POPÜLER KÜLTÜRÜN BİR ÖĞESİ OLARAK TESETTÜR MODASI

Öz

II. Dünya Savaşı sonrası süreçte geleneksel basılı medyanın yerini görsel, renkli, hareketli ve daha ulaşılabilir bir medya almıştır. Bu medya popüler kültürün ön plana çıktığı, yaşamın tüketim, gösteriş, eğlence ve sansasyon gibi yüzeysel düzeyde ele alındığı bir dönemi başlatmıştır. Türkiye’de 1950’lerde laik kesimi 1980’lerde de muhafazakâr kesimi kendisine çeken popüler kültür, 2000’li yıllara varıldığında yaşam dünyasını ve kamusal alanı etkisi altına almayı başarmıştır. Muhafazakâr toplumun popüler kültürle imtihanının en net gözlemlenebildiği alan tesettür olgusudur. Tesettür 1990’lara doğru adım adım gösteri ve tüketim unsurlarını içerecek şekilde yeniden üretilmiş ve postmodern bir zeminde moda olgusu tarafından massedilmiştir. Tesettür moda ile buluşurken, samimiyet veya geleneksel takva anlayışı bilinçli veya bilinç-dışı bir şekilde yerini kamusal imaja ve imgeleme bırakmıştır. Gelenek ile modernite arasındaki çatışmanın yorumlayıcı (hermenötik) bir çeviri yoluyla bugüne aktarılamaması ve modern çağa uygun bir inanç-yaşam dünyasının kurulamaması yeni nesilleri mücadele halinde oldukları şeyi taklitle bu çıkmazdan kurtulmaya yöneltmiştir. Çalışma betimsel bir araştırma olup; tesettür modasına uzanan yolu makro bir çerçedeveden ele alıp mikro bağlamda destekleyerek bir açıklama getirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• kültür
• popüler kültür
• moda
• tesettür modası
• gösterişçi tüketim

HIJAB FASHION AS AN ITEM OF POPULAR CULTURE

Öz

With the World War II, traditional printed media was replaced by visual, colorful, animated and more accessible media.This media has ushered in a period in which popular culture comes to the fore and life is handled at a superficial level such as consumption, ostentation, entertainment and sensation. Popular culture attracted the secular society in the 1950s and the conservative society in the 1980s in Turkey. In the 2000s, it succeeded to influence private life and public space.The area where the struggle of the conservative society with popular culture can be most clearly observed is the phenomenon of hijab. The hijab was reproduced step by step towards the 1990s, incorporating the elements of spectacle and consumption and it was absorbed by the fashion phenomenon on a postmodern ground. While hijab meets fashion, sincerity or the traditional understanding of piety has been consciously or unconsciously replaced by public image. The conflict between tradition and modernity cannot be transferred to the present through an interpretive (hermeneutic) translation and failure to establish a belief-life world suitable for the modern age, It has directed new generations to escape this impasse by imitating what they are struggling with.The study is a descriptive research; It aims to bring an explanation by considering the path leading to the hijab fashion from a macro perspective and supporting it in a micro context.

Anahtar Kelimeler

• culture
• popular culture
• fashion
• hicab fashion
• Conspicuous Consumption

Kaynakça

1. Acar, Ayla. Soğuk Savaş Yıllarında Amerikan Kültürünün Türkiye’ye Girişinde Basının Rolü (1945-1960), İstanbul:Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Doktora Tezi, 2008
2. Acar, Feride. “Türkiye’de İslamcı Hareket ve Kadın”. 1980’ler Türkiye’sinde Kadın Bakış Açısından Kadınlar. Ed: Şirin Tekeli. 73-90. İstanbul: İletişim Yayınları, 5. Basım, (2011),
3. Akçaoğlu, Aysu. Zarif ve Dinen Makbul. İstanbul: İletişim Yayınları. 4.Basım. 2020
4. Aktaş, Cihan. Türbanın Yeniden İcadı. İstanbul: İz Yayınları, 3.Basım, 2018
5. Atay, Tayfun. Yaşasın Meşhuriyet Çağı. İstanbul: Epsilon Yayınları, 2004
6. Ayten, Ali - Düzgüner, Sevde. “Batı’da ve Türkiye’de Dini Gruplar”. 41-51. Din İstismarı. Ankara: DİB Yayınları 3.Basım, 2020
7. Bali, Rıfat N. Tarz-ı Hayattan Life Steyle’a. İstanbul: İletişim Yayınları, 12.Basım, 2018
8. Barbarosoğlu, Fatma. Modernleşme Sürecinde Moda ve Zihniyet. İstanbul: İz Yayınları, 2.Basım, 2002

