Bakara 205. Ayeti Bağlamında Neslin ve Ekinin İfsadına Dair Bir Yaklaşım

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 3, 748 - 773, 18.12.2025

Furkan Ekiz , Enver Bayram

https://doi.org/10.52115/apjir.1736859

Öz

Bu çalışmanın amacı, Bakara Sûresi’nin 205. ayetinin klasik tefsirlerdeki yorumlarını derinlemesine inceleyerek ayetin modern dünyanın problemleriyle ilişkisini kurmak ve böylelikle Kur’an’ın mesajının evrenselliğini ortaya koymaktır. Söz konusu ayette, güzel sözlerle insanları etkileyip, sonrasında yeryüzünde bozgunculuk yaparak ekini ve nesli yok etmeye çalışan bir karakter tasvir edilmektedir. Klasik müfessirler, ayet mesajının tarihe mâl olmuş kişilerle sınırlı olmayıp evrensel bir uyarı içerdiğini vurgulamışlardır. Modern yorumlar açısından bakıldığında ise ekolojik krizler, genetik müdahaleler, işlenmiş gıdaların sağlık üzerindeki etkileri ve toplumsal yozlaşma gibi çağdaş meseleler, ayette bahsedilen fesadın güncel örnekleridir. Ancak modern dünyada Kur’an ayetlerinin güncel sorunlarla ilişkilendirilmesi hususunda ciddi bir boşluk bulunmaktadır. Klasik tefsirlerde ayetler genelde nüzul sebepleri ve bağlamlarıyla ele alınmış, söz konusu ayetlerin modern meselelerle bağlantısı yeterince kurulamamıştır. Öte yandan bazı çağdaş yaklaşımlarda da bağlam dışı yorumlarla ayetlerin anlam bütünlüğünün zedelendiği görülmüştür. Dolayısıyla bu çalışmada konuya genel bir bakıştan sonra klasik tefsirlerin ve modern çalışmaların meseleye nasıl yaklaştıklarını bütüncül bir tarzda ele alınacak, bu hususta ön plana çıkan yorum ve değerlendirmelere yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kur’an , Bakara suresi , İfsat , Nesil , Ekin.

An Approach to the Corruption of Generation and Crop in the Context of the 205th Verse of Al-Baqarah

Öz

The aim of this study is to deeply examine the interpretations of verse 205 of Surah Al-Baqarah in classical commentaries, to establish the relationship of the verse with the problems of the modern world and thus to reveal the universality of the message of the Quran. The verse in question depicts a character who impresses people with beautiful words and then tries to destroy crops and species by causing mischief on earth. Classical commentators have emphasized that the message of the verse is not limited to historical figures but contains a universal warning. When viewed from the perspective of modern interpretations, contemporary issues such as ecological crises, genetic interventions, the effects of processed foods on health and social corruption are current examples of the corruption mentioned in the verse. However, there is a serious gap in the modern world in terms of relating Quranic verses to current problems. In classical commentaries, verses are generally addressed with the reasons for their revelation and their contexts, and the connection of these verses to modern issues has not been sufficiently established. On the other hand, it has been observed that the integrity of the meaning of the verses is damaged with out-of-context interpretations in some contemporary approaches. Therefore, in this study, after a general overview of the subject, how classical commentaries and modern studies approach the issue will be discussed in a holistic manner, and prominent comments and evaluations on this issue will be included.

Anahtar Kelimeler

Quran , Surah al-Baqara , Subversion , Generation , Crop.

