Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Muhammet Mevlüt Tunçer; Mustafa Enes Tepe

doi:10.55150/apjec.1795998

TR EN

Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Ortaokul öğrencilerinin akademik öz denetim becerileri ile öğrenmeye yönelik sorumluluk arasındaki ilişkinin incelendiği bu çalışma Afyonkarahisar ilinde öğrenim görmekte olan 443 öğrenciden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modeliyle yürütülen araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan demografik değişkenlere yönelik sorular, Büyük, Öğülmüş ve Kapçı (2020) tarafından geliştirilen Akademik Öz Denetim Ölçeği ile Yakar ve Saracaloğlu (2017) tarafından geliştirilen Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği kullanılmıştır. Cinsiyet, sınıf düzeyi, hafta içi ve hafta sonu teknoloji kullanımı süresi demografik değişkenler olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), post hoc testleri, Pearson momentler çarpım korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular literatürde yer alan sonuçlar ile birlikte yorumlanmıştır. Akademik öz denetim ile öğrenme sorumluluğu arasında pozitif yönde anlamlı ve yüksek düzeyde bir ilişkinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca akademik öz denetim becerisinin öğrenmeye yönelik sorumluluğun bir yordayıcısı olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Ortaokul öğrencileri, Akademik öz denetim, Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk

Examining the Relationship Between Middle School Students’ Academic Self-Control Skills and Their Responsibility Toward Learning

Öz

This study, which examines the relationship between middle school students’ academic self-control skills and their responsibility toward learning, was conducted using data collected from 443 students studying in the province of Afyonkarahisar. The research was carried out using the correlational survey model. As data collection tools, a set of demographic questions prepared by the researchers, the Academic Self-Control Scale developed by Büyük, Öğülmüş, and Kapçı (2020), and the Responsibility Toward Learning Scale developed by Yakar and Saracaloğlu (2017) were utilized. Gender, grade level, and the duration of technology use on weekdays and weekends were included as demographic variables. In this context, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), post hoc tests, Pearson product-moment correlation analysis, and simple linear regression analysis were conducted. The findings were interpreted in conjunction with the relevant literature. The results indicated a strong, positive, and statistically significant relationship between academic self-control and responsibility toward learning. Furthermore, academic self-control skills were found to be a predictor of students’ responsibility toward learning.

Anahtar Kelimeler

Middle school students, academic self-control, responsibility toward learning

Kaynakça

Akkaş Baysal, E., & Hocaoğlu, N. (2019). Nicel araştırma modelleri-desenleri. G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (ss. 126-207). Ankara, Türkiye: Pegem Akademi.
Ahmadi Joybari, M. (2017). The relationship between self-control and responsibility of the sixth grade girl elementary school students (Case Study: Babolsar City). Psychology, Social Sciences and Educational Sciences Quarterly Specialized Journal, 2(1), 63-70. http://www.Tajournals.com adresinden erişildi.
Arıyürek, E. A. (2023). Ortaokul öğrencilerinde okula bağlılık ile öğrenme sorumluluğu ilişkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
Baumeister, R. F. ve Alquist, J. L. (2009). Is there a downside to good self-control?. Self and Identity, 8(2-3), 115-130. https://doi.org/10.1080/15298860802501474
Baumeister, R. F., Vohs, K. D. & Tice, D. M. (2007). The strength model of self-control. Current Directions in Psychological Science, 16(6), 351–355. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.02008.x
Bozgün, K. ve Başgül, M. (2018). Akademik azim ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(85), 435-445. https://doi.org/10.16992/ASOS.14521
Büyük, H., Öğülmüş, S. ve Kapçı, E. G. (2020). Academic self-control scale for secondary school students: Validity and reliability study. Turkish Journal of Education, 9(4), 290-306. https://doi.org/10.19128/turje.778117
Cook-Sather, A. ve Luz, A. (2015). Greater engagement in and responsibility for learning: What happens when students cross the threshold of student–faculty partnership. Higher Education Research & Development, 34(6), 1097–1109. https://doi.org/10.1080/07294360.2014.911263
Demirelli, G. (2022). Pansiyon öğrencilerinin öğrenmeye yönelik sorumluluk alma becerisinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Çankırı ili örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çankırı Karatekin Üniversitesi, Çankırı.
Dignath, C., Buettner, G. ve Langfeldt, H. P. (2008). How can primary school students learn self-regulated learning strategies most effectively?: A meta-analysis on self-regulation training programmes. Educational Research Review, 3(2), 101-129. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2008.02.003

