EN
TR
Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki
Öz
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde fiziksel aktivite (FA) düzeyi ile uyku kalitesi, yorgunluk ve uykululuk arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışma, Mart–Haziran 2024 tarihleri arasında yürütülen kesitsel bir araştırmadır. Dahil edilme ölçütlerini karşılayan 18-25 yaş aralığında (20,84±1,62 yıl) 216 öğrencinin verisi analiz edildi. FA düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Form (IPAQ-SF) ile yorgunluk düzeyi Yorgunluk Şiddet Ölçeği (FSS; ≥36=önemli yorgunluk) ile, uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI; ≥5=kötü uyku) ile ve uykululuk ise Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS; ≥10=artmış uykululuk) ile değerlendirildi. Sürekli değişkenler için tanımlayıcı istatistikler hesaplandı. FA düzeyi ile kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Ki-kare testi ile ölçeklerin toplam puanları arasındaki ilişkiler ise Spearman korelasyonu ile analiz edildi. FA düzeyi ile uyku kalitesi (χ²(2)=12,653; p=,002; Cramér’s V=,242) ve yorgunluk (χ²(2)=24,025; p<,001; V=,334) arasında anlamlı ilişki saptandı ve ayrıca daha yüksek fiziksel aktivite düzeyi daha iyi uyku kalitesi ve daha düşük yorgunlukla ilişkili bulundu. Uykululuk ile fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı ancak küçük etkili bulundu (χ²(2)=6,895; p=,032; V=,179). Spearman analizi, toplam FA ile PSQI ve FSS toplam puanları arasında küçük–orta düzeyde (ρ=−0,239 ila −0,305; p<,001) ve ESS toplam puanı ile küçük düzeyde (ρ=−0,179; p=,008) negatif korelasyonlar gösterdi. Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinde daha yüksek fiziksel aktivite düzeyi, daha iyi uyku kalitesi ve daha düşük yorgunluk düzeyi ile ilişkili olarak bulundu. Bu bulgular, genç erişkinlerde uyku ve yorgunlukla ilgili sorunların yönetiminde fiziksel aktivitenin destekleyici bir hedef olarak ele alınabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Yazarlar, bu çalışmaya gönüllü olarak katkıda bulunan tüm katılımcılara teşekkürlerini sunar.
Kaynakça
- Agargun, M., Cilli, A., Kara, H., Bilici, M., Telcioglu, M., Semiz, U., & Basoglu, C. (1999). Epworth Uykululuk Ölçeği'nin geçerliği ve güvenirliği. Turk Psikiyatri Dergisi, 10(4), 261–267.
- Agargun, M., Kara, H., & Anlar, O. (1996). Pittsburgh uyku kalitesi indeksinin gecerligi ve guvenirligi. Turk Psikiyatri Dergisi, 7, 107–115.
- Alnawwar, M. A., Alraddadi, M. I., Algethmi, R. A., Salem, G. A., Salem, M. A., & Alharbi, A. A. (2023). The Effect of Physical Activity on Sleep Quality and Sleep Disorder: A Systematic Review. Cureus, 15(8), e43595. https://doi.org/10.7759/cureus.43595
- Baskan, Ö., Çorum, M., & Büyükyılmaz, G. (2023). Üniversite Öğrencilerinde Akıllı Telefon Bağımlılığı ile Fiziksel Aktivite, Yorgunluk ve Uyku Kalitesinin İlişkisinin İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 299–305. https://doi.org/https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1049962
- Buysse, D. J., Reynolds, C. F., 3rd, Monk, T. H., Berman, S. R., & Kupfer, D. J. (1989). The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res, 28(2), 193–213. https://doi.org/10.1016/0165-1781(89)90047-4
- Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjostrom, M., Bauman, A. E., Booth, M. L., Ainsworth, B. E., Pratt, M., Ekelund, U., Yngve, A., Sallis, J. F., & Oja, P. (2003). International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Med Sci Sports Exerc, 35(8), 1381–1395. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
- Depreli, O., Mani, E., Kirmizigil, B., Angin, E., & Cetintas, E. (2024). The Effect of COVID-19 Phobia, Pain Severity, Sleep Quality, Physical Activity, and Fatigue Levels and Quality of Life on Academic Achievement: A Path Analysis. Disaster Med Public Health Prep, 18, e232. https://doi.org/10.1017/dmp.2024.254
- Dolezal, B. A., Neufeld, E. V., Boland, D. M., Martin, J. L., & Cooper, C. B. (2017). Interrelationship between Sleep and Exercise: A Systematic Review. Adv Prev Med, 2017, 1364387. https://doi.org/10.1155/2017/1364387
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer), Halk Sağlığı (Diğer), Yardımcı Sağlık ve Rehabilitasyon Bilimi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
17 Kasım 2025
Kabul Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2
APA
Uysal, M., & Kurul, R. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki. Academic Platform Journal of Halal Lifestyle, 7(2), 70-79. https://doi.org/10.53569/apjhls.1825655
AMA
1.Uysal M, Kurul R. Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki. AP Helal Yaşam. 2025;7(2):70-79. doi:10.53569/apjhls.1825655
Chicago
Uysal, Mert, ve Ramazan Kurul. 2025. “Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki”. Academic Platform Journal of Halal Lifestyle 7 (2): 70-79. https://doi.org/10.53569/apjhls.1825655.
EndNote
Uysal M, Kurul R (01 Aralık 2025) Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki. Academic Platform Journal of Halal Lifestyle 7 2 70–79.
IEEE
[1]M. Uysal ve R. Kurul, “Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki”, AP Helal Yaşam, c. 7, sy 2, ss. 70–79, Ara. 2025, doi: 10.53569/apjhls.1825655.
ISNAD
Uysal, Mert - Kurul, Ramazan. “Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki”. Academic Platform Journal of Halal Lifestyle 7/2 (01 Aralık 2025): 70-79. https://doi.org/10.53569/apjhls.1825655.
JAMA
1.Uysal M, Kurul R. Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki. AP Helal Yaşam. 2025;7:70–79.
MLA
Uysal, Mert, ve Ramazan Kurul. “Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki”. Academic Platform Journal of Halal Lifestyle, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 70-79, doi:10.53569/apjhls.1825655.
Vancouver
1.Mert Uysal, Ramazan Kurul. Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Yorgunluk, Uyku Kalitesi ve Uykululuk Arasındaki İlişki. AP Helal Yaşam. 01 Aralık 2025;7(2):70-9. doi:10.53569/apjhls.1825655