İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği)

Serap Özkul

doi:10.52115/apjir.1132420

İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği)

Öz

İslâm dininin temelini akîde oluşturur. İnanç esasları, diğer hükümlerde olduğu gibi önce Kur’ân’a sonra sahih hadislere dayanır. İnanç esaslarını delilleriyle konu alan ilim ise kelâm ilmidir. Tek kişinin haberi anlamında kullanılan haber-i vâhidle amel konusunda hicrî ilk asırlardan itibaren tartışmalar yaşanmış, söz konusu tartışmalarda Kelâm ilmi de nasibini almıştır. Haber-i vâhid ile nakledilen inanç esaslarının Kur’ân ve mütevâtir habere dayanması gerektiği konusunda görüşler öne sürülmüş, haber-i vâhidin inanç konularında hüccet olamayacağı konusu ön plana çıkarılmıştır. İmam Şâfiî, haber-i vâhidin hücciyetini er-Risâle’de savunmuş, haber-i vâhidin delil olduğunu Kur’ân’dan, Peygamber ve sahâbe döneminden getirdiği örnekleri ileri sürerek ispat etmeye çalışmıştır. Bu çalışmada, hadislerin çoğunluğunu oluşturan haber-i vâhid, haber-i vâhidin hüccet oluşu, İmam Şâfiî’nin haber-i vâhidle ve kelâm ilmiyle ilgili görüşleri ve er-Risâle bağlamında haber-i vâhidi itikatta delil olarak kullanıp kullanmadığı ele alınmıştır. Haber-i vâhidle ilgili görüşler delil ve örnekleriyle ortaya konularak bir îzah amaçlanmıştır. Değerlendirme sonucunda İmam Şâfiî’nin haber-i vâhid ile ilgili herhangi bir tasnife gitmeyip hüküm itibariyle haber-i vâhidi hem amelde hem akîdede hüccet kabul ettiği yönünde bir kanaat hasıl olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aktepe, İshak Emin. İmam Şâfiî Sünnet Müdafaası. İstanbul: Polen, 2017.
Aybakan, Bilal. “Şâfiî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 38/223-233. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
Bedir, Murteza. “er-Risâle”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35/117-119. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
Beykûnî, Tâhâ b. Muhammed. el-Manẓûmetü’l-Beyḳūniyye. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1433/2012.
Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî el-. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. thk. Muhammed Tâmir. Kahire: Dâru’l-Hadis, 1432/2011.
Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahmân ed-. Sünen-i Dârimî. çev. Abdullah Parlıyan. İstanbul: Konya Kitapçılık, 2011.
Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. Sünen. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1437/2016.
Ekinci, Muhammed Salih. Hüccet Değeri ve Tedvin Açısından Sünnet. çev. Metin Yiğit. İstanbul: Rağbet, 3. Basım, 2015.

