ÇAĞDAŞ ARAP EDEBİYATINDA BELAGAT UNSURLARININ KULLANIMI

Öz

Günümüzde belâgat, dijital çağın gerektirdiği iletişim ortamlarına uyum sağlayarak varlığını sürdürmektedir. Sosyal medyanın hızlı ve kısa mesaj akışına rağmen dilsel vurgu, ritmik tekrarlar ve vurucu ifadeler aracılığıyla etkili söylem oluşturma isteği, özünde belâgat ilkelerinden kopmadığını göstermektedir. Klasik belâgat kuramlarında önemle vurgulanan özlülük, yerinde ve kısa ifadelerle muhatabı etkileme becerisi, çevrimiçi ortamda üretilen içeriklerin başarısında da belirleyici olmaktadır. Bu durum, geçmişin zengin mirasıyla günümüzün pratik gereksinimleri arasındaki uyumu gözler önüne serer ve belâgatın yalnızca tarihsel bir gelenek değil, aynı zamanda güncel bir ifade stratejisi olarak işlev gördüğünü kanıtlamaktadır. Akademik incelemeler de giderek metin çözümlemesi, söylem analizi ve edebî eleştiri gibi disiplinlerin merceğinden çağdaş metinlerde belâgat unsurlarını sistematik biçimde ele almakta, böylece hem sözün sanatsal gücünü hem de toplumsal ve kültürel yansımalarını daha net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu araştırma, klasik belâgat çerçevesinin modern metinlerdeki dönüşümünü ve sürdürdüğü varlığı ele alarak, hem tarihî kökene hem de günümüz edebiyatındaki yenilikçi uygulamalara değinmeyi amaçlamaktadır. Belâgatın Arap edebiyatında yalnızca edebî bir süsleme aracı değil, düşünceleri en uygun biçimde sunan, birikimi kuşaklara aktaran ve dilin etkileme gücünü ortaya koyan bütüncül bir sistem olduğunu vurgulamak, bu çalışmanın temel önceliğidir. Klasik kuramların modern anlatım biçimleriyle kesiştiği noktaları incelemek, çağdaş roman ve şiirdeki retorik stratejileri analiz etmek ve dijital çağın iletişim özellikleriyle belâgat arasındaki bağı ortaya koymak, alanın genel çerçevesini genişleterek hem teorik hem de uygulamalı katkı sunmayı hedeflemektedir. Böylece, tarihsel birikimi dijitalleşen dünyayla buluşturan, gelenek ve modernite arasında köprü işlevi gören bir yaklaşımın geliştirilmesine katkı sağlamak mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili Belagatı
• Çağdaş Arap Edebiyatı
• Arap Edebiyatında Belagat Unsurlarının Kullanımı
• Çağdaş Arap Belagat Unsurları
• Çağdaş Arap Edebiyatında Belagat Unsurlarının Kullanımı

THE USE OF RHETORİC ELEMENTS İN CONTEMPORAY ARABİC LİTERATURE

Öz

Today, rhetoric continues its existence by adapting to the communication environments required by the digital age. Despite the fast and short message flow of social media, the desire to create effective discourse through linguistic emphasis, rhythmic repetitions and striking expressions shows that it does not break away from the principles of rhetoric. Conciseness, which is emphasized in classical rhetoric theories, and the ability to influence the interlocutor with appropriate and short expressions, are also decisive in the success of the content produced in the online environment. This reveals the harmony between the rich heritage of the past and the practical needs of today and proves that rhetoric functions not only as a historical tradition but also as a current strategy of expression. Academic studies are increasingly systematically addressing rhetorical elements in contemporary texts through the lens of disciplines such as text analysis, discourse analysis and literary criticism, thus revealing both the artistic power of words and their social and cultural reflections more clearly. This research aims to address both the historical origins and innovative practices in today's literature by addressing the transformation and continued existence of the classical rhetoric framework in modern texts. The main priority of this study is to emphasize that rhetoric in Arabic literature is not only a means of literary decoration, but also a holistic system that presents ideas in the most appropriate way, transfers knowledge to generations and reveals the influencing power of language. It aims to examine the intersections of classical theories with modern forms of expression, to analyze rhetorical strategies in contemporary novels and poetry, and to reveal the connection between the communication features of the digital age and rhetoric, and to provide both theoretical and practical contributions by expanding the general framework of the field. Thus, it is possible to contribute to the development of an approach that brings together historical knowledge with the digitalizing world and acts as a bridge between tradition and modernity.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Language Rhetoric
• Contemporary Arabic Literature
• The Use of Rhetorical Elements in Arabic Literature
• Elements of Contemporary Arabic Rhetoric
• The Use of Rhetorical Elements in Contemporary Arabic Literature

