MA'RÛF ER-RUSÂFÎ'NİN ŞİİRLERİNDE DİNÎ TEZYİNAT: ALLAH'IN VARLIĞINA DAİR NİZAM DELİLİ

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 238 - 259 , 30.04.2026

İbrahim Kocabıyık , Muhammed Ahmed Lata

https://doi.org/10.52115/apjir.1921315

https://izlik.org/JA25NZ26FA

Öz

Bu araştırma, Ma'ruf er-Rusafî'nin şiirlerindeki, Kur'an-ı Kerim ve Sünnet-i Seniyye'deki bilimsel mucizeleri (İ'câz) içeren "Dinî Tezyinat" (Süsleme) unsurlarını incelemektedir. Rusafî’nin şiirleri, yalnızca bilim ve mantık dilini tanıyan günümüz dünyasının ihtiyaç duyduğu derin bir fikrî altyapıyı temsil etmektedir. Şair; dünyanın oluşumu, küreselliği, yer kabuğu dinamikleri, dağların yürütülmesi ve Kur'an'da yer alan "kozmik ayrışma" (Big Bang) teorisi gibi birçok mucizevi konuyu ustalıkla ele almıştır. Çalışma, bu meseleleri üç aşamalı bir yöntemle analiz etmektedir: Kur'an'daki bilimsel hakikatin tespiti, Rusafî’nin bu mucizeye değinen beyitlerinin sunulması ve modern bilimin kesin delilleriyle bu hakikatlerin doğrulanması. Araştırmanın ulaştığı en temel sonuç, özellikle ateist düşüncelerin yayıldığı günümüzde, bilimsel veriler ışığında Allah’ın varlığını ispat eden rasyonel deliller sunmaktır. Rusafî, şiirinde kullandığı bu dinî tezyinat ile "şiir divanı" ile "bilim laboratuvarı" arasındaki boşluğu doldurmuş; şiirini evrendeki bilimsel ihtişamı ve mucizevi hayranlığı okuyucunun kalbine taşıyan bir aynaya dönüştürmüştür.

Anahtar Kelimeler

Ma'ruf er-Rusafî'nin Şiiri , Dini Tezyinat , Mantıksal Simülasyon , Bilimsel İcaz , Nizam Delili , Kozmik Gerçekler.

Religious ornamentation in the poems of Ma'ruf al-Rusafi: Evidence of God's existence through order.

https://izlik.org/JA25NZ26FA

Öz

Abstract This research investigates the elements of "Religious Ornamentation" in the poetry of Ma'ruf al-Rusafi, which encompass the scientific miracles (I'jaz) found in the Holy Qur'an and the Prophetic Sunnah. Al-Rusafi’s poetry represents a profound intellectual foundation needed by our modern world, which recognizes only the language of science and logic. The poet masterfully addressed numerous miraculous subjects, such as the formation of the earth, its sphericity, the dynamics of the earth's crust, the movement of mountains, and the "cosmic cleaving" (Big Bang) theory mentioned in the Qur'an. The study analyzes these issues using a three-stage methodology: identifying the scientific truth in the Qur'an, presenting al-Rusafi’s verses that touch upon this miracle, and finally verifying these truths with definitive evidence from modern science. The primary conclusion reached by the research is the provision of rational evidence proving the existence of God in light of scientific data, especially in an era where atheistic thoughts are spreading. Through the religious ornamentation utilized in his poetry, al-Rusafi bridged the gap between the "poetry diwan" and the "science laboratory," transforming his poem into a mirror that reflects the scientific magnificence and miraculous wonder of the universe, conveying them straight to the reader's heart.

Anahtar Kelimeler

Ma'ruf al-Rusafi's Poetry , Religious Ornamentation , Logical Simulation , Scientific Miracles , Evidence of Order , Cosmic Truths.

Kaynakça

• Bedrânî, Ebû Faysal. Meâlimu’t-Tarîk İlellâh. Amman: Dâru’l-Feth, 2011.
• Cude, Cude Haseneyn - Ebû Ayâne, Fethi Muhammed. Kavâidu’l-Coğrafyeti’l-Âmme: et-Tabî’iyye ve’l-Beşeriyye. İskenderiye: Dâru’l-Ma’rifeti’l-Câmia, 1998.
• Durant, Will. Kıssatu’l-Hadâra. çev. Zeki Necib Mahmud vd. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1988.
• Eyyûb, Ahmed b. Süleyman vd. Mevsû’atu Mehâsini’l-İslâm ve Reddi Şübehâti’l-Liâm. Kuveyt: Dâru Îlâf ed-Düveliyye, 1. Basım, 2015.
• Havuz, Hasan Hüseyin. “Ku’ran Okuma Dersinin Meâl Merkezli Yapılması Meselesi: Müfredat İncelemesi”. Tasavvur/Tekirdağ İlahiyat Dergisi 9/2 (2023), 1180.
• Havuz, Hasan Hüseyin. Çağdaş Müşkilü’l-Kur’an. Denizli: Boy Yayınları, 2015, s. 197.
• İbrahim, Muhammed İsmail. el-Kur’ân ve İ’câzuhu’l-İlmî. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1976.
• Ķur’ân-ı Kerîm.
• Kahvecî, Enes el- vd. Arap Edebiyatına Giriş. ed. Ramazan Şahin. İstanbul: Kitap Dünyası, 2023.
• Medine Uluslararası Üniversitesi. el-İ’câzu’l-İlmî fi’l-Kur’âni’l-Kerîm (Ders Kodu: GUQR5313). Malezya: Medine Uluslararası Üniversitesi Yayınları, 2012.
• el-Mevsû’atu’l-Kur’âniyyetu’l-Mütehassısa. haz. Komisyon. Kahire: Yüksek İslam İşleri Konseyi (Meclis-i A’lâ), 2002.
• Muhammedeyn, Muhammed Mahmud - Ferrâ, Taha Osman el-. el-Medhal İlâ İlmi’l-Coğrafya ve’l-Bî’e. Riyad: Dâru’l-Merîh, 4. Basım, 2004.
• Müslim, Mustafa. Mebâhisu fî İ’câzi’l-Kur’ân. Şam: Dâru’l-Kalem, 3. Basım, 2005.
• Nablusî, Muhammed Ratıb. Mevsû’atu’l-İ’câzi’l-İlmî fi’l-Kur’ân ve’s-Sünne. Şam: Dâru’l-Mektebî, 2. Basım, 2005.
• Ruṣâfî, Ma’rûf. Dîvânu Ma’rûf er-Ruṣâfî. haz. Mustafa el-Ğalayînî. Kahire: Hindâvî Eğitim ve Kültür Vakfı, 2014.
• Ünal, Mehmet. Bandırmalızade Mustafa Haşim Efendi’nin Divan-ı Manzumesi. Isparta: Fakülte Kitabevi, 2019, s. 25.
• Ünal, Mehmet. Uzun Firdevsi'den Mitolojik Hikayeler. Isparta: El-ya Yay., 2023, s. 149.
• Ünal, Mehmet. “Klasik Kozmoloji Anlayışının Osmanlı Edebiyatına Yansıması: Firdevsî’nin Süleymannâme-i Kebîr’inde Kozmik Unsurlar”. Burdur İlahiyat Dergisi, S. 11 (2025), s. 99.
• Zühaylî, Vehbe. et-Tefsîru’l-Münîr fi’l-Akîde ve’ş-Şerî’a ve’l-Menhec. Şam: Dâru’l-Fikr, 2. Basım, 2009.