Araştırma Makalesi

Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti

Cilt: 7 Sayı: 3 8 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti

Öz

Amaç: Bu çalışmada, zorlu vital kapasitesinin mobil alt yapılar ile hesaplanarak FEV ve FVC değerlerinin oluşan desibel farkından tespit edilmesi ve ses öznitelik vektörleri kullanılarak yapay sinir ağları yardımı ile nefes, fonasyon ve öksürük ses verileri ile ilişki kurularak akciğer hastalıklarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca zorlu ekspirasyon volümü hesabının mobil cihazlar üzerinden yapılmasını sağlayacak yeni bir yöntem geliştirmek hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda zorlu vital kapasitesinin tespitinde desibel türünden güç farkını hesaplamak ve astım gibi hastalıkları tespit edecek bir yapay zeka geliştirerek bu değerlerden faydalanan bir algoritma geliştirmek üzere mobil bir yöntem geliştirilmiştir. Spirometrik sonuçları elde edebilmek için öncelikle ortamın desibel türünden gürültüsü her test önce belirlenmiştir. Daha sonra aynı spirometri cihazlarında olduğu gibi güçlü ekpirasyon sonucu oluşan yeni gürültü desibel türünden hesaplanmıştır. FEV değeri net güç farkının (Nefes Kalibrasyonu-Ortam Kalibrasyonu) hesaplanarak çıkan sonucun Loge alınması ile sonuçlandırılmıştır. Sesten hastalık teşhisinin temel olarak bir sınıflandırma problemi olduğundan akciğer hastalıklarının sınıflandırması örüntü tanıma problemi olarak ele alınmıştır. Bir örüntü tanıma işlevi olarak otomatik akciğer hastalıklarını sınıflandırma çalışmamız üç alt bileşen içermektedir; Bunlar özniteliklerin belirlenerek elde edilmesi ve öznitelik seçiminin yapılması ve Sınıflandırıcılar olarak açıklanabilir. Bulgular: Çalışmamızda geliştirdiğimiz yapay zekanın yararlanacağı spirometri değerlerinin zorlu vital solunum sonrası oluşan güç farklılıklarını desibel cinsinden anlamlandırarak oluşturduğumuz matematiksel bir uyumlama ve semptom sezgileme modeli yer almaktadır. Ayrıca iki farklı veri kümesinden oluşturulan yeni bir veri kümesi kullanılmış olup; bu yeni veri kümesi içerisindeki her bir sesin, MFCC (Mel Frequency Cepstral Coefficients) Mel frekansı kepstral katsayıları çıkarılan ve png formatında spectrogram grafiklerine dönüştürülmüştür. Resim formatına dönüştürülmüş sesler, derin öğrenme algoritmalarından Convolutional Neural Networks (CNN) ağı ile sınıflandırılmıştır. Bunun sonucunda ise CNN ağı ile oldukça yüksek bir başarım elde edilmiştir. Sprirometri değerleri içerisinde yer alan FEV ve FVC değerleri için korelasyon katsayısı ve regresyon katsayısı yüksek uyumludur. Sonuç: Bu çalışmada, güçlü vital solunum sonrası FEV ve FVC değerleri geliştirilen matematiksel formülle hesaplanarak yapay zekamızın akciğer kaynaklı hastalıkların teşhisinde kullanabilecek şekilde yararlanması sağlanmıştır. Resme dönüştürülmüş her bir ses, öznitelik çıkarma ve yapay zekanın alt kollarından biri olan derin öğrenme algoritmaları içinde yer alan Evrişimli Sinir Ağı (CNN) kullanılarak analiz edilmiştir. Bu algoritmanın seçiminde benzer kullanım alanlarına sahip çalışmalar değerlendirilmiştir. Geliştirdiğimiz sistem sonucunda %99,60’lık bir başarım elde edilmiştir. Bu başarım, oluşturulan sistemin yüksek bir başarıyla çalıştığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma Medipol Üniversitesi’nden alınan 01.06.2022 tarih ve E-10840098-772.02-3121 sayılı izni ile gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Allen, S.M., Hunt, B. and Green, M. (1985). Fall in vital capacity with posture. British Journal of Disease and Chest, 79, 267-71.
  2. Ankara Üniversitesi, Solunum Sistemi Fizyolojisi Açık Ders web sitesi, https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/97998/mod_resource/content/0/Solunum-Fiz_AU-Acik-Ders.pdf Son Erişim 26.02.2023.
  3. Chauhan S.N. Audio Data Analysis Using Deep Learning with Python web sites. https://www.kdnuggets.com/2020/02/audio-data-analysis-deep-learning-python- part-1.html./ Son Erişim Tarihi: 27.09.2023.
  4. Cotes, J.E., Chinn, D.J. and Miller, M.R. (2006). Lung Function: Physiology, Measurement and Application in Medicine. 6th edn., Blackwell Publishing, Oxford, pp.p.567-569.
  5. Desibel açıklama sayfası, Wikipedia web sitesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Desibel Wikipedia web sitesi. Son Erişim: 27.09.2023.
  6. Dinç, B., Titiz, T., A. and Keskin, H. (2018). Lobektomi olgularında uyguladığımız tek akciğer ventilasyonunun değerlendirilmesi. Akdeniz Tıp Dergisi, 2, 130-136.
  7. Durmaz A.O. Ses Öznitelik Çıkarımı, Medium Web Sitesi, https://medium.com/ datarunner/librosa-9729c09ecf7a. Son Erişim: 27.09.2023.
  8. Gavriely, N. (1995). Breath Sounds Methodology. CRC Press, Boca Raton.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijital Sağlık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