Kaynakça

• Abduh, Muhammed, Rıza, Reşid. Tefsiru'l Menar. 14 Cilt. İstanbul: Ekin Yayınları, 2014.
• Altuntaş, Halil – Şahin, Muzaffer. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2011.
• AL-MĪZĀN Dünya Çevre Sözleşmesi. İstanbul: Üsküdar Üniversitesi, Çevre Forumu Yayınları, 2022.
• Alûsî. Rûḥu’l-maʿânî fî tefsîri’l-Ḳurʾân. 30 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Resâleh, 2010.
• Akalın, Mehmet. “İklim Değişikliğinin Tarım Üzerindeki Etkileri: Bu Etkileri Gidermeye Yönelik Uyum ve Azaltım Stratejileri”, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7/2, (2014), 351-377.https://doi.org/10.17218/husbed.87012
• Akbaraly TN- Brunner EJ- Ferrie JE- Marmot MG- Kivimaki M- Singh-Manoux A., “Dietary Pattern And Depressive Symptoms İn Middle”, British Journal of Psychiatry 195/5, (Ocak 2018), 408-413.https://doi.org/10.1192/bjp.bp.108.058925
• Ardoğan, Recep. “İslam’da Çevre Teolojisinin Pratiğe Yansıması: Çevre Ahlakı”, Birey ve Toplum, 2/3, (2012), 115- 143.
• Altuntaş, Abdurrahman. “Bakara Suresi 204-207. Ayetler Bağlamında Övülen (Faydalı) ve Yerilen (Zararlı) İnsan Tipleri”. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/22, (Temmuz 2022), 486-515. https://doi.org/10.53683/gifad.1070200.
• Baş, Özen. “Türkiye’de Genç Yetişkinlerin Sosyal Medya Kullanımları ve Paylaşım Türlerinin İncelenmesi”,Intermedia International e-Journal, 10/18, (Mayıs 2023), 136-159.https://doi.org/10.56133/intermedia.1259262
• Beyzâvî. Envârü’t-tenzîl ve esrârü’t-te’vîl. 5 Cilt. Beyrut: Dar Ehia al Tourath al Arabi, 2015.
• Boynukalın, Ertuğrul. "Makāsıdü’ş-Şerîa", TDV İslâm Ansiklopedisi, 18.09.2025.https://islamansiklopedisi.org.tr/makasidus-seria.
• Can, İslam. “Bir Sosyal Bilim Olarak Tıp Ya da Sağlığın Sosyal Belirleyicileri”, Olgu Sosyoloji Dergisi, 3/1, (2024), 18- 29. https://doi.org/10.58632/olgusos.1480922
• Çelik, Ahmet “Kur’an Perspektifinde İnsanın Kötü Davranışlarının Analizi”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 15/57, (2016), 600-625. https://doi.org/10.17755/esosder.91548
• Çelik, Ömer. Hakk'ın Daveti Kur'an-I Kerim Meali ve Tefsiri, 5 Cilt. İstanbul: Erkam Yayınları, 2013.
• Derelioğlu, Atakan. Kur’ân’da Dengeli Toplum ve İslâm Dünyasında Dengeyi Bozan Faktörler, İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, (2014).https://doi.org/10.13140/RG.2.2.15804.59527
• Değer, Bayram Vasfiye. “Kronik Hastalıklar ve Toplumsal Önemi”. Artuklu International Journal of Health Sciences 3/1, (Nisan 2023), 103-108. https://doi.org/10.58252/artukluder.1229206
• Demil, Emine. “Fıtrat Hadisi”, Diyanet Aile Dergisi, 4/16, (Nisan 2020), 14-15.https://diniyayinlar.diyanet.gov.tr/Documents/aile-nisan-2020.pdf
• İE, Ersoy, İbrahim, “Ultra İşlenmiş Gıdalar Sigara Kadar Bağımlılık Yapıyor”, Erişim 15.05.2025.https://www.ibrahimersoy.com/genel/ultra-islenmis-gidalar-sigara-kadar-bagimlilik-yapiyor/
• El-İsfahani, Rağıb. Müfredât. 2 Cilt. Mektebetu Nizâr Mustafâ el-Bâz, 2009.
