Yıl 2019, Cilt 7 , Sayı 5, Sayfalar 287 - 297 2019-10-07

Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni
Sociology of Community: Historical Adventure of a Concept

Mustafa Günerigök [1]


Cemaat olgusu, bir güven toplumu inşa etmeye dönük bir sosyolojidir. Cemaat kavramı ise günümüzde genellikle ortak ve refleksif bir kimlik ya da dünya görüşü duygusuna dayalı benzer ilgilere sahip özel olarak oluşturulmuş ve birbirleriyle sistematik bir etkileşim içinde olan insan gruplarını betimlemektedir. Bu bağlamda sosyologlar 19. yüzyıl rasyonalitesine dayalı cemaat tanımlarını aşmamız gerektiği iddiasını dillendirmektedir. Tarihsel süreçte bu kavram, toplum kavramı gibi çeşitli aşamalardan geçerek sosyolojinin temel paradigmalarından biri hâline gelmiş görünmektedir. Dolayısıyla cemaat konusu birçok açıdan araştırılması ve modern dönem sosyolojisinin gereklerine göre yeniden tanımlanması gerekir.  Bu çalışmada, cemaat kavramının tanımı, sosyolojisi, klasik dönem sosyolojisinde nasıl anlaşıldığı ve özellikle sosyolojinin kurucularından Comte, Durkheim, Weber ve Tonnies’in bu konuyu dair yaklaşımları genel bir perspektifle ele alınmıştır.

The fact of community is a sociology to build a community of trust. The concept of community, nowadays usually describes the groups of people who are in a systematic interaction with each other and specifically with similar interests based on a common and reflexive identity or sense of worldview. In this context, sociologists express the claim that we must transcend the definitions based on the rationality of the 19th century. In the historical process, this concept seems to have gained the identity as one of the basic paradigms of sociology through various stages such as the concept of society. Therefore, the issue of community should be investigated in many ways. In this study, definition of community concept, sociology, how it is understood in the sociology of classical period and especially the approaches of of the founders of sociology such as Comte, Durkheim, Weber and Tonnies, are discussed from a general perspective.

