MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER
Öz
Bu çalışmada mechûl çatılı, ancak mâlum anlamı verilen fiillerin araştırılması amaçlanmıştır. Söz konusu fiiller incelenirken temelde klasik Arapça sözlüklere başvurulmuş, Garîbü’l-Kur’an, Garîbü’l-Hadis türü eserlerden de yararlanılmış ve sözcüklerin farklı kullanımlarına dikkat çekilmiştir. Anlamlardaki bu çeşitlilik, Arapçanın en fasih kaynağı olan ayetler başta olmak üzere hadis-i şerif ve şiirlerden örneklerle açıklanmış; Arapçayı anlama noktasında bu fiillerin etkisi belirlenmeye çalışılmıştır.
Çalışmada ele alınan kelimeler köklerine göre ve ilk harfleri dikkate alınarak alfabetik şekilde sıralanmıştır. Kelimelerin İslam’ın en temel kaynağı olan Kur’an-ı Kerim’deki kullanımlarına bakılmıştır. Ayrıca İslam’ın ikinci kaynağı kabul edilen hadisler ve Arap şiiri taranıp kelimelerin manaya olan etkileri göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Asıl bölümde kelimenin geçtiği bölüm verilirken dipnotlarda hadisin tamamı verilmiş ve tahrîci yapılmıştır.
Araştırmamızda Serdar Mutçalı’ya ait “Arapça-Türkçe Sözlük” adlı çalışmanın ilk 250 sayfasında yer alan meçhul çatılı mâlum anlamı verilen fiiller ele alınmıştır. Fiiller, Kur’ân-ı Kerîm ve Hadis-i şeriflerdeki kullanımlarına yer verilerek örneklendirilmiş ve kısaca açıklamalarda bulunulmuştur. Hadisi şeriflerde yer alan kullanımlarına da bakılırken kütüb-ü tis‘a diye adlandırılan eserlere müracaat edilmiştir. Ayrıca en muteber sözlükler taranarak sadece mechûl veya mechûl-mâlum olarak kullanılan çok sayıda fiil tespit edilmiş ve bunların anlamları verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed Muhtar Abdulhamîd. Mu‘cemu’l-luġati’l-‘Arabiyyeti’l-muâsıra. 4 Cilt. ’Âlemü’l-Kütüb, 2008.
- Bolelli, Nusrettin. “Arap Dilini Anlama Ekseninde Mechûl Fiillerin Yeri ve Değerlendirilmesi”. Şarkiyat Mecmuası 22 (2013), 37-75.
- Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl el-. el-Câmi‘u’s-saḥîḥ. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 2002.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd el-. es-Sıḥâḥ tâcü’l-luġa Ve ṣıḥâḥu’l-‘Arabiyye. thk. Aḥmed Abduġafûr Attâr. 6 Cilt. Beyrut: Daru’l-İlm lilmelâyin, 1987.
- Demirayak, Kenan. Arap-İslam Edebiyatı Literatür Bilgisi. İstanbul: Cantaş Yayınlar, 2016.
- Dozy, Reinhart Pieter Anne. Tekmiletü’l-me ‘âcimi’l-‘Arabiyye. çev. Muhammed Selîm en-Na ‘îmî. 11 Cilt. Bağdat: Vizâretü’s-Sekâfe ve’l-İ ‘lâm, 2. Basım, 1979.
- Durmuş, İsmail. “Sözlük”. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. 37/398-401. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
- Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî. Sünenü Ebî Dâvûd. thk. Muhammed Muhyiddin Abdülhamid. 4 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l- ‘Asriyye, 4. Basım, 2009.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arap Dili ve Belagatı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
20 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
4 Ekim 2023
Kabul Tarihi
12 Kasım 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 7 Sayı: 3
APA
Tilkitaş, S. (2023). MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 7(3), 320-436. https://doi.org/10.52115/apjir.1371156
AMA
1.Tilkitaş S. MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER. APJIR. 2023;7(3):320-436. doi:10.52115/apjir.1371156
Chicago
Tilkitaş, Sadullah. 2023. “MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 7 (3): 320-436. https://doi.org/10.52115/apjir.1371156.
EndNote
Tilkitaş S (01 Aralık 2023) MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 7 3 320–436.
IEEE
[1]S. Tilkitaş, “MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER”, APJIR, c. 7, sy 3, ss. 320–436, Ara. 2023, doi: 10.52115/apjir.1371156.
ISNAD
Tilkitaş, Sadullah. “MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 7/3 (01 Aralık 2023): 320-436. https://doi.org/10.52115/apjir.1371156.
JAMA
1.Tilkitaş S. MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER. APJIR. 2023;7:320–436.
MLA
Tilkitaş, Sadullah. “MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, c. 7, sy 3, Aralık 2023, ss. 320-36, doi:10.52115/apjir.1371156.
Vancouver
1.Sadullah Tilkitaş. MÂLUM ANLAMI VERİLEN BAZI MEÇHUL ÇATILI FİİLLER. APJIR. 01 Aralık 2023;7(3):320-436. doi:10.52115/apjir.1371156