Derleme

Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri

Cilt: 5 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri

Öz

Dünyada tarım, sanayi ve endüstrilerin gelişmesiyle birlikte tarımsal/endüstriyel yan ürünler belirgin biçimde artmıştır. Yan ürünler ekonomik problemlere ve çevre problemlerine yol açmaktadır. Yan ürünlerde bulunan lignoselülozik yapılar değerlendirilmelerini ve biyoyararlanımlarını azaltmaktadır. Dünyada artan nüfusla birlikte hayvansal ürünlere talep gün geçtikçe artmaktadır. Yan ürünleri kullanan laktik asit bakterileri ile sindirilebilirliği ve biyoyararlanımı yüksek katma değerli ürünler elde edilmektedir. Laktik asit bakterileri doğada bitkilerde bulunan, patojen olmayan ve karbonhidratları fermente ederek laktik asit üreten mikroorganizmalardır. İnsanlar tarafından tüketilen peynir, yoğurt, turşu gibi fermente gıdalar ile hayvanlara verilen silajlar gibi fermente yemlerde de yaygın olarak bulunmaktadır. Laktik asit bakterileri, silajlarda fermantasyonu hızlandırıcı, patojenleri baskılayıcı, silajın dayanıklılığını arttırıcı, besin maddelerinin sindirilebilirliğini ve biyoyararlanımını iyileştirici yönde etki göstermektedir. Silajlarda en yoğun kullanılan bakterilerden Lactobacillus plantarum %87 düzeyinde laktik asit üretmektedir. Laktik asit bakterileri ürettiği organik asitler silajlarda pH’ı düşürmektedir. Bakteriyosinler üreterek Listeria monocytogenes, Staphulococcus aureus ve Clostridium spp. gibi patojen bakterilere karşı etkili olmaktadır. Ayrıca bağırsaklarda patojen bakterilere karşı engelleyici etkileri vardır. Laktik asit bakterileri içeren yemler tüketen hayvanların verim özellikleri ve yemden yararlanma oranları olumlu yönde değişmektedir. Verim artışıyla birlikte hayvansal ürünlerin miktarı da artmakta ve insanların bu ürünlere erişim imkânları genişlemektedir. Bu derlemede, tarımsal/endüstriyel yan ürünler ile laktik asit bakterileri, fermantasyon özellikleri, ürettikleri laktik asit ve bakteriyosinlerin yemler ve hayvanlar üzerindeki etkileri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

“Tarımsal yan ürün”, “endüstriyel yan ürün”, “laktik asit bakterileri”, “laktik asit”, “silaj”

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir finansman kuruluşundan/sektöründen hibe/destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmada Etik kurul iznine gerek yoktur.

Teşekkür

Bu çalışma herhangi bir tez çalışmasına dayanmamaktadır ve daha önce bilimsel bir toplantıda sunulmamıştır.

Kaynakça

  1. Ajila, C. M., Brar, S. K., Verma, M., Tyagi, R. D., Godbout, S., & Valéro, J. A. (2012). Bio-processing of agro-byproducts to animal feed. Critical reviews in biotechnology, 32(4), 382-400.
  2. Anumudu, C. K., Miri, T., & Onyeaka, H. (2024). Multifunctional applications of lactic acid bacteria: Enhancing safety, quality, and nutritional value in foods and fermented beverages. Foods, 13(23), 3714. https://doi.org/10.3390/foods13233714.
  3. Aslım, B., Beyatlı Y., ve Halkman K. (2000). “Yoğurt Starter Kültür Metabolitlerinin İnhibisyon Etkisi”, Turk J Biol, 24, 65–78.
  4. Basmacıoğlu, H., ve Ergül, M. (2002). “Silaj Mikrobiyolojisi”, Hayvansal Üretim, 43(1), 12-24.
  5. Bayitse, R. (2015). “Lactic Acid Production from Biomass: Prospect for Bioresidue Utilization in Ghana: Technological Review”, International Journal of Applied Science and Technology, 5(1), 164-174.
  6. Bolsen, K.K., Tiemann, D.G., Sonon, R.N., Hart, R.A., Dalke, B., Dickerson, J.T., ve Lin, C. (1992). “Evaluation of Inoculant-Treated Corn Silages”, Cattlemen's Day, 1992, Kansas State University, Manhattan, KS. Kansas Agricultural Experiment Station Research Reports: Vol. 0: Iss. 1. https://doi.org/10.4148/2378-5977.2193.
  7. Byrd, J. A., Hargis, B. M., Caldwell, D. J., Bailey, R. H., Herron, K. L., McReynolds, J. L., Brewer, R. L., Anderson, R. C., Bischoff, K. M., Callaway, T. R., ve Kubena, L. F. (2001). “Effect of Lactic Acid Administration in the Drinking Water During Preslaughter Feed Withdrawal on Salmonella and Campylobacter Contamination of Broilers”, Poultry Science, 80(3):278–283.
  8. Chatterjee, M., Chakrabarty, S. L., Chattopadhyay, B. D., & Mandal, R. K. (1997). Production of lactic acid by direct fermentation of starchy wastes by an amylase-producing Lactobacillus. Biotechnology Letters, 19(9), 873–874.
  9. Çelikyurt, G., & Arıcı, M. (2008). Gıda koruyucusu olarak mikrobiyal kaynaklı organik asitler ve önemi. Türkiye 10. Gıda Kongresi (21–23 Mayıs 2008), Erzurum, Türkiye.
  10. De Vuyst, L., & Leroy, F. (2007). Bacteriocins from lactic acid bacteria: Production, purification, and food applications. Journal of Molecular Microbiology and Biotechnology, 13(4), 194–199. https://doi.org/10.1159/000104752

Kaynak Göster

APA
Demir, Ö., Durusoy, Ö. F., & Çerçi, İ. H. (2026). Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, 5(1), 23-33. https://izlik.org/JA23TT33KG
AMA
1.Demir Ö, Durusoy ÖF, Çerçi İH. Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi. 2026;5(1):23-33. https://izlik.org/JA23TT33KG
Chicago
Demir, Ömer, Ömer Faruk Durusoy, ve İbrahim Halil Çerçi. 2026. “Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri”. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi 5 (1): 23-33. https://izlik.org/JA23TT33KG.
EndNote
Demir Ö, Durusoy ÖF, Çerçi İH (01 Haziran 2026) Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi 5 1 23–33.
IEEE
[1]Ö. Demir, Ö. F. Durusoy, ve İ. H. Çerçi, “Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri”, Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 1, ss. 23–33, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23TT33KG
ISNAD
Demir, Ömer - Durusoy, Ömer Faruk - Çerçi, İbrahim Halil. “Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri”. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi 5/1 (01 Haziran 2026): 23-33. https://izlik.org/JA23TT33KG.
JAMA
1.Demir Ö, Durusoy ÖF, Çerçi İH. Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi. 2026;5:23–33.
MLA
Demir, Ömer, vd. “Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri”. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2026, ss. 23-33, https://izlik.org/JA23TT33KG.
Vancouver
1.Ömer Demir, Ömer Faruk Durusoy, İbrahim Halil Çerçi. Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2026;5(1):23-3. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23TT33KG