7 Kasım 2023

Yayımlanma Tarihi

8 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

2 Ekim 2023

Kabul Tarihi

19 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 7 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Aydemir, O., Aydemir, G., & Turgut, S. C. (2023). Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti. Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 148-161. https://izlik.org/JA76UG76FE
AMA
1.Aydemir O, Aydemir G, Turgut SC. Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti. Arel Ü S. Bil. Derg. 2023;7(3):148-161. https://izlik.org/JA76UG76FE
Chicago
Aydemir, Oğuzhan, Gökhan Aydemir, ve Sude Cansu Turgut. 2023. “Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti”. Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 7 (3): 148-61. https://izlik.org/JA76UG76FE.
EndNote
Aydemir O, Aydemir G, Turgut SC (01 Aralık 2023) Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti. Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 7 3 148–161.
IEEE
[1]O. Aydemir, G. Aydemir, ve S. C. Turgut, “Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti”, Arel Ü S. Bil. Derg., c. 7, sy 3, ss. 148–161, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76UG76FE
ISNAD
Aydemir, Oğuzhan - Aydemir, Gökhan - Turgut, Sude Cansu. “Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti”. Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 7/3 (01 Aralık 2023): 148-161. https://izlik.org/JA76UG76FE.
JAMA
1.Aydemir O, Aydemir G, Turgut SC. Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti. Arel Ü S. Bil. Derg. 2023;7:148–161.
MLA
Aydemir, Oğuzhan, vd. “Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti”. Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 7, sy 3, Aralık 2023, ss. 148-61, https://izlik.org/JA76UG76FE.
Vancouver
1.Oğuzhan Aydemir, Gökhan Aydemir, Sude Cansu Turgut. Mobil Alt Yapılar ile Spirometri Sonuçlarının Hesaplanması ve Nefes, Fonasyon, Öksürük Seslerinden Akciğer Hastalıklarının Tespiti. Arel Ü S. Bil. Derg. [Internet]. 01 Aralık 2023;7(3):148-61. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76UG76FE

CC-BY-4.0 Lisans

Creative Commons

Kaynak, atıf vermek kaydıyla ticari amaç da dahil olmak üzere kopyalanabilir, düzenlenebilir, dağıtılabilir ve yeniden kullanılabilir.