Elbânî, Nâsırüddin el-. Hadisin İtikatta Delil Oluşu. çev. Mehmet Kubat. İstanbul: Beka, 2016.
Gündoğar, Hamdi. İslam İtikadında Sünnet. İstanbul: Çıra, 2. Basım, 2014.
İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünen. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1433/2012.
Koçkuzu, Ali Osman. Rivâyet İlimlerinde Haber-i Vâhidlerin İtikat ve Teşri Yönlerinden Değeri. İstanbul: Ensar, 2. Basım, 2014.
Koçyiğit, Tâlat. Hadis Usûlü. Ankara: TDV, 12. Basım, 2013.
Koçyiğit, Tâlat. Hadisçilerle Kelâmcılar Arasındaki Münakaşalar. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, ts.
Kur’ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. çev. Mustafa Çağrıcı vd. 5 Cilt. Ankara: DİB, 6. Basım, 2017.
Müslim, Ebü’l-Hüseyn b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1430/2010.
Naim, Ahmet. Hadis Usûlü. İstanbul: Ravza, 2009.
Okuyucu, Nail. İmam Şâfiî. Ankara: Anadolu Ay, 2020.
Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs eş-. el-Müsned. çev. Seyfullah Erdoğmuş. İstanbul: Sağlam, 2. Basım, 2015.
Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs. er-Risâle. Ahmed Muhammed Şâkir. Mısır: y.y.1357/1938
Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs eş-. er-Risâle. çev. Abdulkadir Şener, İbrahim Çalışkan. Ankara: TDV, 5. Basım, 2017.
Şankîtî, Ahmed b. Mahmûd b. Abdülvehhâb. Haberü’l-Vâhid ve Hücciyetuhu. Medine: Câmiatü’l-İslâm, 1422/2002.
Şuveyte, Ferhâne bt. Alî. Hüccetu Haberu’l-âhâd fi’l-akâîd ve’l-ahkâm. Medine: Câmiatü’l-İslâm, ts.
Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-. Sünen. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1437/2016.
Ünal, İsmail Hakkı vd. Hadis El Kitabı. ed. Zişan Türcan. Ankara: Grafiker, 2016.
Ünalan, Abdullah. “Eş‘arîlikte Haber-i Vâhidin Bilgi Değeri”. Uluslararası İmam Eş‘arî ve Eş‘arîlik Sempozyumu Bildirileri. C. 2. İstanbul: Beyan, 2015.
Vuheybî, Muhamed b. Abdullah el-. Akîdede Âhâd Haberin Delil Olması ve Muhaliflerin Şüphelerinin Giderilmesi. çev. Vahdettin İnce. İstanbul: Guraba, 2005 . Yücel, Ahmet. Hadis Usûlü. İstanbul: İFAV, 31. Basım, 2017.
Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahmân ed-. Sünen. thk. Mustafa Deyb el-Buğâ. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kalem, 1412/1991.
İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünen. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1433/2012.
Koçyiğit, Tâlat. Hadis Usûlü. Ankara: TDV, 12. Basım, 2013.
Naim, Ahmet. Hadis Usûlü. İstanbul: Ravza, 2009.
Tîbî, Ebû Muhammed Şerefüddîn Hüseyn b. Abdillâh b. Muhammed et-. el-Ḫulâṣa fî uṣûli’l-ḥadîs̱. thk. Ebû Âsım el-Eserî. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmiyye, 1430/2009.
Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-. Sünen. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1437/2016.
Useymîn, Muhammed b. Sâlih b. el-. Mustalahu’l-Hadîs. Kahire: Mektebetü’l-İlm, 1415/1994.
Ünal, İsmail Hakkı vd. Hadis El Kitabı. ed. Zişan Türcan. Ankara: Grafiker, 2016.
Yücel, Ahmet. Hadis Usûlü. İstanbul: İFAV, 31. Basım, 2017.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serap Özkul ^*
0000-0002-4240-579X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

17 Haziran 2022

Kabul Tarihi

20 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.52115/apjir.1132420

IZ

https://izlik.org/JA65CF84HH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özkul, S. (2022). İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği). Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 6(2), 277-291. https://doi.org/10.52115/apjir.1132420

AMA

1.Özkul S. İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği). APJIR. 2022;6(2):277-291. doi:10.52115/apjir.1132420

Chicago

Özkul, Serap. 2022. “İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği)”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 6 (2): 277-91. https://doi.org/10.52115/apjir.1132420.

EndNote

Özkul S (01 Ağustos 2022) İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği). Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 6 2 277–291.

IEEE

[1]S. Özkul, “İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği)”, APJIR, c. 6, sy 2, ss. 277–291, Ağu. 2022, doi: 10.52115/apjir.1132420.

ISNAD

Özkul, Serap. “İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği)”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2022): 277-291. https://doi.org/10.52115/apjir.1132420.

JAMA

1.Özkul S. İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği). APJIR. 2022;6:277–291.

MLA

Özkul, Serap. “İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği)”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2022, ss. 277-91, doi:10.52115/apjir.1132420.

Vancouver

1.Serap Özkul. İMAM ŞÂFİÎ’NİN HABER-İ VÂHİDİ İTİKATTA DELİL OLARAK KULLANMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (er-Risâle Örneği). APJIR. 01 Ağustos 2022;6(2):277-91. doi:10.52115/apjir.1132420

Cited By

Haber-i Vâhid Yaklaşımının Kur'ân Yorumuna Etkisi

Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.33931/dergiabant.1283147

İmam Şâfiî’nin Hukuk Düşüncesindeki Re’y Nosyonuna Dair Epistemolojik Bir İnceleme

Uludağ İlahiyat Dergisi

https://doi.org/10.51447/uluid.1363264