9. Barbarosoğlu, Fatma. Şov ve Mahrem. İstanbul: Profil Yayınları, 2.Basım, 2013
10. Barbarosoğlu, Fatma. İmaj ve Takva. İstanbul: Profil Kitap, 15.Basım, 2020
11. Bauman, Zygmunt. Akışkan Modern Toplumda Kültür. Çev: İhsan Çapçıoğlu ve Fatih Ömek. Ankara: Atıf Yayınları, 2015
12. Benvenuto, Sergio. “Book Review of Georg Simmel’s Fashion”, Journal of Artificial Societies and Social Simulation (JASSS). 3(2), 2000 https://condor.depaul.edu/dweinste/theory/fashion.html,
13. Bilici, Mücahit. “İslam’ın Bronzlaşan Yüzü: Caprice Hotel Örnek Olayı” İslam’ın Yeni Kamusal Yüzleri. Ed: Göle Nilüfer. İstanbul: Metis Yayınları. 4.Basım, 2013
14. Bin Nebi, Malik. Kültür Sorunu ve Bir Toplumun Doğuşu. Çev: Salih Özer. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2.Basım, 2014
15. Cahız, Giysiler Kitaplar Öğretmenler ve Şarkıcı Kızlar Kitabı, Çev: M. Hilmi Özev. İstanbul:Kapra Yayıncılık, 2021
16. Childe, V. Gordon. Social Evolution. London: C.A. Whatts and Co, 3.İmpression, 1952
17. Çakır, Ruşen. Ayet ve Slogan. İstanbul: Metis Yayınları, 1990
18. Çakmak, Seda “Başörtülü kadın stil sahibi olama diye bir kural yok”. Star(10 Mart 2013). https://www.star.com.tr/politika/basortulu-kadin-stil-sahibi-olamaz-diye-bir-kural-yok-haber- 734514/, Erişim: 30 Mart 2022
19. Çapa, İzzet. “Tesettürün Chanel'i”. Habertürk(10 Haziran 2012), https://www.haberturk.com/yasam/haber/749565-tesetturun-chaneli, Erişim Tarihi: 20.03.2020
20. Deniz, Elif. Veiling Fashion, Consumption Culture And Identity: A Qualitative Analysis For Interpreting The Veiled Turkish Women’s Changing Clothing Practices. İzmir: Dokuz Eylül University, Graduate School of Social Sciences, Doctoral Thesis, 2013
21. Eğilmez, Erdal “Ceren Bektaş İle Bugün Haftasonu- Hesna - Merve Dervişoğlu”, Youtube (27 Şubat 2012), https://www.youtube.com/watch?v=WjifandUOE4,
22. Doğan, D.Mehmet. Batılılaşma İhaneti. Ankara: Yazar Yayınları, 38.Basım, 2019
23. Eagleton, Terry. Kültür Yorumları. Çev: Özge Çelik. İstanbul: Ayrıntı Yayınları. 2005
24. Eınsteın, Mara. Brands of Faith: Marketing Religion in a Commercial Age. New York: Routledge, 2008
25. Eliot, Thomas S.. Kültür Üzerine Düşünceler. Çev: Sevim Kantarcıoğlu. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1987
26. Fiske, John. Popüler Kültürü Anlamak. Çev: Süleyman İrvan. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1999
27. Frith, Simon. “Giriş”. Çev: Gürol Özferendeci. Pop Kültür Oluyor. Der: Craıg McGregor. 1-20. İstanbul: Çivi Yazıları Yayıncılık, 2.Basım, 2000
28. Gans, J. Herbert. Popüler Kültür ve Yüksek Kültür. Çev: Emine İncirlioğlu. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2005
29. Göle, Nilüfer. Melez Desenler. İstanbul: Metis Yayınları, 3.Basım, 2008
30. Gültekin, Mücahit. Türkiye-ABD İlişkilerinin Psikolojisi. İstanbul: Pınar Yayınları, 2017
31. Gürbilek, Nurdan. Vitrinde Yaşamak. İstanbul: Metis Yayınları, 3.Basım, 2001
32. Haenni, Patrick. Piyasa İslam’ı. Çev: Levent Ünsaldı. Ankara: Özgür Üniversite Kitaplığı, 2011
33. İskilipli, M. Atıf. Tesettür. İstanbul: Beyan Yayınları, 2018
34. Kadıoğlu, Ayşe. Women's Subordination in Turkey: Is Islam Really the Villain?. Middle East Journal, 48/4 (1994) 645-660
35. ProGrup UluslararasıDanışmanlık “Dünya Ekonomi TV Tekbir Giyim”. Youtube (21 Haziran 2013), https://www.youtube.com/watch?v=rkIZvK0uI4I