Kaynakça

1. Ab Rahman, Roslan. “Research on the Writing History of Arabic Rhetoric Studies and Its Importance”. Academic Journal of Interdisciplinary Studies 2/9 (2013), 517-525.
2. Abd Alhadi, Heyam. – Hussein, Ali Ahmad. – Kuflik, Tsvi “Automatic Identification of Rhetorical Elements in Classical Arabic Poetry”. DHQ: Digital Humanities Quarterly 17/3 (2023), 30-50.
3. Akyüz, Zafer. “Beyân ve Bedî‘ İlmi'nde Tazmin Üslûbu”. Amasya İlahiyat Dergisi 18 (2022), 325-357. Al Rashidi, Muhammad Ayub. “Genres of ‘Ilm al-Badīʿ in Sūra al-Najm”. Journal of Islamic and Religious Studies 1/1 (2016), 71-86.
4. Alharthey, Mansoor Mohammad. Literary Reception in Classical Arabic Rhetoric: The Case of Al-Āmedī’s Al-Muwāzanah. University of Leeds, Doktora tezi, 2016.
5. Al-Jarrah, Mohammad. “Arabic Newspapers Discourse: Rhetorical Features, Discourse Markers, Strategies and Organization”. Damascus University Journal 27/3 (2011), 207-235.
6. Al-Musawi, Muhsin. Arabic Literary Thresholds: Sites of Rhetorical Turn in Contemporary Scholarship. Leiden: Brill, 2010.
7. Andrews, Richard. A Theory of Contemporary Rhetoric. Routledge, 2013.
8. Arslan, İclal. “Arap Dili Edebiyatı/Belâgati Temel Kaynakları”. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 30 (2022), 964-979.

