Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü

Funda Selçuk Şirin

doi:10.1501/Tite_0000000385

Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü

Öz

Balkan Savaşları, Türk aydını üzerinde farklı açılardan travmatik etkiler

bırakan bir savaştır. Đstanbul’a yapılan yoğun göçmen akını, top seslerinin saraydan

dahi duyulması halk ve aydınlar üzerinde derin izler bıraktı. Savaşın ve bölgeden

geri çekilişin yarattığı sarsıcı etkinin örnekleri,dönem içinde kaleme alınan edebi

eserlere, anılara ve basına da yansıdı. Savaş yılları özellikle Türk milliyetçiliğine

yapılan vurgunun hat safhaya ulaştığı bir dönem oldu. Đmparatorluğun böylesi

çalkantılı bir sürecine tanık olan Cumhuriyet döneminin yönetici kuşağı da savaşın

yarattığı olumsuz etkiden kendisini koruyamadı. Balkanlar’ın kaybedilmiş olması,

aralarında Balkan topraklarında doğmuş olanların da bulunduğu bu kuşak için

vatan kaybetmenin acısını en derinden hissettiren olay oldu. Bu acı ile elde kalan tek

vatan olan Anadolu’ya tutunan Cumhuriyetin bu ilk kuşak yönetici elitlerinin

Anadolu'ya yönelişi bir zorunluluğun da sonucuydu. Milli kimlik inşası noktasındaki

en önemli unsur olan toplumun kendini ait hissedeceği toplumsal bir mekân ihtiyacı,

Anadolu ile giderilecektir. Türk aydınının bu tarihten sonraki Anadolu vurgusu

arkasında yeni bir vatanın yaratılma ihtiyacı da etkilidir. Yeni vatan tarihi,

psikolojik ve coğrafi olarak her yönden inşa edilmeye çalışılır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abdulbaki Fevzi, “Yurdumuzda Gördüklerim”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:24, (15Teşrinisani 1328), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
Abdulbaki Fevzi, “Đzmit”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:27, (4 Teşrinievvel 1328),
Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
86
Atay, a.g.e., s. 101.
FUNDA SELÇUK ŞĐRĐN 966
Abdulbaki Fevzi, “Adapazarı’nda
n”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:27, (15Teşrinisani

1328), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
Abdülfeyyaz Tevfik, “Anadolu Yavrusu”, Halka Doğru, Yıl: I, Sayı: 5 (9 Mayıs
1329)
Adıvar, Halide Edip, Mor Salkımlı Ev, Đstanbul, Atlas Kitapevi, 1992
Ahmet Şerif, Anadolu’da Tanin, Cilt: I, Haz. MehmedÇetin Börekçi, Ankara Türk
Tarih Kurumu Yayınları, 1999
Aka Gündüz, “Darül Harpten Mektuplar, Tanin, 24-28 Şubat 1913.
Akçuraoğlu Yusuf, “Halka”, Halka Doğru, Yıl:I, Sayı: 22(5 Eylül 1329)
Akçuraoğlu Yusuf, “Halka”, Halka Doğru, Yıl:I, Sayı: 23 (12 Eylül 1329)
Akçuraoğlu Yusuf, “Halka 5”, Halka Doğru, Yıl:I, Sayı: 31 (7 Teşrinisani 1329)
Akyüz, Yahya, “Eğitim Alanında Aydınların Özeleştirisi ve Balkan Savaşları”,
Tarih ve Toplum, No: 228, Aralık 2002
Alangu, Tahir, Ömer Seyfettin Ülkücü Bir Yazarın Romanı, Đstanbul, May
Yayınları, 1968
Ali Canip (Yekta Bahir) “Milli, Daha Doğrusu Kavmi Edebiyat Ne Demektir”, Genç Kalemler, Cilt: II, Numara:4 (26 Mayıs 1327)
------------------------------ “Milli Lisan ve Milli Edebiyat”, Genç Kalemler, Cilt:2,
Numara: 3 (6 Mayıs 1327)
----------------------------- “Milli Edebiyat Meselesi I”, Genç Kalemler, Cilt:2,
Numara 9 (19 Haziran 1327)
Ali Canip-Ziya Gökalp, “Yeni Lisan”, Genç Kalemler, Cilt: II, Numara:2 (27
Nisan 1327)
Althusser, Louis, Đdeoloji ve Devletin Đdeolojik Aygıtları, Đstanbul, Đletişim
Yayınları, 1989
“Anadolu’ya Dair”, Türk Yurdu, Yıl:4, Sayı 108, (21 Nisan 1332), Ankara, Tutibay
Yayınları, 2000
Anderson, Benedict, Hayali Cemaatler, Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması,
Đstanbul, Ayrıntı Yayınları, 1995
Arai, Masami, Jön Türk Dönemi Türk Milliyetçiliği, Đstanbul, Đletişim Yayınları,
2003
Arıkan, Zeki, “Balkan Savaşı ve Kamuoyu”, Dördüncü Askeri Tarih Semineri
Bildiriler, Ankara, Genel Kurmay Başkanlığı Yayınları, 1989
Atay, Falih Rıfkı, Ateş ve Güneş, Đstanbul, 1918.
---------------------, Batış Yılları, Đstanbul, Dünya Yayınları, 1963
TÜRK AYDINININ ANADOLU’YA YÖNELĐŞĐNDE BALKAN… 967
Aydemir, Şevket Süreyya, Suyu Arayan Adam, Đstanbul, Remzi Kitapevi, 1995
Bayar, Celal, Ben de Yazdım: Milli Mücadeleye Giriş, Cilt: 5 Đstanbul 1967
Beyatlı, Yahya Kemal, Çocukluğum Gençliğim Siyasi ve Edebi Hatıralarım,
Đstanbul fetih Cemiyeti Yayınları 1986
-----------------------------, Siyasi ve Edebi Portreler, Đstanbul, Fetih Cemiyeti
Yayınları, 1986
Bilgin, Nuri, Kolektif Kimlik, Đstanbul, Sistem Yayınları 1995
Ceyhan, Nesime, “1911-1922 Yılları Türk Hikâyesine Kaynak: Harp”, Turkish
Studies, Volume, 4/11-II Winter 2009
---------------------, II. Meşrutiyet Dönemi Türk Hikayesi(1908-1918),Đstanbul, Selis
Yayınları, 2009
Ceyhun, Demirtaş, Türk Edebiyatındaki Anadolu, Đstanbul, Sis Çanı Yayınları, 1996
Duman, Haluk Harun, Balkanlara Veda Basın ve Edebiyatta Balkan Savaşı (1912-1913), Đstanbul, Duryap Yayıncılık, 2005
Enginün, Đnci, Yeni Türk Edebiyatı, Tanzimat’tan Cumhuriyete (1839-1923),
Đstanbul, Dergâh Yayınları, 2010
Ergün, M., II. Meşrutiyet Devrinde Eğitim Hareketleri 1908-1914, Ocak Yayınları,
Đstanbul 1996
Falih Rıfkı (Atay), “Anadolu Seyahatleri”, Tanin, 12 Temmuz 1913.
----------------------- “Türk Gücü”, Tanin, 8 Nisan 1913.
----------------------- “Hususi Mektepler”, Tanin, 5 Mayıs 1913
----------------------- “Günün Sonu”, Tanin, 14 Haziran 1913
---------------------- , “Düşünceler”, Tanin, 1 Ağustos 1913
Fuat Sabit, “Anadolu Duygularından”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:28, (29 Teşrinisani
1328), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
Gellner, Ernest, Milliyetçiliğe Bakmak, Đstanbul, Đletişim Yayınları, 1998
Güntekin, Reşat Nuri, Anadolu Notları, Cilt: I, Đstanbul, Đnkılap Yayınları, 1968
Halide Edip (Adıvar), “Felaketlerden Sonra Milletler”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:40
16 Mayıs 1329, Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
--------------------------, “Evimize Bakalım Türkçülüğün Faaliyet Sahası”, Vakit, 30
Haziran 1334
-------------------------- “Türkiyacılık Yoktur”, Vakit, 23 Ağustos 1334 -------------------------- Mev’ud Hüküm, Đstanbul, Ayyıldız Matbaası, 1918
FUNDA SELÇUK ŞĐRĐN 968
“Halka Doğru Gidenler”, Halka Doğru, Sayı: 24 (19 Eylül 1324), ss. 185-186.
Hayes, Carlto J. H, Milliyetçilik: Bir Din, Çev. Murat Çiftkaya, Đstanbul, Đz
yayınları, 1995
Hroch, Miroslav, Avrupa’da Milli Uyanış, Đstanbul, Đletişim Yayınları, 2011
Huyugüzel, Ömer Faruk, Necip Türkçü, Ankara, KültürBakanlığı Yayınları, 1988
Ispartalı Hakkı, “Köyümden Geliyorum”, Türk Yurdu, Yıl:4, Sayı 108, (21 Nisan
1332), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
-------------------, “Anadolumuz: Köyümden Geliyorum’dan Nazifa Gelin”, Türk
Yurdu, Yıl 4, Sayı: 109, (5 Mayıs 1332), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
-------------------, “Anadolumuz: Köyümden Geliyorum’dan: Minasin Mesiresi”,
Türk Yurdu, Yıl: 4, Sayı:111, (Haziran 1332), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
-------------------, “Köyümden Geliyorum’dan Uzak Hatıralar, Uzak Köyler”, Türk
