Müslüman Erkekliğin Çözülüşü: Müslüman Kadın Yazınında Kuşaklararası Bir Okuma

Bu makale, Müslüman kadın yazını üzerinden Müslüman erkekliğe yöneltilen eleştirilerin kuşaklar arası dönüşümünü incelemektedir. Bu bağlamda çalışma, ikinci kuşak Müslüman kadın yazarlardan Cihan Aktaş, Yıldız Ramazanoğlu, Fatma Barbarosoğlu ve Hidayet Şefkatli Tuksal’ın metinleri ile yeni kuşakta Reçel Blog ve Havle Kadın Derneği çevresinde üretilen dijital anlatıları ve raporları eleştirel söylem analizi yöntemiyle karşılaştırmalı biçimde ele almaktadır. Araştırma, Müslüman erkekliğin gündelik pratikler aracılığıyla aile, dinî otorite ve kamusal görünürlük alanlarında meşrulaştırdığı konumunu farklı kuşaklardan Müslüman kadınların hangi söylemsel stratejilerle sorgulayıp aşındırdıklarını kuşaklar arası bir karşılaştırmayla ortaya koymaktadır. Bulgular, ikinci kuşakta erkeklik eleştirisinin başörtüsü, ahlaki sorumluluk ve bakım emeği ekseninde görece örtük biçimde kurulduğunu; yeni kuşakta ise İslami feminizmlerle kurulan açık bağ sayesinde patriyarkal bir iktidar biçimi olarak sistemsel düzeyde yeniden ele alındığını ve daha ifşacı, politik bir dile evrildiğini göstermektedir.

This article examines the generational transformation of critiques directed toward Muslim masculinity through the lens of Muslim women's literature. In this context, the study employs a comparative critical discourse analysis of texts by second-generation Muslim women writers, Cihan Aktaş, Yıldız Ramazanoğlu, Fatma Barbarosoğlu, and Hidayet Şefkatli Tuksal, alongside digital narratives and reports produced by the new generation within the circles of Reçel Blog and Havle Women’s Association. Through a cross-generational comparison, the research reveals the discursive strategies employed by Muslim women from different generations to question and erode the position of Muslim masculinity, which is legitimized through everyday practices in the realms of family, religious authority, and public visibility. The findings indicate that while the critique of masculinity in the second generation was constructed relatively implicitly around the axes of the headscarf, moral responsibility, and care work; in the new generation, thanks to the explicit connection established with Islamic feminisms, it has been reconsidered on a systemic level as a form of patriarchal power and has evolved into a more exposé-oriented and political language.