Duckworth, A. L. ve Gross, J. J. (2014). Self-control and grit related but separable determinants of success. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 319-325. https://doi.org/10.1177/0963721414541462
Duckworth, A. L., Gendler, T. S. ve Gross, J. J. (2016). Situational strategies for self-control. Perspectives on Psychological Science, 11(1), 35-55. https://doi.org/10.1177/1745691615623247
Duckworth, A. L. ve Seligman, M. E. (2005). Self-discipline outdoes IQ in predicting academic performance of adolescents. Psychological Science, 16(12), 939-944. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2005.01641.x
Field, A. (2017). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5. bs.). London, England: SAGE.
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8. bs.). New York, NY: McGraw-Hill.
Friese, M., Frankenbach, J., Job, V. ve Loschelder, D. D. (2017). Does self-control training increase self-control? A meta-analysis. Association for Psychological Science, 12(6), 1077-1099. https://doi.org/10.1177/1745691617697076
Galla, B. M. ve Duckworth, A. L. (2015). More than resisting temptation: Beneficial habits mediate the relationship between self-control and positive life outcomes. Journal of Personality and Social Psychology, 109(3), 508-525. https://doi.org/10.1037/pspp0000026
George, D. ve Mallery, P. (2016). IBM SPSS Statistics 23 step by step: A simple guide and reference (14. bs.). New York, NY: Routledge.
Gottfredson, M. R. ve Hirschi, T. (1990). A general theory of crime. Stanford, CA: Stanford University Press. Gökalp, A., Uluçınar, U., Değirmenci, N. ve Yüksel, K. (2021). Öz denetim ile sorumluluk arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 715-726. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1042293
Grolnick, W. S. ve Farkas, M. (2002). Parenting and the development of self-regulation. M. H. Bornstein (Ed.). Handbook of parenting; vol. 5: Practical issues in parenting içinde. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Hekimoğlu, E. (2021). Spor lisesi öğrencilerinde internet bağımlılıkları ve öğrenme sorumluluklarının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
İnel, Y., Gökalp, A. ve Önger, S. (2025). Who is responsible and for how much? An analysis of the responsibility value by student- and school-related factors. Participatory Educational Research, 12(3), 273-291. https://doi.org/10.17275/per.25.44.12.3
Karademir, A., Deveci, Ö. ve Çaylı, B. (2018). Ortaokul öğrencilerinin öz-düzenlemeleri ve akademik öz yeterliklerinin incelenmesi. Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 14-29. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.446793
Kaya, M. ve Doğan, U. (2014). Öğrenci sorumluluk: Ölçek geliştirme, güvenirlik ve geçerlik çalışması. Journal of European Education, 4(1), 11-18. https://doi.org/10.18656/jee.22471
Kayacan, K. ve Selvi, M. (2017). Öz düzenleme faaliyetleri ile zenginleştirilmiş araştırma-sorgulamaya dayalı öğretim stratejisinin kavramsal anlamaya ve akademik öz yeterliğe etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(5), 1771-1786. https://doi.org/10.24106/kefdergi.340003
Kaygusuz, C. ve Özpolat, A. R. (2015). An analysis of university students’ levels of self-control according to their ego states. Eurasian Journal of Educational Research, 64, 197-212. https://doi.org/10.14689/ejer.2016.64.11
Khamzayevich, A. (2025). Innovative approaches to developing volitional qualities in adolescents based on modern psychotechnologies. Jurnal Psikologi, 2(3), 1–10. https://doi.org/10.47134/pjp.v2i3.3936
Kolan, H. İ. (2020). Lise öğrencilerinin problemli internet kullanımının öğrenme sorumluluğunu yordama gücü. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
Kolay, H. (2024). Ortaokul öğrencilerinde akademik öz-kontrol ve azmin algılanan anne-baba ve öğretmen akademik katılımı açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
Kopp, C. B. (2009). Emotion-focused coping in young children: Self and self-regulatory processes. New Directions for Child and Adolescent Development, 124, 33–46. https://doi.org/10.1002/cd.241
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). 2023 Eğitim Vizyonu. Ankara.
Öncü, H. (2012). Akademik özyeterlik ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 13(1), 183-206.
Özen, Y. (2013). Sorumluluk duygusu ölçeğinin geliştirilmesi; Geçerlik ve güvenirliği. Journal of European Education, 3(2), 17-23.
Özbulat, F. (2020). Ortaokul öğrencilerinin öğrenmeye yönelik sorumluluk düzeylerinin ve okul motivasyonlarının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
Şahin, Ç., & Karakuş, G. (2019). Katılımcıları seçme: Evren ve örneklem. G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (ss. 180-214). Ankara, Türkiye: Pegem Akademi.
Şenkal, D. (2020). Ortaokul öğrencilerinin (5. sınıf) öğrenme ve çalışma sorumluluğuna ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bartın Üniversitesi, Bartın.
Tangney, J. P., Baumeister, R. F. ve Boone, A. L. (2004). High self-control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success. Journal of Personality and Social Psychology, 72(2), 271-324. https://doi.org/10.1111/j.0022-3506.2004.00263.x
Ünalan, Ş. (2023). Ortaokul öğrencilerinin öğrenme sürecinde yardım isteme eğilimlerinin, sınıf iklimi ve öğrenme sorumluluğu algılarının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yozgat Bozok Üniversitesi, Yozgat.
Vohs, K. D. ve Piquero, A. R. (2021). Self-control at 220 miles per hour: Steering and braking to achieve optimal outcomes during adolescence. Current Directions in Psychological Science, 30(4), 351-357. https://doi.org/10.1177/09637214211014509
Yakar, A. ve Saracaloğlu, A. S. (2017). Öğrenmeye yönelik sorumluluk ölçeği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42, 27-49. https://doi.org/10.21764/efd.41545
Yakar, A. (2017). Potansiyel gelişim alanı bağlamında bir eylem araştırması: Öğrenme sorumluluğu, motivasyon ve başarı. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
Yavuz, Ö. (2024). Ortaokul öğrencilerinin akademik öz denetimleri, okul aidiyetleri ve akademik motivasyonları arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Yurtal, F. ve Yontar, A. (2006). Sınıf öğretmenlerinin öğrencilerinden bekledikleri sorumluluklar ve sorumluluk kazandırmada kullandıkları yöntemler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 411-424.
Zimmerman, B. J. (2000). Attainment of self-regulation: A social cognitive perspective. M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation içinde (ss. 13–39). New York, NY: Academic Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammet Mevlüt Tunçer
0009-0003-9434-0232
Türkiye