Yurdu, Yıl:4, Sayı: 110, (19 Mayıs 19332), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
Ispartalı Hakkı, Köyümden Geliyorum, Haz. Şevket Aziz Kansu, Ankara, Türk Dil
Kurumu Yayınları, 1971
Kazım Karabekir, Birinci Cihan Harbine Nasıl Girdik, Đstanbul, Emre Yayınları,
1994
Köprülüzade Fuat, “Türkçülüğün Gayeleri”, Vakit, 16 Temmuz 1334 (1918).
Köroğlu, Erol, Türk Edebiyatı ve Birinci Dünya Savaşı (1914-1918)
Propagandadan Milli Kimlik Đnşasına, Đstanbul, Đletişim Yayınları, 2004
Kushner, David, Türk Milliyetçiliğinin Doğuşu (1876-1908), Çev. R. Ertem, F. Erdem, Đstanbul, Kervan Yayınları, 1979
Lauzan, Stephan, Osmanlı’nın Bozgun Yılları Hastanın Başında Kırk Gün Kırk
Gece, Haz. Seyfettin Ünlü, Đstanbul, Beyan Yayıncılık, 1990
Maraşlıoğlu, “Mukaddes Kinler: Zaruri Bir Mukayese”, Halka Doğru, Yıl: I,
Sayı: 41 (6 Kânunusani 1329)
Nazım, “Acıklı Bir Sohbet”, Halka Doğru, No:8, (30 Mayıs 1913)
Odabaşı, Đsmail Arda, II. Meşrutiyet Dönemi Basın ve Fikir Dünyasında Genç
Kalemler Dergisi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Đletişim
Bilimleri Bilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Đstanbul 2006
Okay, Cüneyt, Bir Meşrutiyet Aydını Nüzhet Sabit, Ankara, Akçağ Yayınları, 2001
Olgun, Đbrahim, Necip Türkçü, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları, 1971
Öğün, Süleyman Seyfi, “Bir Avrupalı Gözüyle Türkçülük”, Tarih ve Toplum,
Sayı:114, (Haziran 1993)
Ömer Seyfettin, “Yeni Lisan”, Genç Kalemler, Cilt: II, Sayı: 1, (Nisan 1327)
TÜRK AYDINININ ANADOLU’YA YÖNELĐŞĐNDE BALKAN… 969
-------------------, “Pamuk Đpliği”, Genç Kalemler, Cilt: II, Sayı: 4, (Haziran 1327)
-------------------, “Bomba”, Genç Kalemler, Cilt: II, Sayı:9, (1327)
-------------------, “Primo Türk Çocuğu”, Genç Kalemler, Cilt: II, Sayı: 13,
(Kânunuevvel 1327)
-------------------, “Türk Sözü”, Türk Sözü, Yıl: I, Sayı: I, (12 Nisan 1330)
-------------------, “Halk Nedir”, Türk Sözü, Yıl: I, Sayı: I, (18 Nisan 1330)
Özden, Mehmet, “Bir Halkçı Münevverler Platformu: Halka Doğru Dergisi (1913-1914), Milli Folklor, Yıl, 23, Sayı: 89, 2011. Parvus, “Devlet ve Millet”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı: 27, (15 Teşrinisani 1328)
Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
----------, “Türk Gençlerine Mektup I”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:41, (30 Mayıs 1329),
Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
----------,“Türk Gençliğine Mektup”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:45, (25 Temmuz 1329),
Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
---------- “Köylüler ve Devlet”, Türk Yurdu, Yıl:1, Sayı:9 (20 Nisan 1328), Ankara,
Tutibay Yayınları, 2000
Sarınay, Yusuf, Türk Milliyetçiliğinin Tarihi Gelişimi ve Türk Ocakları (1921-1931), Đstanbul, Ötüken Yayınları, 1994
Satı Bey, Vatan Đçin, Kader Matbaası, Đstanbul, 1329
Smith, Antony D., Milli Kimlik, Đstanbul, Đletişim Yayınları, 2004
Şehabettin Süleyman, “Anadolu ve Gençliğin Vazifesi”, Türk Yurdu, Yıl:2, Sayı:34,
(21 Şubat 1328), Ankara, Tutibay Yayınları, 2000
Şirin, Funda Selçuk, “The Traumatic Legacy of The Balkan Wars for Turkish
Intellectuals”, War and Nationalism, The Balkan Wars, 1912-1913, and Their
Sociopolitical Implications, Edited by, Hakan Yavuz and Isa Blumi, Utah
Press, 2013, s.679-703.
Topçu, Ümmühan, Anadoluculuk Hareketi ve Türk Edebiyatına Etkileri, Gazi
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı,
Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara 1999
Toprak, Zafer, “Osmanlı Narodnikleri Halka Doğru Gidenler”, Toplum ve Bilim,
Sayı: 24 (Kış 1984)
-----------------, “Aydın, Ulus-Devlet ve Popülizm”, Türk Aydını ve Kimlik Sorunu,
Der. Sabahattin Şen, Đstanbul, Bağlam Yayınları, 1995
Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasal Partiler, 3Cilt, Đstanbul, Hürriyet Yayınları
Vakfı, 1988
FUNDA SELÇUK ŞĐRĐN 970
Tüccarzade Đbrahim Hilmi, Maarifimiz ve Servet-i Đlmiyemiz, Haz. Melek Doksay
Gökdoğan, Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları, 2000
Uçarol, Rıfat, Gazi Ahmet Muhtar Paşa (1839-1919) Askeri Siyasi Hayatı, Đstanbul,
Filiz Kitapevi, 1989
Ülken, Hilmi Ziya, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, Đstanbul, Ülken Yayınları,
1992
Üstel, Füsun, “Türk Milliyetçiliğinde Anadolu Metaforu”, Tarih Toplum, Sayı: 109
(Ocak1993)
----------------, Türk Ocakları (1912-1931), Đstanbul, Đletişim Yayınları, 2004
----------------, Makbul Vatandaşın Peşinde, Đstanbul, Đletişim Yayınları, 2005
Yöntem, Ali Canip, Ömer Seyfettin, Đstanbul, Muallim Halit Kütüphanesi, 1935
-----------------------, “Devirlerden Hatıralar”, Yakın Tarihimiz, Sayı: 1, Cilt:1, (Mart
1962)
Ziya Gökalp, “Halk Medeniyeti I Başlangıç”, Halka Doğru, Yıl: I, Sayı: 14 (10
Temmuz 1329)
---------------, “Halk Medeniyeti II: Resmi Teşkilat, Halk Teşkilatı”, Halka Doğru,
Yıl: I, Sayı: 19 (15 Ağustos 1329)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Funda Selçuk Şirin
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2013

