Nübüvvet Sürecinde Meydan Okuma Evresi ve Bunun Davet Metodolojisindeki Yeri

Öz

Bu çalışmada, nübüvvet mücadelesinin en kritik aşamalarından birini teşkil eden “tehaddî” , meydan okuma kavramı, anlamsal çerçevesi ve davet sürecindeki diğer kavramlarla olan irtibatı bağlamında kavimleri helak olan peygamberlerden örneklerle ele alınmaktadır. Kelime anlamı itibariyle “rakibi yarışa çağırma ve meydan okuma” manasına gelen tehaddî, ıstılahta ise “inkârcıların acziyetini ortaya koyarak nübüvvetin sıdkını doğrulayan ilahi çağrı”yı ifade eder. Makalede tehaddînin yalnızca muhatapları aciz bırakma gayesi taşımadığı, aynı zamanda risâlet görevini tahkim etme işlevine sahip olduğu Tefsirler ve Kelam tarihindeki teorik tartışmalar ışığında incelenmiştir. Bu bağlamda tevekkül, mûcize, inzâr ve intizâr kavramlarının tehaddî ile olan yapısal ilişkisi ele alınmış; teorik çerçeve Hz. Nûh, Hz. Hûd ve Hz. Şuayb örneklerinden hareketle somutlaştırılmıştır. Neticede tehaddînin; tebliğ sürecinde inzâr(uyarma) safhasının tükenmesiyle ortaya çıkan, peygamberlerin mutlak tevekkülüne dayanan ve muhatapları ilahî hükmü beklemeye(intizâr) sevk eden çok kritik bir dönüm noktası olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda makale, tehaddînin kavram analizini yaparak nübüvvet sürecindeki yerini ve önemini örneklerle açıklamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tefsir
• Kelam
• Tehaddî
• Meydan okuma
• Peygamber
• Kavim
• Mûcize
• Tevekkül
• İnzâr
• İntizâr.

THE CONCEPT OF TEHADDĪ IN THE PROPHETIC MISSION AND ITS ROLE IN DAWAH METHODOLOGY

Öz

This study examines "tahaddi" (the concept of challenge), which constitutes one of the most critical stages of the prophetic struggle, within the framework of its semantic scope and its relationship with other concepts in the proselytization (da'wah) process, drawing on examples from prophets whose nations were destroyed. Meaning "calling a rival to compete and issuing a challenge" in its literal sense, tahaddi is defined terminologically as "the divine call that verifies the truthfulness of prophecy by demonstrating the helplessness of the deniers." In light of theoretical debates in the history of Islamic Exegesis (Tafsir) and Theology (Kalam), this article analyzes how tahaddi serves not only to leave the addressees incapacitated but also to reinforce the prophetic mission. Within this context, the structural relationships of the concepts of trust in God (tawakkul), miracle (mu'jizah), warning (inzhar), and awaiting (intizhar) with tahaddi are explored, and this theoretical framework is contextualized through the examples of the Prophets Noah, Hud, and Shu'ayb. Consequently, the study concludes that tahaddi is a highly critical turning point that emerges when the warning phase of transmission (tabligh) is exhausted, rests upon the absolute trust of the prophets, and drives the addressees to await (intizhar) the divine judgment. In this context, the article aims to analyze the concept of tahaddi and explain its place and importance in the prophetic process through examples.

Anahtar Kelimeler

• Tafsir
• Kalam
• Tahaddi
• Challenge
• Prophet
• Nation
• Miracle
• Tawakkul
• Inzhar
• Intizhar.

Kaynakça

1. Ateş, Süleyman. Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsiri. 11 Cilt. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1988.
2. Atik, Bilal. *Kur’ân’a Göre Nübüvvet Bağlamında Değişmeyen Sünnetullah Olarak Mûcize Olgusu.* Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2018.
3. Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. et-Tayyib. *İ‘câzü’l-Kur’ân*. thk. es-Seyyid Ahmed Sakr. Mısır: Dâru’l-Meârif, 1997
4. Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib, *Kitâbu’l Beyân ‘ani’l-Fark beyne’l-Mu‘cizât ve’l-Kerâmât ve’l-Hıyel ve’l-Kehane ve’s-Sihr ve’n-Nârencât*, Beyrût: el-Mektebetu’ş-Şarkıyye, 1958.
5. Bulut, Halil İbrahim. “*İbn Hazm’ın Mûcize Anlayışı*” Kader 21/1 (Haziran 2023), 116-140.
6. Bulut, Halil İbrahim. “*Tehaddi Teorisi*”. *İslâm Düşüncesinde Teoriler*. ed. Ömer Türker. 3 Cilt. İstanbul: Ketebe Yayınları, 2021.
7. Bulut, Halil İbrahim. “Mûcize Teorisi”. İslam Düşüncesinde Teoriler. ed. Ömer Türker. 3/1374-1397. İstanbul: Ketebe Yayınları, 2021.
8. Cevherî, İsmail b. Hammâd. *es-Sıhâh Tâcu’l-Luğati ve Sıhâhu’l-‘Arabiyye*. thk. Ahmed Abdulğafûr ‘Atâr. 6 Cilt. Beyrût: Dâru’l-‘İlm li’l-Melâyîn, 4. Basım. 1407/1987.

