TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI

Kadri Unat

doi:10.1501/Tite_0000000427

TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI

Öz

Tek parti döneminde 1923, 1927, 1931, 1935, 1939 ve 1943’te olmak üzere

toplam altı genel seçim yapılmıştır. İki dereceli seçim sisteminin uygulandığ ısöz

konusu dönemde seçimlere sadece Cumhuriyet Halk Partisi katılmıştır. Bu

kapsamda önce ikinci seçmen seçimleri, ardından da milletvekili seçimleri

yapılmıştır. Tek parti döneminin en dikkat çeken özelliklerinden biri istisnasız bir

şekilde dört yılda bir genel seçim yapılmışolmasıdır. Bunda seçimlerin cumhuriyet

rejiminin temellerinden biri olarak görülmesi, Cumhuriyet Halk Partisi iktidarının

meşruiyetini seçimlere dayandırmasıve toplumda seçim kültürünün yerleştirilmek

istenmesi gibi etkenler rol oynamıştır.

Bu çalışmada İkinci Dünya Savaşı’nın bütün hızıyla devam ettiği bir sırada

yapılan 1943 genel seçimi incelenmektedir. Bu genel seçimin çalışılmasında hem söz

konusu seçimin tek parti döneminin son genel seçimi olması hem de bu seçimde

uygulanan propaganda yöntemlerinin öncekilerinden farklı bazı özellikler taşıması

gibi etkenler belirleyici olmuştur. Öte yandan bu seçim Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk

seçim yasasıolan 14 Aralık 1942 tarihli Mebus Seçimi Kanunu’nun uygulandığıilk

ve tek seçim olmasıitibariyle de Türk siyasi tarihinde ayrıbir önem arz etmektedir.

Çalışmada Cumhuriyet Halk Partisi’nin seçim beyannamesi, temel

propaganda malzemesi olarak değerlendirilmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi

tarafından hazırlanan plaklar, Halk hatiplerinin Halk Kürsülerinde yapmışolduğu

konuşmalar ve milletvekili adaylarının seçim bölgelerindeki faaliyetleri de

propaganda kapsamında ele alınmıştır. Ayrıca seçimin gelişim aşamalarına dair

haberler, seçmenleri oy kullanmaya davet eden ilanlar ile Cumhuriyet Halk

Partisi’nin propagandasını da içeren köşe yazıları ekseninde basından

yararlanılmışve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi’nin örgütüyle

gerçekleştirmiş olduğu yazışmalar da incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

KAYNAKÇA
ARŞİVLER
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi
RESMİYAYINLAR
Resmî Gazete
TBMM Zabıt Ceridesi
KİTAPLAR ve MAKALELER
Ağaoğlu, Samet; Siyasi Günlük: Demokrat Partinin Kuruluşu, İletişim Yay., İstanbul, 1993.

