The Image of Turk in the Collective Memories of the Habsburgs

Öz

Abstract: The belief of the protector of Christianity, which has existed since the Middle Ages, was rekindled in the Habsburg Monarchy after the Ottoman conquests in Europe. As a result of the encounters between the Ottomans and the Habsburgs, it is determined that, a negative Ottoman or Turkish image began to be drawn in the cultural and social memories of those living in the Habsburg lands, under the influence of the written and visual press. This image has also tried to be placed in the social memory with songs and legends. In this article, both, written and visual materials like pamplets, flyers, newspapers, pictures, songs, the works of opera and theater were used. The aim of this article is to indicate the image of the Turk in cultural and collective memories of the Habsburgs comparatively before and after the year 1683. Especially in times of war, publications were made for further propaganda purposes in order to keep alive the fear and hatred of the people living in the Habsburg lands against the Ottomans. In 1683, their defeat in the second Siege of Vienna, led to the reducing of Turkish fear. The numerous works of art seen in the spoils of war, left over from the Ottomans during and after the wars of 1683, have increased the interest in the Ottoman Empire and its culture. In this article, the genesis of the Turkish image has been examined in more detail and the transition from the “bloodthirsty hereditary enemy” to the “exotic”. Although negative expressions about the Turks were still used in the Habsburg lands after 1683, the current fashion, “Turquerie”, continued to spread rapidly.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Image
• Turkish Danger
• Turkish Fear
• Cultural Memory
• Collective Memory
• Propaganda
• Ottoman-Habsburg Relations.

Habsburglar’ın Toplumsal Hafızalarında Türk İmajı

Öz

Öz: Habsburg Monarşisi’nde Ortaçağ’dan beri var olan Hıristiyanlığın koruyucusu oldukları inancı, Osmanlılar’ın Avrupa’ya yaptığı fetihlerden sonra, yeniden alevlenmiştir. Osmanlılar ile Habsburglar’ın karşılaşmaları sonucunda, Habsburg topraklarında yaşayanların hem kültürel hem de toplumsal hafızalarında, yazılı ve görsel basının etkisiyle, olumsuz bir Osmanlı ya da Türk imajı çizilmeye başlandığı saptanmıştır. Bu imaj, şarkılar ve efsanelerle de toplumsal hafızaya yerleştirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada, el ilânları, broşürler, gazeteler, resimler, şarkılar, opera ve tiyatro eserleri gibi hem yazılı hem de görsel materyallerden faydalanılmıştır. Bu makalenin amacı, Habsburglar’ın kültürel ve toplumsal hafızalarında yer eden Türk imajının 1683 yılından önce ve sonra nasıl olduğunu kıyaslamalı olarak göstermeye çalışmaktır. Bilhassa savaş zamanlarında, Habsburg topraklarında yaşayan insanların Osmanlılar’a karşı olan korku ve nefretlerini diri tutmak için, daha fazla propaganda amaçlı yayımlar yapılmıştır. 1683 yılında Osmanlılar’ın II. Viyana Kuşatması’nda mağlub olmaları, Türk korkusunun azalmasına yol açmıştır. 1683 yılı ve sonrasında yapılan savaşlarda Osmanlılar’dan kalan savaş ganimetlerinde görülen sayısız sanat eserleri, Osmanlı İmparatorluğu ve onun kültürüne olan alâkayı artırmıştır. Bu makalede, Türk imajının ortaya çıkışı incelenmiş ve “kana susamış mevrûs düşman” olan Türk’ten “egzotik” Türk’e dönüşümü anlatılmıştır. Türkler ile ilgili olumsuz ifadeler, 1683 yılından sonra Habsburg topraklarında hâlâ yaygın iken, diğer yandan “Turquerie” olarak adlandırılan ve Türkler’in yaşam tarzını yansıtan akım hızla yayılmaya devam etmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türk Imajı
• Türk Tehlikesi
• Türk Korkusu
• Kültürel Hafıza
• Toplumsal Hafıza
• Propaganda
• Osmanlı-Habsburg İlişkileri

Kaynakça

1. ARIKAN Zeki, “Avrupa’da Türk İmgesi”, Osmanlı, c. 9, Haz. Güler Eren, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 1999, ss. 81-93.
2. ARNDT Johannes, “Die historisch-politischen Zeitschriften innerhalb der Zirkulären Struktur des Mediensystems der politischen Publizistik”, Johannes Arndt (Haz.), Das Mediensystem im Alten Reich der Frühen Neuzeit (1600-1750), Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 2010, ss. 139-169.
3. ASSMANN Jan, “Kollektives Gedächtnis und kulturelle Identität”, Jan Assmann, Toni Hölscher (Haz.), Kultur und Gedächtnis, Suhrkamp. Frankfurt am Main 1988, ss. 9-19.
4. ASSMANN Jan, Religion und kulturelles Gedächtnis: Zehn Studien, C. H. Beck, Münih 2018, 5. bs. ASSMANN Jan ve John Czaplicka, “Collective Memory and Cultural Identity”, New German Critique, 65, 1995, ss. 125-133.
5. BARBARICS Zsusza, “» Türck ist Mein Nahm in Allen Lande «Kunst, Propaganda und die Wandlung des Türkenbildes im Heiligen Römischen Reich Deutscher Nation”, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 54/ 2-3, 2001, ss. 257-317.