• Eser, Kadir. “Bir Anakronizm Örneği El-Baḳara Suresi 205. Ayet ile Er-Rūm Suresi 41. Ayetin Çevre Sorunlarıyla İlişkilendirilmesi” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 65/1, (Mayıs 2024), 149-190.https://doi.org/10.33227/auifd.1352314
• Ebû Zehre, Zehretü’t-tefâsîr. 16 Cilt. Riyad: Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1978.
• El Ferâhîdi, Halîl b. Ahmed b. Amr. Kitâbü’l-ʿAyn. 4 Cilt. Beyrut: Darul Kütüb, 2003.
• Eryılmaz, Gamze Aydın- Kılıç, Osman- Çakır, Serdar. “Meyvecilik Yapan İşletmelerde Kimyasal Gübre ve Tarım İlacı Kullanım Tercihleri ve Bilgi Kaynakları: Zonguldak İli Örneği”, Turkish Journal of Agricultural andNatural Sciences, 8/2, (2021), 420-426. https://doi.org/10.30910/turkjans.824649
• Er-Râzî, Fahreddîn. Mefâtîḥu’l-ġayb. 32 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 1981.
• El-Kurtubî, Muhammed b. Ahmed. el-Câmiʿ li-aḥkâmi’l-Ḳurʾân. 22 Cilt. Riyad: Dâr Âlemü’l-Kütüb, 2003.
• el-Karadâvî, Yusuf. İslam'da Çevre Bilinci, İstanbul: Nida Yayıncılık, 2020.
• Fendoğlu, Büşra Yıldız- Gümüşel, Belma- Erkekoğlu, Pınar. “Endokrin Bozucu Kimyasal Maddelere ve Etki Mekanizmalarına Genel Bir Bakış”, Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 39/1, (Ocak 2019), 30-43.
• Güngör, Sümeyye “Genetik Determinizme Dair Kavramsal Bir İnceleme”, 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 2/3, (2021), 660-674. https://doi.org/10.52835/19maysbd.934782
• İbadullayeva, Jahan- Jumaniyazova, Klara- Azimzadeh, Sina- Canıgür, Selim- Esen, Ferhan. “Çevre Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri”, Türk Tıp Öğrencileri Araştırma Dergisi, 1/3, (2019), 52-58.
• İbn Ebî Hâtim. Tefsîrü’l-Ḳurʾân. 10 Cilt. Riyad: Mektebetu Nizâr Mustafâ el-Bâz, 1998.
• İbnü’l-Cevzî. Zâdü’l-mesîr fî ʿilmi’t-tefsîr. 9 Cilt. thk. Abdürrezzâk el-Mehdi, Beyrut: el-Mekteb el-İslâmî, 2001.
• İbn Manzûr, Lisanül-Arab. 20 Cilt. Riyad: Suudi Arabistan İrşad Bakanlığı Yayınları, 2014.
• İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ. Tefsirü’l-Kur’âni’l-Azim. 10 Cilt. Umman: Dârü’l-Fiker, 2009.
• İslamoğlu, Mustafa. Hayat Kitabı Kur’an, İstanbul: Düşün Yayıncılık, 2010.
• Karaman, Sedat- Gökalp, Zeki. “Küresel Isınma ve İklim Değişikliğinin Su Kaynakları Üzerine Etkileri”, Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 3/1, (2010), 59-66.
• Karadeniz, Yeliz. “İbn Haldun’a Göre Beslenme Alışkanlığının Kişiliğe ve Dini Yaşantıya Etkisi”, Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi 7/1, (Nisan 2021), 61-72.
• Karlıkaya, Güvenç. “Farklı inseminasyon teknikleri ile elde edilmiş insan embriyolarının erken fertilizasyon ve klivaj dinamikleri yönünden morfokinetik analizi: Prospektif kardeş oosit çalışması”, Jinekoloji Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi 19/1, (2022), 1135-1141. https://doi.org/10.38136/jgon.1031669
• Kutub, Seyyid. fî zılâli’l-Kur’ân, 7 Cilt. Beyrut: Dar’ul Şurug, 1972.