Mustafa Enes Tepe ^*
0000-0001-5675-7537
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2025

Kabul Tarihi

6 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.55150/apjec.1795998

IZ

https://izlik.org/JA24JL77SU

APA

Tunçer, M. M., & Tepe, M. E. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change, 9(1), 36-59. https://doi.org/10.55150/apjec.1795998

AMA

1.Tunçer MM, Tepe ME. Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. APJEC. 2026;9(1):36-59. doi:10.55150/apjec.1795998

Chicago

Tunçer, Muhammet Mevlüt, ve Mustafa Enes Tepe. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change 9 (1): 36-59. https://doi.org/10.55150/apjec.1795998.

EndNote

Tunçer MM, Tepe ME (01 Haziran 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change 9 1 36–59.

IEEE

[1]M. M. Tunçer ve M. E. Tepe, “Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, APJEC, c. 9, sy 1, ss. 36–59, Haz. 2026, doi: 10.55150/apjec.1795998.

ISNAD

Tunçer, Muhammet Mevlüt - Tepe, Mustafa Enes. “Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change 9/1 (01 Haziran 2026): 36-59. https://doi.org/10.55150/apjec.1795998.

JAMA

1.Tunçer MM, Tepe ME. Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. APJEC. 2026;9:36–59.

MLA

Tunçer, Muhammet Mevlüt, ve Mustafa Enes Tepe. “Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change, c. 9, sy 1, Haziran 2026, ss. 36-59, doi:10.55150/apjec.1795998.

Vancouver

1.Muhammet Mevlüt Tunçer, Mustafa Enes Tepe. Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. APJEC. 01 Haziran 2026;9(1):36-59. doi:10.55150/apjec.1795998

Ortaokul Öğrencilerinin Akademik Öz Denetim Becerileri ile Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Examining the Relationship Between Middle School Students’ Academic Self-Control Skills and Their Responsibility Toward Learning

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster