Kaynak Mobilizasyonu Teorisi Üzerinden 9 Mart 1971 Cuntasını Okumak
Öz
Bu çalışma, 9 Mart 1971 cuntasında başrol oynayan Doğan Avcıoğlu önderliğinde YÖN dergisi ve Milli Demokratik Devrimci (MDD) çevrelerle Askeri Cunta ittifakının dinamiklerini kaynak mobilizasyonu teorisi bağlamında analiz etmiştir. Teori ise üç bileşenden oluşmaktadır: Politik atmosfer, kaynaklar, politik motivasyondur. Makale, MDD Madanoğlu ilişkisini yöntem olarak tarihsel analizle bu üç noktada analiz etmiştir. Politik atmosfer olarak Ortadoğu’da cereyan eden ABD İngiltere rekabeti, Türkiye’de sağ ve sol örgütler üzerinden işlemeye başlamış ve toplumsal çalkantı, MDD çevreleri için bir fırsat yaratmıştır. Kaynaklar bağlamında ise bu politik atmosferde MDD hareketi, ideolojik hedeflerini gerçekleştirmek için cunta aracılığıyla maddi kaynaklara ulaşmaya çalışmış ve aynı zamanda cunta aracılığıyla devlet aygıtı ile bütünleşmek istemiştir. Son nokta ise politik motivasyondur. MDD’nin ideolojik anlayışı Madanoğlu cuntasının yönlendirdiği sol örgütlerle örtüşmekteyken, üst kadroların bireysel kariyer hesapları, bu ittifaka neden olmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynak Mobilizasyonu, Profesyonel Örgütleyici Model, Milli Demokratik Devrim, Türkiye İşçi Partisi ve Madanoğlu Cuntası
Kaynakça
- Ahmad, Feroz (1996), Demokrasi Sürecinde Türkiye (1945-1980) (İstanbul: Hil Yayınları).
- Atılgan, Gökhan (2002), “Yönü’nü Ararken Yolunu Yitirmek”, Praksis Dergisi, 6: 119-151.
- Atılgan, Gökhan (2007), “Yön-Devrim Hareketi”, Gültekingil, Murat (Der.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Sol (İstanbul: İletişim Yayınları): 597-661.
- Bali, Rıfat N. (2020), Satvet Lütfü Tozan: Yeni Belgeler (İstanbul: Libra Kitap).
- Batur, Muhsin (1985), Anılar ve Görüşler Üç dönemin Perde Arkası (İstanbul: Milliyet Yayınları).
- Birand, Mehmet Ali vd. (2016), 12 Mart (İstanbul: Can Sanat Yayınları).
- Bilbilik, Erol (2013), Öncesi ve Sonrasıyla 9 Mart-12 Mart Süreci (İstanbul: Profil Yayınları).
- CIA (1948), Break–up of The Colonial Empires and Its Implications for US Security, CIA Historical Review Programme, 3 Eylül 1948: https://www.cia.gov/readingroom/docs/DOC_0000258342.pdf ( 29.08.2023)
- Çayır, Kenan (1999), “Toplumsal Sahnenin Yeni Aktörleri Yeni Sosyal Hareketler”, Çayır, Kenan (Der.), Yeni Sosyal Hareketler: Teorik Açılımlar (İstanbul: Kaktüs Yayınları): 13-33.
- Çelik, Nur B. (2010), “Türkiye’de Darbeler ve Siyaset İmkânı”, Mülkiye Dergisi, XXXIV (268): 209-224.