• Külcü, Recep. “Tarım Bilimlerinde Paradigma Değişimi: Endüstriyel Tarım ve Küresel Adalet Sorunu”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 31/1, (Aralık 2021), 429-433. https://doi.org/10.31590/ejosat.1003757
• Mevdûdî, Tefhîmü’l-Ḳurʾân,2 Cilt. Pakistan: Mektebetül Cema’tül İslami, 1963.
• McCann D.- Barrett A.- Cooper A.- Crumpler D.- Dalen L.- Grimshaw K.- Kitchin E.- Lo, K.- Porteous L.- Prince E.- Sonuga-Barke E.- Warner J. O.- Stevenson J., “Food Additives And Hyperactive Behaviour İn 3 Year-Old and 8/9-Year-Old Children İn The Community: A Randomised, Double-Blinded, Placebo-Controlled Trial”, Lancet 370/9598, (Kasım 2007). 1560-1567.
• Öney, Başak – Şişman, Zekiye. “Beslenmede Güncel Bir Yaklaşım: Yeme Farkındalığı”, Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 7/2, (Şubat 2023), 416-427.
• Önkal, Ahmet. "Ahnes B. Şerîk", TDV İslâm Ansiklopedisi, 18.09.2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/ahnes-bserik.
• Özenoğlu, Aliye “Duygudurumu, Besin ve Beslenme İlişkisi”, Acibadem Universitesi Saglik Bilimleri Dergisi 10.31067/0.2018.56, (Şubat 2018), 357-365.
• Özel, Mehmet. “Çağımız Çevre Sorunlarının Düşünsel Temelleri Üzerine Bir Yaklaşım”, Gazi Üniversitesi iktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 9/1, (2007), 207-226.
• Rızâ, Muhammed Reşîd, Tefsîrü’l-Menâr,12 Cilt. Kahire: Dâr’ul Menâr, 2008.
• SD, Science Daily, “Feeling Anxious Or Blue? Ultra-Processed Foods May Be To Blame”, Erişim 14.05.2025.https://www.sciencedaily.com/releases/2022/08/220825091343.htm
• Şen, Selen- Altınkaynak, Sevin. “Genetiği değiştirilmiş gıdalar ve potansiyel sağlık riskleri”, SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi 18/1, (2014), 31-38. https://doi.org/10.16984/saufbed.53754
• Şahin, Ahmet- Meral, Yeşim- Can, Metin. “Türkiye Tohumculuk Sektörünün Analizi”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 4/2, (2013), 73-88.
• Şener, Sami- Yiğit, Beyza Nur. “Sosyal Medyanın Gençlerin Düşünce ve Değerlerine Etkisi”, Apjir 5/3 Aralık (2021), 529-553. https://doi.org/10.32711/TIAD.1245065
• TDK, Türk Dil Kurumu. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. Erişim 1 Temmuz 2025. http://sozluk.gov.tr
• Taberî, Câmiʿu’l-beyân fî teʾvîli’l-ḳurʾân. 25 Cilt. Beyrut: Darul Hicr, 2008.
• Tarasuk V.- Mitchell A.- McLaren L.- McIntyre L. “Chronic physical and mental health conditions among adults may increase vulnerability to household food insecurity”, The Journal of nutrition 143/11, (Kasım 2013),1785-1793. https://doi.org/10.3945/jn.113.178483
• TC, Turk Cerrahi. Tıp Sözlüğü: Embriyo. Erişim 21.09.2025. https://www.turkcerrahi.com/tip-sozlugu/.
• Vâhidî. Esbâbu’n-nüzûl. 1 Cilt. thk. M. Ukkaşe el-Kutbî, Beyrut: Dârü’l-Aslâh, 1996.
• Zemahşerî. el-Keşşâf ‘an hakā’ikı ğavâmidı’t-tenzîl ve ‘uyûni’l-ekāvîl fî vucûhi’t te’vîl. 6 Cilt. İstanbul: T.C. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2016.