36. Karakaş, Mehmet. Türkiye’nin Kimlikler Siyaseti ve Sosyoloji. Akademik İncelemeler Dergisi. 8/2 (2013), 1-44.
37. Kavakçı, Elif. “New York Moda Haftasına Damga Vuran İlk Tesettür Defilesi”. YEŞİLTOPUKLAR.COM, (16 Ekim 2016). Erişim Tarihi: 08.04.2022, http://www.yesiltopuklar.com/new-york-moda-haftasina-damgavuran-ilk-tesettur-defilesi.html,
38. Kayayerli, Damla. “Ala Bir Tesettür Dergisi”. Sabah(20 Ağustos 2011). https://www.sabah.com.tr/cumartesi/2011/08/20/l-bir-tesettur-dergisi, Erişim Tarihi: 10.01.2022 Kellner, Dougles. Popüler Kültür ve Postmodern Kimliklerin İnşası. Doğu Batı Düşünce Dergisi. 15, (2001), 187-219
39. Kokmaz, Nilüfer - Yaylagül, Levet. “Kitle Kültürü/Popüler Kültür Tartışmaları”. Medya Popüler Kültür ve İdeoloji.
40. Der: Levent Yaylagül - Nilüfer Korkmaz. 125-139. Ankara: Dipnot Yayınları. 2008
41. Lefebvre, Henri. Modern Dünyada Gündelik Hayat. Çev: Şahin Kaya. İstanbul: Metis Yayınları. 2.Basım, 2007
42. Letsch, Constanze. “Turkey's middle-class women mix fashion with Islamic piety”. The Guardian(18
43. Aralık 2012) https://www.theguardian.com/world/2012/dec/18/turkey-women-fashion-islam Erişim Tarihi: 20.03.2020
44. Mernissi, Fatma. Peçenin Ötesi. Çev: Mine Küpçü. İstanbul: Yayınevi Yayıncılık, 1995
45. Meşe, İlknur. Tüketim, Din ve Kadın Bağlamında İslami Moda Dergileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 17/1 (2016), 95-110
46. Oktay, Ahmet. Türkiye’de Popüler Kültür. İstanbul: Everest Yayınları, 5.Basım, 2002
47. Özdemirci, Ata. Popüler Kültür Tüketim Psikolojisi ve İmaj Yönetimi. İstanbul: Beta Yayınları, 2012
48. Postman, Neil. Televizyon Öldüren Eğlence. Çev: Osman Akınhay. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2020
49. Poyrazlar, Elçin. “Âlâ Dergisi: Kuran'ı Uyarlamıyoruz, İslam'ı Kurtarma Misyonumuz Yok”. T24(24 Ekim 2013), https://t24.com.tr/haber/ala-dergisi-kurani-uyarlamiyoruz-islami-kurtarma-misyonumuz-yok,242524, Erişim Tarihi: 10.01.2022
50. Shayegan, Daryush. Yaralı Bilinç, Çev:Bayrı Haldun, İstanbul: Metis Yayınları, 4. Basım, 2002
51. Sımmel, Georg. Fashion. The American Journal of Socıology. LXII/6 (1957), 541-558
52. Sımmel, Georg. Bireysellik ve Kültür. Çev: Tuncay Birkan. İstanbul: Metis Yayınları, 2009
53. Silverman, Kaja. “Moda Bir Söylemden Parçalar”. Çev: Nurdan Gürbilek. Eğlence İncelemeleri-Kitle Kültürüne
54. Eleştirel Yaklaşımlar. Haz: Tania Modelski. 196-210. İstanbul: Metis Yayınları. 1998
55. Smith, Philip. Kültürel Kuram. Çev: Selime Güzelsarı - İbrahim Gündoğdu. İstanbul: Babil Yayınları. 2.Basım, 2007
56. Story, John. “Postmodernizm ve Popüler Kültür”. Çev: Mukadder Erkan - Ali Utku, Postmodern Düşüncenin Eleştirel Sözlüğü. Ed: Stuart Sim. 171-183, Ankara: Babil Yayınları. 2006
57. Şaylan, Gencay. Laiklik. Yeni Yüzyıl Kitaplığı, (T.Y)
58. Şentürk, Hulusi. İslamcılık. İstanbul: Çıra Yayınları, 2.Basım, 2011
59. Şeriati, Ali. Kendisi Olmayan İnsan. Çev: Ejder Okumuş. Ankara: Fecr Yayınları, 2.Basım, 2012
60. Şeriati, Ali. Bilinç ve Eşekleştirme. Çev: Murat Demirkol. Ankara: Fecr yayınları, 6.Basım, 2019
61. Türkmen, Hamza. Türkiye’de İslamcılık ve Özeleştiri. Bursa: Ekin Yayınları, 3.Basım, 2014
62. Veblen, Thorstein. Aylak Sınıfın Teorisi. Çev: Enver Günsel. Ankara: Tutku Yayınevi. 2014
63. Yılmaz, Zehra. Dişil Dindarlık- İslamcı Kadın Hareketinin Dönüşümü. İstanbul: İletişim Yayınları, 2015