SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU'DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926)

Atakan Esen

doi:10.1501/Tite_0000000461

SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU'DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926)

Öz

Yeryüzündeki birçok medeniyet tarafından asırlarca varoluşsal bir tehdit olarak

görülmüşolan salgın hastalıklar, Anadolu’da da yıllar boyu siyasal ve sosyoekonomik yaşamıderinden etkilemiştir. Özellikle Balkan Savaşlarıve onu takip eden

I. Dünya Savaşıyıllarındaki bakımsızlık, tedbirsizlik ve yokluk nedeniyle hastalığa

yakalanan yerli halka pek çoğu hasta binlerce muhacirin de eklenmesiyle

imparatorluğun son döneminde önü alınamayan salgınlar ortaya çıkmıştır. Toplum

sağlığına ilişkin endişe verici durumun en başından beri farkında olan T.B.M.M

Hükümeti, 2 Mayıs 1920’de kabul edilen 3 numaralıyasayla Sağlık ve Sosyal

Yardım Bakanlığı’nın kurulmasınısağlamıştır. Yeni kurulan bakanlığın kısa sürede

yürürlüğe koyduğu projelerin en önemlilerinden bir tanesi ise il sağlık

teşkilatlarının göndermişolduklarıraporların kitap haline getirilerek bir dizi

halinde yayınlanmasıdır. “Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası” adıyla ilki 1922

yılında yayınlanan bu kitaplar, ele alınan yörenin fiziki ve sosyo-ekonomik

özelliklerinin yanısıra salgın hastalıkların dönemsel durumu ile ilgili kıymetli

bilgiler içerir. Çalışma kapsamında bugün İç Anadolu Bölgesi sınırlarıiçerisinde

yer alan altıvilayet/sancağa (Niğde, Kayseri, Konya, Ankara, Kırşehir, Çankırı) ait

Sıhhî-i İçtimâî Coğrafya kitaplarıtaranmışve en sık görülen dört temel hastalığa

(frengi, sıtma, verem, çiçek) ilişkin veriler derlenerek bölgenin o dönemki genel

sağlık durumu resmedilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmanın salgın hastalıklar

veya şehir tarihi üzerine çalışma yapacaklara fikirsel anlamda katkısağlayacağı

değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

KAYNAKÇA
Resmi Yayınlar
T.B.M.M Zabıt Ceridesi, Devre 1, İçtima Senesi 1, Cilt 1, Dokuzuncu İçtima, 02.05.1336. T.B.M.M Zabıt Ceridesi, Devre 1, İçtima Senesi 1, Cilt 1, On üçüncü İçtima, 09.05.1336.
Kitaplar
Hıfzı Nuri, Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası Kayseri Sancağı, Öğüd Matbaası, Ankara, 1922.
İbrahim İsmail, Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası Kırşehri Vilâyeti, (Haz:Kâmil Büyüker), Ocak Yayınları, Ankara, 2003. Mehmed Hayri, Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası Niğde Sancağı, Öğüd Matbaası, Ankara, 1922.
Musluhıddin Safved, Türkiye’nin Sıhhî İctimâî Coğrafyası Ankara Vilâyeti, Hilal Matbaası, İstanbul, 1925.
Nazmi, Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası Konya Vilâyeti Ankara: Öğüd Matbaası, Ankara, 1922.

Nikiforuk, Andrew, Mahşerin Dördüncü Atlısı-Salgın ve Bulaşıcı Hastalıklar Tarihi, İletişim Yayınları, İstanbul, 2010.
Noyan, Abdülkadir,Son Harplerde Salgın Hastalıklarla Savaşlarım, Son Havadis Matbaası, Ankara, 1956.
Özdemir, Hikmet,Salgın Hastalıklardan Ölümler 1914-1918, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2010.
Panzac, Daniel, Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba 1700-1850, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1997 . Raif, Türkiye’nin Sıhhî ve İctimâî Coğrafyası Kengırı Vilâyeti, Hilal Matbaası, İstanbul, 1926.
Satan, Ali, İngiliz Yıllık Raporları’nda Türkiye (1920), İstanbul, Tarihçi Kitapevi, 2010.
Tevfik Sağlam, Büyük Harpte 3.Orduda Sıhhî Hizmet, Askeri Matbaa, İstanbul, 1941.
Makaleler
Gümüşçü, Osman,“Milli Mücadele Dönemi Türkiye Coğrafyası için Bilinmeyen Bir Kaynak: Türkiye’nin Sıhhi-i ve İçtimai Coğrafyası”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı:45, Ankara, 1999, s.939-968.
Koz, M. Sabri, “Türk Halk Kültürünün Unutulmuş Kaynaklarından Biri: Türkiye’nin Sıhhî-i İctimâî Coğrafyası”, IV. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri, Cilt 1, Ankara, 1992, s.37-58.
Sakaoğlu, Necdet, “Osmanlı’da Salgınlar”, Toplumsal Tarih, Sayı: 22, (Ekim 1995), s.23-25.
Yıldırım, Nuran, “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Koruyucu Sağlık Uygulamaları”, Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi,Cilt 5, İletişim Yayınları, İstanbul, 1985, s.1320-1338.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Atakan Esen Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2017

Gönderilme Tarihi

18 Ocak 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 15 Sayı: 60

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000461

IZ

https://izlik.org/JA35RU67TH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Esen, A. (2017). SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926). Atatürk Yolu Dergisi, 15(60). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000461

AMA

1.Esen A. SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926). AYOD. 2017;15(60). doi:10.1501/Tite_0000000461

Chicago

Esen, Atakan. 2017. “SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926)”. Atatürk Yolu Dergisi 15 (60). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000461.

EndNote

Esen A (01 Mart 2017) SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926). Atatürk Yolu Dergisi 15 60

IEEE

[1]A. Esen, “SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926)”, AYOD, c. 15, sy 60, Mar. 2017, doi: 10.1501/Tite_0000000461.

ISNAD

Esen, Atakan. “SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926)”. Atatürk Yolu Dergisi 15/60 (01 Mart 2017). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000461.

JAMA

1.Esen A. SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926). AYOD. 2017;15. doi:10.1501/Tite_0000000461.

MLA

Esen, Atakan. “SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926)”. Atatürk Yolu Dergisi, c. 15, sy 60, Mart 2017, doi:10.1501/Tite_0000000461.

Vancouver

1.Atakan Esen. SIHHÎ-İ İCTİMÂÎ COĞRAFYA KİTAPLARINA GÖRE İÇ ANADOLU’DA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR (1922-1926). AYOD. 01 Mart 2017;15(60). doi:10.1501/Tite_0000000461

Cited By

USE AND MANAGEMENT OF PERSONAL PROTECTIVE EQUIPMENT IN PANDEMIES

Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi

https://doi.org/10.35375/sayod.801661

Ulus Oluşturma Sürecinde Genç Cumhuriyetten Notlar: Yurttaşlık, Sağlık Hakkı ve Kamusal İletişim

İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

https://doi.org/10.47998/ikad.1368686