  • Arslan, H. (2007). Epistemik Cemaat: Bir Bilim Sosyolojisi Denemesi, İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Aydemir, M. A. (2011). Sosyal Sermaye –Topluluk Duygusu ve Sosyal Sermaye Araştırması-, Konya: Çizgi Yayınları.
  • Badiou, A. (2015). Model Kavramı, (Çev. Alp Tümertekin), İstanbul: İthaki Yayınları.
  • Bagnasco, O. (2011). “Cemaat”, Sosyolojik Düşünce Sözlüğü, Ed:Raymond Boudon, Massimo Borlandi, Mohamed Cherkaui, Bernard Valade, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Bauman, Z. ve Keith Tester (2017). Zygmunt Bauman ile Söyleşiler, (Çev. Mesut Hazır), Ankara: Heretik Yayınları.
  • Bauman, Z. (2011). Yaşam Sanatı, (Çev. Akın Sarı), İstanbul: Versus Kitap Yayınları.
  • Bauman, Z. (2000). Postmodernlik ve Hoşnutsuzlukları, (Çev. İsmail Türkmen), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Bauman, Z. (2017). Cemaatler: Güvenli Olmayan Bir dünyada Güvenlik Arayışı, (Çev. Nurdan Soysal). İstanbul: Say Yayınları.
  • Bircan, H. H. (2018). Doğu Batı Arasında Ahlak: Aliya İzzetbegoviç Düşüncesinde İnsan ve Etik, Konya: Çizgi Kitabevi.
  • Bozarslan, H. (2016). Lüks ve Şiddet İbn Haldun'da Tahakküm ve Şiddet, (Çev. Melike Işık Durmaz), İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Comte, A. (1986). Pozitivizm İlmihali, (Çev. Peyami Erman), İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Comte, A. (2000). Positive Philosophy, (Trans. Harriet Martineau), Batoche Books, Kitchener.
  • Çaha, Ö., Aktay, Y., Kentel, F. ve Yelken, R. (2011). “Türk Toplumunda Cemaat Algısı Araştırması”, ANDY-AR Sosyal Araştırmalar Merkezi, İstanbul.
  • Çiğdem, A. (2006). Toplum: Kavram ve Gerçeklik, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Davutoğlu, A. (2018). Alternatif Paradigmalar: İslam ve Batı Dünya Görüşlerinin Siyaset Teorisine Etkisi, (Çev. Cüneyt Kaya), İstanbul: Küre Yayınları.
  • Dawson C. (2003). İlerleme ve Din, (Çev. Yusuf Kaplan, Aylin Doğan), İstanbul: Açılım Kitap Yayınları.
  • Demir, Ö. Sosyal Bilimler Sözlüğü, http://omer-demir.net/sosyal-bilimler-sozlugu/ e.t. 2017.
  • Delanty, G. (2015). Bir Kavramın Anatomisi: Topluluk, (Çev. F. Bilge Atay), İstanbul: Everest Yayınları.
  • Dilthey, W. (1999). Hermeneutik ve Tin Bilimleri, (Çev. Doğan Özlem). İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Durali, T. (2000). Çağdaş Küresel Medeniyet– Anlamı/Gelişimi/Konumu-, İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Durkheim, E. (2009). Dini Hayatın İlk Şekilleri, (Çev. İzzet Er), Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları. Görgün T. (2006). “İbn Haldûn’un Toplum Metafiziğinin Güncelliği ve Günümüzde Toplum Araştırmaları Açısından Önemi”, İslâm Araştırmaları Dergisi, Sayı 16, (169-203).
  • Giddens, A. (2016). Kapitalizm ve Modern Sosyal Teori, (Çev. Ümit Tatlıcan), İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Günerigök, M. (2018). Risk Toplumu ve Din: Yeni Bir Sosyolojiye Doğru, Ankara: Maarif Yayınları.
  • Hamilton, P. (2013). “Editörün Önsözü”, Toplum, (Çev. Batuhan Bekmen), İstanbul: Habitus Yayıncılık.
  • Hobbes, T. (2012). Levithan, (Çev. Semih Lim), İstanbul: YKY Yayınları.
  • İbn Haldun, (2011). Mukkadime-1, (Çev. Suleyman Uludağ), İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Macler, R. M. ve Charles, H. Page (1969). Cemiyet, (Çev. Amiran Kurtkan), İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Nisbet, R. (2013). Sosyolojik Düşünce Geleneği, (Çev. Yusuf Kaplan), İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
  • Peter, L. B. ve Thomas Luckmann (2008). Gerçekliğin Sosyal İnşası, (Çev. Vefa Saygın Öğütle), İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Rousseau, J. J. (2016). Toplumsal Sözleşme ve Siyasal Hukukun Prensipleri, (Çev. Cenap Karakaya), İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Swedberg, R. (2005). The Max Weber Dictionary: Key Words and Concepts, Stanford University Press, Stanford, California.
  • Swingewood, A. (1998). Sosyolojik Düşüncenin Kıssa Tarihi, (Çev. Osman Akınhay), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  • Tanpınar, A. H. (2018). On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Yay. Haz. Abdullah Uçman, İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Tiryakiyan, E. A. (2006). “Emile Durkheim”, (Çev. Ceylan Tokluoğlu), Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi-1, Ed. Tom Bottomore, T. ve Robert Nisbet Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi, Türkçe Yay. Haz. Mete Tuncay, Aydın Uğur, İstanbul: Kırmızı Yayınları, s.275-343.
  • Tonnies, F. (2001). Community and Civil Society, Ed. Jose Haris, Trans: Jose Harris and Margaret Hollis, Cambridge: Cambridge Üniversity Press.
  • Tonnies, F. (2019). Cemaat ve Cemiyet, (Çev. Emre Güler), İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları.
  • Turner H. J., Beeghley, L., ve Powers H. C. (2010). Sosyolojik Teorinin Oluşumu, (Çev. Ümit Tatlıcan), Bursa: Sentez Yayınları.
  • Uzunpostalcı M. (1993). “Cemaat”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/, e.t. 2019.
  • Vandenberghe, F. (2016): Alman Sosyolojisinin Felsefi Tarihi, (Çev Vefa Saygın Öğütle), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Yelken, R. (1999). Cemaatin Dönüşümü: Geç Modern Dönemde Cemaat Sosyolojisi, Ankara: Vadi Yayınları.
  • Yelken, R. (2012). “Cemaatin Yeni Evi: Kent-Metropol”, Kent Sosyolojisi, Ed. Köksal Alver, Ankara: Hece Yayınları, s.257-273
  • Wagner, L. (2019). “Cemaat: Büyük Bir Meseleye Kuramsal Bir Yaklaşım”, (Çev. M. Kaan Erdoğan), www.sosyalbilimler.org,e.t. 2019.
  • Weber, M. (2014). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu, (Çev. Mehmet Ökten), İstanbul: Tutku Yayınları.
  • Williams, R. (2016). Anahtar Sözcükler, (Çev. Savaş Kılıç). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Tanpınar, A. H. (2018). On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Yay. Haz. Abdullah Uçman, İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Tiryakiyan, E. A. “Emile Durkheim”, (Çev. Ceylan Tokluoğlu), Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi-1, Ed. Tom Bottomore, T. ve Robert Nisbet (2006). Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi, Türkçe Yay. Haz. Mete Tuncay, Aydın Uğur, İstanbul: Kırmızı Yayınları, s.275-343.
  • Tonnies, F. (2001). Community and Civil Society, Ed. Jose Haris, Trans: Jose Harris and Margaret Hollis, Cambridge: Cambridge Üniversity Press.
  • Tonnies, F. (2019). Cemaat ve Cemiyet, (Çev. Emre Güler), İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları. Turner H. J., Beeghley, L., ve Powers H. C. (2010). Sosyolojik Teorinin Oluşumu, (Çev. Ümit Tatlıcan), Bursa: Sentez Yayınları.
  • Uzunpostalcı M. (1993). “Cemaat”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/, e.t. 2019.
  • Vandenberghe, F. (2016): Alman Sosyolojisinin Felsefi Tarihi, (Çev Vefa Saygın Öğütle), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Yelken, R. (1999). Cemaatin Dönüşümü: Geç Modern Dönemde Cemaat Sosyolojisi, Ankara: Vadi Yayınları.
  • Yelken, R. (2012). “Cemaatin Yeni Evi: Kent-Metropol”, Kent Sosyolojisi, Ed. Köksal Alver, Ankara: Hece Yayınları, s.257-273
  • Wagner, L. (2019). “Cemaat: Büyük Bir Meseleye Kuramsal Bir Yaklaşım”, (Çev. M. Kaan Erdoğan), www.sosyalbilimler.org, e.t. 2019.
  • Weber, M. (2014). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu, (Çev. Mehmet Ökten), İstanbul: Tutku Yayınları.
  • Williams, R. (2016). Anahtar Sözcükler, (Çev. Savaş Kılıç). İstanbul: İletişim Yayınları.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-2592-9284
Yazar: Mustafa Günerigök (Sorumlu Yazar)
Kurum: MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 7 Ekim 2019

