev.: Mustafa Öz, Litera Yay., İstanbul.
30. Şemmâhî, A. (1987). Kitâbu’s-Sîre, thk.: Ahmed b. Suûd es-Seyâbî, Ummân. I-II.
31. Teber, Ö. F. (2008) “Hâricî İmâmet Nazariyesi ve Mutlak Hakikatin Meşruiyeti Sorunu”, EKEV Akademi Dergisi, c. XXXIV, 57-72. Erzurum.
32. Yıldız, H. (1999). Din Siyaset ve İdeoloji-Hâricîlik Düşüncesinin Doğuşu-, Sidre Yay., Samsun.
33. …………….. (2010). Kendi Kaynakları Işığında Hâricîliğin Doğuşu ve Gelişimi, Araş- tırma Yay., Ankara.
34. Watt, W. M. (2010). İslâm Düşüncesinin Teşekkül Devri, Çev.: Ethem Ruhi Fığlalı, Sar- kaç Yay., Ankara.