Çankırı (Merkez) Yüzey Araştırmalarında Tespit Edilen Düz Dokuma Yaygılar
Öz
Geleneksel el dokuma yaygıları ev ve cami gibi mekânlarda yer sergisi ya da çeyiz sandığı ve yüklüklerde yoğun bir kullanım malzemesi idi.
Geçtiğimiz yüzyıla kadar Çankırı, bölge için önemli bir kültür ve ticaret merkezi olmuştur. Tarihi ev, konak, cami ve bunların içerisindeki etnografik malzemeler derin bir kültürün izi üzerinde olunduğunu doğrulamaktadır. Bugün Çankırı Belediyesi Prof. Dr. Rıfkı Kamil Urga Araştırmaları Merkezi’nde bu bölge ile ilgili belgeler, el yazmaları, çeşitli hat levhalarının yanı sıra, çok sayıda el dokuma yaygıları da bünyesinde barındırmaktadır.
Çankırı merkezinde yapılan alan araştırması sırasında tespit edilen düz dokuma yaygıların 200-250 yıl öncesine ait oldukları tahmin edilmektedir. Bu ürünlerde kullanılan malzeme tamamen yündür. Ancak, yakın tarihli örneklerde kısmi olarak sentetik ip ve boyalar kullanılmıştır.
Çankırı merkezindeki kilimler, çevre ilçelerdeki dokuma merkezleri ile aynı kompozisyon sağlamlığına ve karakteristik özelliğe sahiptir. Bu tip dokumalarda Sivas ve Kırşehir yörelerinin ağırlıklı olarak etkisi görülmektedir.
Eski konaklarda kullanılan göbekli kilimler, karışık teknikli motifleri yatay ve dikey eksende gelişen kompozisyonlu dokumalar, karakteristik özellikleri, dokuma tekniği ve işçilik olarak dikkat çekmektedir. Bu dokuma örneklerine Anadolu’nun farklı bölgelerinde özellikle, Konya, Niğde, Aksaray, Kayseri, Kırşehir ve Sivas gibi merkezlerde sıkça rastlanılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Türkay, Cevdet (2001), Başbakanlık Arşivlerine Göre Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret ve Cemaatler, İşaret Yay., istanbul, s.658.
- Bayhan, A. Ali, Salman Fikri, Çelik Adem (2006), “Çankırı / Korgun - Kurşunlu Kervan Yolu Üzerine Tespitler” Sanat Dergisi, (Hakemli), Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yay., S. 10, Erzurum, s. 4–17.
- Bayhan, A. Ali, Salman Fikri, Çelik Adem (2007), Tarihi ve Kültürel Değerleri İle Kurşunlu, Kurşunlu Kaymakamlığı Yay., Çankırı, s. 174.
- Bayhan, A. Ali, Salman Fikri, Çelik Adem (2009), Tarihi ve Kültürel Değerleri İle Yapraklı, Yapraklı Belediyesi Kültür Yay., Yapraklı, 134 s.
- Çelik, A., Bayhan, A. A., Salman, F. (2007), “İç Anadolu Bölgesi’ndeki Geleneksel El Dokuma (Kilim) Merkezleri İle Eş Zamanlı Varlığını Sürdüren Bir Yöre: Kurşunlu (Çankırı)”, Çankırı Araştırmaları Dergisi (Hakemli), Y. 2, S. 2, s. 265-273.
- Deniz, Bekir (1994), “Bir Vakıf Eser Olarak Cami, Mescid, Zaviye, Şifahane Gibi Dini ve Sosyal Yapılarda Bulunan Halı, Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar ve Bunların Günümüzdeki Durumu”, Vakıflar Dergisi, S.XXIII, Ankara, s. 74.
- Deniz, Bekir (1990), “Yöre Özellikleriyle Yozgat Kilimleri”, Arkeoloji-Sanat Tarihi Dergisi, C.V, İzmir, s. 45-85.
- Uslu, Necati Asım (2005), Karatekin Eli, Yâren Diyarı Çankırı’dan Sözler, İstanbul, s. 432.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Adem Çelik
*
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
11 Kasım 2012
Gönderilme Tarihi
9 Haziran 2011
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2012 Sayı: 8