Bibtex @araştırma makalesi { anemon533994, journal = {Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {}, eissn = {2149-4622}, address = {}, publisher = {Muş Alparslan Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {7}, pages = {287 - 297}, doi = {10.18506/anemon.533994}, title = {Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni}, key = {cite}, author = {Günerigök, Mustafa} }
APA Günerigök, M . (2019). Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 7 (5) , 287-297 . DOI: 10.18506/anemon.533994
MLA Günerigök, M . "Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 (2019 ): 287-297 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/anemon/issue/49358/533994>
Chicago Günerigök, M . "Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 (2019 ): 287-297
RIS TY - JOUR T1 - Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni AU - Mustafa Günerigök Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18506/anemon.533994 DO - 10.18506/anemon.533994 T2 - Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 287 EP - 297 VL - 7 IS - 5 SN - -2149-4622 M3 - doi: 10.18506/anemon.533994 UR - https://doi.org/10.18506/anemon.533994 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni %A Mustafa Günerigök %T Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni %D 2019 %J Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P -2149-4622 %V 7 %N 5 %R doi: 10.18506/anemon.533994 %U 10.18506/anemon.533994
ISNAD Günerigök, Mustafa . "Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 / 5 (Ekim 2019): 287-297 . https://doi.org/10.18506/anemon.533994
AMA Günerigök M . Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 7(5): 287-297.
Vancouver Günerigök M . Cemaat Sosyolojisi: Bir Kavramın Tarihsel Serüveni. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 7(5): 297-287.