HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI

Hasan Buğrul

doi:10.34242/akmbaris.2020.132

HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI

Öz

İnsanoğlu geçmişten bu yana düşünce, inanış ve hislerini farklı çizgi ve motiflerle farklı unsurlar üzerine aktarmışlardır ve bunlar arasında el sanatları eserleri önemli bir yer tutmaktadır. Bu bağlamda, koyun yetiştiriciliğinin yaygın olduğu Hakkâri yöresinde dokunan ve örülen el sanatları unsurlarında da bu geleneği belirgin bir şekilde görmek mümkündür. Yün çorap gibi örgü eserlerde genellikle birer motifle karşı tarafa duygu ve düşünceler aktarılırken, birçok motifin oluşturduğu kompozisyonun yer aldığı kilim gibi dokumalarda ise bir hikâyeye yer verilmektedir. Bu mesaj ve hikâyelerde bolluk, bereket, sevgi, aşk, evlilik, aile, bağlılık ve sadakatin yanı sıra yaşamı olumsuz yönde etkileyebilecek faktörlere karşı onu koruyan, ona kalkan olan bezemelere de yer verilmektedir. Diğer taraftan, bu sıralanan temaya sahip benzer motifleri birçok toplumun sanat unsurları üzerinde görebilmek mümkündür. Bu motifler sahip oldukları anlamlar bakımından toplumdan topluma ve bölgeden bölgeye benzerlikler yanında farklılıklar da taşıyabilmektedirler. Hiç kuşkusuz bunda her bir toplumun ve yöreye ait geleneklerin, inançların ve kültürün önemli bir payı vardır. Hakkâri yöresinde evlenme ile ilgili geleneklerde, bir kişi sevdiğine duygularını sözlü ifade etmek yerine birbirlerine ayna, tarak, gerdanlık, küpe vb. unsurları veya bunlara ait motiflerin üzerinde yer aldığı bir el sanatı eserini hediye eder. Bu çalışmada, Hakkari yöresi örgü ve dokuma eserleri üzerinde yer alan evlilik-aile gelenekleriyle bağlantılı motifleri de dahil ederek bölgenin kültürel ve sanatsal unsurlarının tanıtılması ve korunmasına yönelik yapılacak bilimsel çalışmalara katkıda bulunulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hakkâri,Gelenekler,Evlilik,El Sanatları,Motif

Kaynakça

Akyüz, Çiğdem (2018). “Berdel Evliliği Üzerine Kalitatif Bir Araştırma Mardin Örneği”, Folklor Akademi Dergisi, S.1, s.17-34.
Buğrul, Hasan (2018). Sanat ve Kültürel Değer Olarak Hakkâri Yün Çorapları, Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
Çetintaş, Mehmet ve Ağırbaş, Aslı (2019). “Differentiation of Anatolian-Turkish Carpet Motifs by Using Shape Grammars: A Case Study”, Proceedings of the ISLAH International Conference, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, s. 201-209.
Demiral, Bayram (2014). Isparta Müzesi Envanterine Kayıtlı Düz Dokuma Çuvallar, Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Geleneksel Türk El Sanatları Anasanat Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Isparta.
Erbek, Mine (2002). Çatalhöyükten Günümüze Anadolu Motifler, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Eskigün, Kübra (2006). Klasik Türk Şiirinde Efsanevi Kuşlar, Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş.
Haklı, Metin (2018). Eski Türk Sanatında Simgesel Motifler ve Günümüz Seramik Sanatındaki Yorumları, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Seramik Anasanat Dalı Seramik Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Konya.
Kayabaşı, Nuran; Bozkurt, Hilal ve Özkoca, Begül (2016). “Çorum El Sanatlarında Kullanılan Motifler ve Anlamları”, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi-Yıl 9, Sayı 1, s.39-61.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Buğrul Bu kişi benim
0000-0003-1135-9628
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

7 Nisan 2020

Kabul Tarihi

1 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 16

DOI

https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.132

IZ

https://izlik.org/JA89YH29GX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Buğrul, H. (2020). HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI. Arış Dergisi, 16, 26-41. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.132

AMA

1.Buğrul H. HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI. Arış. 2020;(16):26-41. doi:10.34242/akmbaris.2020.132

Chicago

Buğrul, Hasan. 2020. “HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI”. Arış Dergisi, sy 16: 26-41. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.132.

EndNote

Buğrul H (01 Haziran 2020) HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI. Arış Dergisi 16 26–41.

IEEE

[1]H. Buğrul, “HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI”, Arış, sy 16, ss. 26–41, Haz. 2020, doi: 10.34242/akmbaris.2020.132.

ISNAD

Buğrul, Hasan. “HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI”. Arış Dergisi. 16 (01 Haziran 2020): 26-41. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.132.

JAMA

1.Buğrul H. HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI. Arış. 2020;:26–41.

MLA

Buğrul, Hasan. “HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI”. Arış Dergisi, sy 16, Haziran 2020, ss. 26-41, doi:10.34242/akmbaris.2020.132.

Vancouver

1.Hasan Buğrul. HAKKÂRİ’DE EVLİLİKLE BAĞLANTILI GELENEKLERİN EL SANATLARINA YANSIMALARI. Arış. 01 Haziran 2020;(16):26-41. doi:10.34242/akmbaris.2020.132