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2013

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2013 Cilt: 13 Sayı: 52

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000385

IZ

https://izlik.org/JA77WU38TH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şirin, F. S. (2013). Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü. Atatürk Yolu Dergisi, 13(52). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000385

AMA

1.Şirin FS. Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü. AYOD. 2013;13(52). doi:10.1501/Tite_0000000385

Chicago

Şirin, Funda Selçuk. 2013. “Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü”. Atatürk Yolu Dergisi 13 (52). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000385.

EndNote

Şirin FS (01 Eylül 2013) Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü. Atatürk Yolu Dergisi 13 52

IEEE

[1]F. S. Şirin, “Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü”, AYOD, c. 13, sy 52, Eyl. 2013, doi: 10.1501/Tite_0000000385.

ISNAD

Şirin, Funda Selçuk. “Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü”. Atatürk Yolu Dergisi 13/52 (01 Eylül 2013). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000385.

JAMA

1.Şirin FS. Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü. AYOD. 2013;13. doi:10.1501/Tite_0000000385.

MLA

Şirin, Funda Selçuk. “Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 13, sy 52, Eylül 2013, doi:10.1501/Tite_0000000385.

Vancouver

1.Funda Selçuk Şirin. Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü. AYOD. 01 Eylül 2013;13(52). doi:10.1501/Tite_0000000385

Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü

Türk aydınının Anadolu’ya yönelişinde Balkan Savaşları’nın rolü

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Nâzim Hikmet’s ecopoetics and the Gezi Park protests

MİLLİ MÜCADELE’DE HALİDE EDİP ADIVAR’IN ROLÜ

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türk Folkloru: Kimlik İnşasında Sosyal ve Siyasal Etkiler