Alkan, Mehmet Ö.; “Milli Şef Döneminde Siyasal Propaganda ‘Başbuğumuz Babamız İnönü’”, Toplumsal Tarih, Sayı: 120, Aralık 2003.
_______________; “Türkiye’de Seçim Sistemi Tercihinin Misyon Boyutu ve Demokratik Gelişime Etkileri(Siyaset Bilimi ve Siyaset Sosyolojisi Yaklaşımıyla)”, Anayasa Yargısı, S. 23, Yıl: 2006.
Aydemir, Şevket Süreyya; İkinci Adam, Cilt: 2, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1975.
Barutçu, Faik Ahmet; Siyasi Anılar (1939-1954), Milliyet Yay., İstanbul, 1977.
Boratav, Korkut; Türkiye’de Devletçilik, İmge Kitabevi Yay., İstanbul, 2006.
C.H.P. Beşinci Büyük Kurultay Zabıtları(29 Mayıs 939-3 Haziran 939), Ulus Basımevi, Ankara, 1939.
C.H.P. Nizamnamesi (Beşinci Büyük Kurultayın 1 Haziran 1939 Tarihindeki Toplantısında Kabul Edilmiştir), Ulus Basımevi, Ankara, 1939.
Çınar, Metin; Anadoluculuk ve Tek Parti CHP’de SağKanat, İletişim Yay., İstanbul, 2013.
Deringil, Selim; Denge Oyunu (İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Dış Politikası), Tarih VakfıYurt Yay., İstanbul, 2003.
Giritlioğlu, Fahir; Türk Siyasi Tarihinde Cumhuriyet Halk Partisinin Mevkii, Cilt 1, Ayyıldız Matb., Ankara, 1965.
Hart, Liddell; İkinci Dünya Savaşı, Cilt: 1, (Çev. Kerim Bağrıaçık), YKY, İstanbul, 2003.
Heywood, Andrew; Siyaset, (Çev. Bekir Berat Özipek vd.), Adres Yay., Ankara, 2013.
Öz, Esat; Tek Parti Yönetimi ve Siyasal Katılım(1923-1945), Gündoğan Yay., Ankara, 1992.
Sami, Sedat; Kavaklarda Mikrofon Var! Baba Kaleminden Halkçılığın Savunmasıve Bir Devrin Hikâyesi (1938-1946, Uniprint Bas. San. ve Tic. A.Ş., İstanbul, 2002.
Sencer, Muzaffer; Türkiye’de Siyasal Partilerin Sosyal Temelleri, May Yay., İstanbul, 1974.
Tezel, Yahya Sezai; Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi (1923-1950), Yurt Yay. Ankara, 1982.
Tokgöz, Erdinç; Türkiye’nin İktisadi Gelişme Tarihi (1914-2007), İmaj Yay., Ankara, 2007.
Tuncer, Erol; Osmanlı’dan Günümüze Seçimler (1877-2002), TESAV Yay., Ankara.
Unat, Kadri; Cumhuriyet Halk Partisi’nin Genel Seçim Propagandaları(1927-1957), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi
Enstitüsü, Ankara, 2015.
SÜRELİYAYINLAR
Akşam
Anadolu
Cumhuriyet
İkdam
İkdam Gece Postası
Son Telgraf
Tan
Tasviri Efkâr
Ulus
Vatan

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kadri Unat Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2015

Gönderilme Tarihi

11 Ocak 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Cilt: 14 Sayı: 56

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000427

IZ

https://izlik.org/JA83JD23BX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Unat, K. (2015). TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI. Atatürk Yolu Dergisi, 14(56), 209-248. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000427

AMA

1.Unat K. TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI. AYOD. 2015;14(56):209-248. doi:10.1501/Tite_0000000427

Chicago

Unat, Kadri. 2015. “TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI”. Atatürk Yolu Dergisi 14 (56): 209-48. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000427.

EndNote

Unat K (01 Mart 2015) TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI. Atatürk Yolu Dergisi 14 56 209–248.

IEEE

[1]K. Unat, “TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI”, AYOD, c. 14, sy 56, ss. 209–248, Mar. 2015, doi: 10.1501/Tite_0000000427.

ISNAD

Unat, Kadri. “TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI”. Atatürk Yolu Dergisi 14/56 (01 Mart 2015): 209-248. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000427.

JAMA

1.Unat K. TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI. AYOD. 2015;14:209–248.

MLA

Unat, Kadri. “TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 14, sy 56, Mart 2015, ss. 209-48, doi:10.1501/Tite_0000000427.

Vancouver

1.Kadri Unat. TEK PARTİ DÖNEMİNİN SON GENEL SEÇİMİ: 1943 SEÇİMLERİ VE CUMHURİYET HALK PARTİSİ’NİN SEÇİM PROPAGANDALARI. AYOD. 01 Mart 2015;14(56):209-48. doi:10.1501/Tite_0000000427

Cited By

1943 Seçimleri ve Çanakkale Milletvekilliği Başvuruları

Black Sea Journal of Public and Social Science

https://doi.org/10.52704/bssocialscience.943279

FERİDUN FİKRİ DÜŞÜNSEL’İN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NDEKİ FAALİYETLERİ (1939-1946)

Bingöl Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.53440/bad.1194506