Bitlis Etnografya Müzesinde Bulunan Peşkirler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmada, Bitlis Etnografya Müzesinde sergilenmekte olan bazı el işlemeli peşkirlerin teknik, renk, desen ve kompozisyon özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilgili makamlardan gerekli izinler alınarak Bitlis Etnografya Müzesinde sergilenmekte olan yedi adet işlemeli peşkir incelenmiş ve envanter kayıtlarına bakılmıştır. Çalışmamızda, bu yedi peşkirin teknik, renk, desen ve kompozisyon özelliklerine yer verilmiştir. İncelenen envanter defterinde peşkirlerin sadece müzeye kazandırılma tarihi, boyutları ve peşkir hakkında kısa bilgilere rastlanmıştır. Çalışmada yer alan işlemeli peşkirlerde teknik olarak genellikle düz ve verev hesap iğnesi, verev pesent, verev sarma, düz sarma, balıksırtı ve gözeme işleme tekniklerinin kullanıldığı görülmüştür. Renklendirme olarak peşkirlerde çok renkli uygulamalar yapıldığı, en çok yeşil rengin kullanıldığı görülmüştür. Motif ve kompozisyon olarak peşkirlerin hepsinde kısa kenarlara yerleştirilmiş bitkisel bezemelere rastlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bitlis,İşleme,Peşkir,Dokuma,Etnografya Müzesi

A Research on the Peshkirs in the Bitlis Ethnography Museum

Abstract

In this study, it is aimed to examine the technical, color, pattern and composition properties of some hand-made pendants displayed at Bitlis Ethnography Museum. For this purpose, necessary permits were taken from the relevant authorities, and the seven embroidered peshkirs and these inventory records exhibited at Bitlis Ethnography Museum were examined. In our work, these seven peshkirs’ technical, color, pattern and composition features are included. In inventory records, only recorded time of peshkirs, their size and short information about them were found. In the embroidered peshkirs included in the study, it was observed that technically, generally flat and vertebrae calculus needle, verebe pesent, vertebral wrapping, flat wrapping, fishbone and eye treatment techniques were used. It was observed that many colors were applied in the peshkirs as the coloring and mostly green color was used. As a motif and composition, all of the peshkirs were found with herbal beads placed on short edges.   

Keywords

• Bitlis,Ethnography Museum,Embroidery,Peskiras,Weave

Kaynakça

1. Barışta, H. Örcün (1984). Türk İşleme Sanatı Tarihi, Ankara: Gazi Üniversitesi Yayın No:45, Gazi Eğitim Fakültesi Yayın No: 5. Barışta, H.Örcün (1999). Osmanlı İmparatorluğu Dönemi Türk İşlemeleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. Önder, Mehmet (1995). “Peşkir”, Antika ve Eski Eserler Kılavuzu, Ankara. Özüdoğru, Şerife (t.y.) “Silifke ve Sivrihisar Yörüklerinde Kilim, Peşkir ve Kuşak Örnekleri”, , Erişim Tarihi: 31 Temmuz 2017. Sözen, Metin ve Uğur Tanyeli (1996). “Peşkir”, Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul. Sürür, Ayten (1976). Türk İşleme Sanatı, İstanbul: Ak Yayınları Türk Süsleme Sanatları Serisi: 4. Tansuğ, Sabiha (2003). "Dokumanın Hası Peşkir", Skylife, Yıl: 22, Sayı: 239, s:82-92. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük, < http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.597f32cc14afa7.33789188>, Erişim Tarihi: 31 Temmuz 2017.