9. Cuveynî, İmâmü’l-Harameyn Ebü’l-Meâlî Abdullâh b. Yûsuf. *Kitâbu’l-İrşâd İlâ Kavâti‘i’l-edilleti fî usûli’l-i‘tikâd*, thk. Muhammed Yûsuf Mûsa - Alî ‘Abdülmün‘im Abdülhamîd. Mısır: Mektebetü’l-Hancı, 1980.
10. Çağrıcı, Mustafa. “Tevekkül”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 41/1-2. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
11. Çelik, Celaleddin, Kur’ân’da Toplumsal Değişim. İstanbul: İnsan Yayınları, 1996.
12. el-Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed, *İhyâü Ulûmi’d-Dîn*. 4 Cilt. Beyrût: Dârü’l-Ma‘rife, ts.
13. Fîrûzâbâdî, Mecduddîn Muhammed b. Ya’kûb. *Kâmûsu’l-Muhît*. thk. Mektebu Tahkîki’t-Turâsi fî Mü’esseseti’r-Risâle. Beyrût: Müessetü’r-Risâle, 8. Basım. 1426/2005.
14. Harman, Ömer Faruk. “*Medyen*”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/347. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
15. Hökelekli, Hayati. “İnzâr”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22/358-359. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
16. İbnü’l-Esîr, Mecdüddin Ebü’s-Seâdât. en-Nihâye fî ġarîbi’l-ḥadîs̱ ve’l-es̱er*.* thk. Mahmûd M. et-Tanâhî – Tâhir Ahmed ez-Zâvî, 5 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-‘İlmiyye, 1399/1979.
17. İbn Hazm, Ali b. Ahmed b. Saîd el-Endelûsî. *el-Fasl fi’l-Milel ve’l-Ehvâi ve’n-Nihel*. 5 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Hancı, ts.
18. İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İsmâîl ed-Dimaşkî, *Tefsîru’l Kur’âni’l-‘Azîm*, 9 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 1419/1998.
19. İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem. *Lisânü’l-‘Arab*. 15 Cilt. Beyrût: Dâru Sâdır, 3. Basım, 1414/1994
20. İsfehânî, Râgıb, *el-Mufredât fî Garîbi’l-Kur’ân*. thk. Safvan Adnan ed-Dâvûdî. Dımaşk-Beyrût: Dâru’l-Kalem,1412
21. Kelbî, Hişâm b. Muhammed. *Putlar Kitabı: Kitâb al-Asnâm*, çev. Beyza Düşüngen. Ankara: Ankara İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1969.
22. Kırca, Celal. “Âd”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 1/333. İstanbul: TDV Yayınları, 1988.
23. Kurtubî, Abdullah Muhammed b. Ahmed el-Ensârî, *el-Câmi‘u li Ahkâmi’’l Kur’ân*. thk.Ahmed el-Berdûnî – İbrahim el-Itfiyyiş. 20 cilt. Kahire: Dâru’l-Kutubi’l-Mısriyye, 2. Basım. 1384/1964.
24. Kutub, Seyyid. *Fî Zılâli’l-Kur’ân*, 8 Cilt. Beyrût: Dâru’ş-Şurûk, 1972.
25. Mâtürîdî, Ebû Mansûr. Kitâbü’t-Tevhîd. nşr. Bekir Topaloğlu-Muhammed Aruçi. Ankara: TDV Yayınları, 2017.
26. Mevdûdî, Ebû’l A‘lâ. *Tefhîmu’l-Kur’an Kuran’ın Anlamı ve Tefsiri*. çev. Muhammed Han Kayani vd. 7 Cilt. İstanbul: İnsan Yayınları, 2005.
27. Oktar, Sündüz Hanedar. *Kur’an’da Tebliğ Metodu*. Kahramanmaraş: SAMER Yayınları, 2025.
28. Râzî, Fahruddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyin, *Mefâtihu’l-Gayb*, Beyrût: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1420.
29. Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr, *Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l Kur’ân*, thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî, 26 Cilt. Kahire: Dâru Hicr, 2001.
30. Tantavî, Muhammed Seyyid. *et-Tefsîru’l-Vasît li’l-Kur’âni’l-Kerim,* 15 Cilt. Kahire: Dâru’n-Nehde, 1997.
31. Ümit, Mehmet. “Şuayb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39/223. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
32. Zebîdî, Muhammed Murtaza el-Hüseynî. *Tâcu’l-‘Arûs min Cevâhiri’l-Kâmûs*. thk. Cemâ‘atun mine’l-muhtassîn. 40 Cilt. Kuveyt: Vizâretü’l-İrşâd ve’l-Enbâ, 1385/1965.
33. Zemahşerî, Ebu’l Kâsım Cârullah Muhammed b. Ömer b. Ahmed, *el-Keşşâf ‘an Hakâikı Gavâmidi't-Tenzîl ve ‘Uyûni'l-Ekâvîl fî Vücûhi't-Te'vîl*, 6 Cilt. Riyâd: Mektebetu’l-‘Ubeykân, 1418/1998.
34. Zerkeşî, Bedruddîn Muhammed b. ‘Abdillah, *el-Burhân fî ‘Ulûmi’l-Kur’ân*. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim. 4 Cilt. Beyrût: Dâru İhyâi’l-Kutubi’l-‘Arabiyye