9. Atari, Sana Izz Aldin. “Creativity in Using the Mask Technique in Contemporary Arabic Poetry”. Rimak International Journal of Humanities and Social Sciences 6/2 (2024), 538-548. https://doi.org/10.47832/2717- 8293.28.29.
10. Bizzell, Patricia. “Editing the Rhetorical Tradition”. Philosophy & Rhetoric 36/2 (2003), 109-118.
11. Booth, Marilyn L. “Tradition and Modernity in Arabic Literature”. World Literature Today 72/ 2 (1998), 448-449. Bouabdallah, Labidi. “Arabic Handwriting Between Graphical Structural System and Aesthetic Reality”. Culture 5/3 (2020), 35-43.
12. Badawi, Muhammad Mustafa. A Critical Introduction to Modern Arabic Poetry. Cambridge University Press, 1975.
13. Bulut, Ali. Belâgat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2015.
14. Cevdet, Ahmet Paşa. Belâgat-ı Osmaniyye. Haz. Turgut Karabey - Mehmet Atalay. Ankara: Akçağ Yayınları, 2000.
15. Dayf, Şevkī. Târîḫu’l-edebi’l-ʿArabî el-Aṣrü’l-Câhilî. Kahire: Dâru’l-Ma’ârif, 2003.
16. Durmuş, İsmail. “Meânî”. Diyanet islam Ansiklopedisi. 28/205. Ankara TDV Yayınları, 1989.
17. Ertuğ, Atilla. “Arap Dili ve Edebiyatında Lafzî Sanatlar ve Kur’an-ı Kerim’deki Örnekleri (Fussilet-Hadid Sureleri Arası)”. Atlas Journal 7/44 (2021), 2159-2177.
18. er-Râzî, Zeynüddîn Muhammed b. Ebî bekr b. Abdilkâdir. Muḫtârü’ṣ-Ṣıḥâḥ, thk. Yûsuf eş-Şeyh Muhammed. Beyrut: el-Mektebetu’l-asriyye Dâru’n-nemûzeciyye, 1967.
19. et-Teftâzânî, Sa’düddîn Mes’ûd b. Fahriddîn Ömer. Şerhu‟l-muhtasar alâ Telhîsı’l-Miftâh lil-Hatîb el-Kazvînî fi’l Me’ânî ve’l-Beyân ve’l-Bedi’. Mektebetu‘s-Sahâbe, I/34.
20. Ghersetti, Antonella. “The Rhetoric of Gifts, or When Objects Talk”. ʿAbbasid Studies IV: Occasional Papers of the School of ʿAbbasid Studies (2013), 130-141.
21. Hacımüftüoğlu, Nasrullah. “Beyân”. Diyanet İslam Ansiklopedisi. 6/22-23. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
22. Harb, Lara. Arabic Poetics: Aesthetic Experience in Classical Arabic Literature. Cambridge University Press, 2020.
23. Hatîb el-Kazvînî, Muhammed b. Abdurrahman Celâluddîn. et-Telhîs fî ‘ulûmi’l belâğa. thk. Abdurrahman elBerkûkî. Kahire: Dâru’l-fikri’l-arabî, 1932.
24. Huseyn, Tâhâ. “Arap Belâgati: el-Câhiz’den ‘Abdu’l-Kâhir’e Kadarki Süreç”, çev. Doç. Dr. Zafer Kızıklı. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 51/2 (2010), 433-460.
25. İbiş, Mustafa. “Tarihte Belâgat İlminin Karşılaştığı Harici Problemler”. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal) 5/35 (2024), 2577-2585.
26. İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el Ensârî er-Rüveyfiî. Lisânü’l-Arab. thk. Âmir Ahmed Haydar. Beyrut: Dârü'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1. Basım, 1424/2003.
27. İbrahim, Samar - Saad Jadoua. “The Figurative Style in Contemporary Arabic Poetry (Henda Muhammad as a Model)”. South Eastern European Journal of Public Health (2024), 416-426. https://doi.org/10.70135/seejph.vi.1081.
28. Kazvînî, Celâleddin Muhammed. Telhîs (Meânî, Beyân, Bedî‘). çev. Fahreddin Dinçkol. İstanbul: Ebrar Yayınları, 1990.
29. Kılıç, Hulûsi. “Belâgat”. Diyanet İslam Ansiklopedisi. 5/380. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
30. Lagrini, Samira vd. “Automatic Identification of Rhetorical Relations among Intra-Sentence Discourse Segments in Arabic”. International Journal of Intelligent Systems Technologies and Applications 18/3 (2019), 281-302.
31. McWilliam, Joanne. “Tradition Before The Future”. Toronto Journal of Theology 9/1 (1993), 51-66.
32. Mohammed, Emad. “The Aesthetic Effect of Semantic Translation on English Texts Translated into Arabic”. Journal of Misan Researches 18/36 (2022), 409-424.
33. Moreh, Shmuel. “Poetry in Prose (al‐Shi'r al‐Manthūr) in Modern Arabic Literature”. Middle Eastern Studies 4/4 (1968), 330-360.
34. Novia, Yunita. “Muḥammad ‘Ābid al-Jābirī’s Thoughts on Tradition and Modernity in Renewal”. Al-Lubb: Journal of Islamic Thought and Muslim Culture (JITMC) 2/2 (2020), 134-152.
35. Nurdianto, Talqis. “Al Fikr Al Balaghi Fi Al Ma'ăni ‘Inda AS Sakăki Fi Kitabihi Miftahul Ulum Dirăsah Balaghiyyah”. Alsinatuna 3/1 (2017), 235-440.
36. Özalp, Mehmet Sıdık. “Arap Belâgat Literatürü”. İslami İlimler Araştırmaları Dergisi 11 (2022), 111-137.
37. Poljarevic, Emin. “Islamic Tradition and Meanings of Modernity”. International Journal for History, Culture and Modernity 3/1 (2015), 29-57.
38. Sama3y.net.“Arap Şiiri”.Erişim 4 Ağustos 2025. http://www.sama3y.net/forum/showthread.php?t=44700
39. Sanni, Amidu Olalekan. “Hussein Abdul-Raof, Arabic Rhetoric, A Pragmatic Analysis”. Orta Doğu Edebiyatları 15/1 (2012), 97-98.
40. Shamsuddin, Salahuddin Mohd. “Balancing Authentic Arab Rhetorical Sciences with Modern Artistic Vision”. JALL | Journal of Arabic Linguistics and Literature 1/2 (2019), 57-73.
41. Stetkevych, Suzanne Pinckney.“From Jāhiliyyah to Badīʿiyyah: Orality, Literacy, and the Transformations of Rhetoric in Arabic Poetry”. Oral Tradition 25/1 (2010), 211-230.
42. Wansbrough, John.“Arabic Rhetoric and Qur'anic Exegesis”. Bulletin of the School of Oriental and African Studies 31/ 3 (1968), 469-485.
43. Zebîdî, Muhammed Murtezâ el-Hüseynî. Tâcü’l- ʿarûs min cevâhiri’l- Ḳāmûs. Beyrut: Dâru’l-hidaye, 1987.