Acil Servislerde Görülen Ağrı ile Karakterize Hastalıklar: Bir Derleme

Öz

Günümüzde algoloji bilimi ile beraber ağrı yönetimindeki eksiklikler azaltılmış bulunmaktadır. Algoloji ile beraber ağrıların yarısından fazlası iyileştirilebilmektedir. Fakat kanser gibi inatçı ağrılara sebep olan hastalıklarda ağrı yönetimi yetersizlikleri ile halen karşı karşıya kalınabilmektedir. Bu ve bunun gibi hastalıklardan kaynaklanan ağrılar ise insanların acil servise daha çok başvurmalarına sebep olmaktadır. Bu hastalıkların başında; Akantamoeba keratiti, Testis torsiyonu, Tenisçi dirseği, Golfçu dirseği, Krup (Akut Laringotrakeobronşit), Buerger hastalığı, Ailevi Akdeniz Ateşi (Familial Mediterranean Fever-FMF), Migren, Sinüzit, Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonellosis), Renal kolik, Trigeminal nevralj, Diyabetik nöropati – Diyabetik ayak ve Spondiloartropati gibileri gelmektedir. Ağrı ile karekterize bu hastalıklarda ağrı yönetimi büyük önem arz etmektedir. Etkin bir ağrı yönetimi ile ağrının yok edilmesi veya sıfıra çekilmesi bir hasta hakkı olduğu için ağrının giderilmemesi veya giderilememesi bir etik bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Pediatride bu etik ihlal daha çok karşımıza çıkmaktadır. Çocukların ağrı bildirememesi ve bebeklerdeki ağrıyı bildirmedeki iletişim engelleri, ağrı yönetiminin verimliliğini azaltmaktadır. Sağlık personellerin bazen de olsa ağrıyı tanılayamaması etik sorunlar ile bizi karşı karşıya bırakmaktadır. Çocuklarda erişkinler gibi ağrı hissederler. Hatta ağrıyı algılamada erişkinlere nazaran daha hassas bir süreç içindedirler. Ağrılı bir zaman diliminde olan 18 yaş altı hastalar için ağrı değerlendirmesi elzemdir. Bu ağrı değerlendirmesinin etkin olabilmesi içinde çocukların öz bildirimine dayanan tepkilere uymak ve dikkate almak gerekir. Ağrı yönetimi ile ilgili dersler Hemşirelik ve Tıp müfredatında yer almalıdır. Müfredatta yer alacak bu ve bunun gibi konular daha iyi ağrı yönetebilmeyi sağlayacaktır. Yetersiz analjezi sonucunda hastada; ajitasyon, posttravmatik stres sendromu, pulmoner ve tromboembolik komplikasyonları görülebilmektedir. Analjezi uygulamaları esnasında hastaların; ağrı şiddeti, süresi, yeri ve artıran faktörlerle beraber oligoanaljezi riskinin giderilmesi adına labaratuvar bulguları da göz önünde bulundurulmalıdır. Yapay zekâ, ağrı yönetiminde ve ağrı değerlendirmesinde umut vermektedir. Nesnel bir ağrı değerlendirmesi yapabilir. Bu durumda ağrı yönetiminin hassasiyeti, doğruluğu ve verimliliği artabilir.

Anahtar Kelimeler

• Acil
• Acil Servis
• Ağrı
• Ağrı yönetimi
• Algoloji Bilimi

Kaynakça

1. 1. Raja SN, Carr DB, Cohen M, Finnerup NB, Flor H, Gibson S, Keefe FJ, Mogil JS, Ringkamp M, Sluka KA, Song XJ, Stevens B, Sullivan MD, Tutelman PR, Ushida T, Vader K. The revised International Association for the Study of Pain definition of pain: concepts, challenges, and compromises. Pain. 2020 Sep 1;161(9):1976-1982. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001939
2. 2. Ko HG, Jung H, Han S, Choi DI, Lee C, Choi JE, Oh J, Kwak C, Han DH, Kim JN, Ye S, Lee J, Lee J, Lee K, Lee JH, Zhuo M, Kaang BK. (2025). Processing of pain and itchinformation by modality-specific neurons within the anterior cingulate cortex in mice.Nat Commun. 4;16(1):2137. https://doi.org/10.1038/s41467-025-57041-z
3. 3. Bayrak, E., & Kitiş, Y. (2018). Kanser Hastalarında Acil Servis Başvurularının Temel Nedenleri.The Medical Bulletin of Haseki, 56(1), 6-13. https://doi.org/10.4274/haseki.83997
4. 4. Aydın, Ö. F., & Yurttaş, T. T. (2025). Lactate levels as a predictor of mortality in patients with diabetic ketoacidosis in the emergency department. Turkish Journal of Clinicsand Laboratory, 16(1), 20-26. https://doi.org/10.18663/tjcl.1581961
5. 5. Armağan, C., Ulusoy, E., Ulusoy, O., Duman, M., & Yılmaz, D. (2024). Beklenenin Ötesinde: Diyabetik Ketoasidozda Unutulmaması Gereken Bir Tanı: İnvajinasyon. Journal of Pediatric Emergency and Intensive Care Medicine, 11(3), 186-189. https://doi.org/10.4274/cayd.galenos.2024.10437
6. 6. Hanalioğlu D. Diyabetik ketoasidoz. Kurt F, editör. (2024). Çocuklarda Endokrin Aciller. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.39-51.
7. 7. Zengin N, Bal A. (2021). Diyabetik ketoasidoz. Tuygun N, editör. Çocuk Acilde Kritik Hasta ve Yönetimi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.53-9.
8. 8. Turan T, Karahan İ, Güngüneş A. (2019). Diyabetik ketoasidozda tanı ve tedavi yaklaşımı. J Health Sci Med; 2(3): 92-98.

9. 9. Anataca, G., & Çelik, S. (2021). Erişkin hastalarda diyabetik ketoasidoz tedavisi ve hemşirelik yaklaşımları. Journal of Academic Research in Nursing (JAREN), 7(3), 151-156.
10. 10. Yiğit, Y., Özüçelik, D. N., Ayhan, H., Gencer, E. G., & Karakum, M. (2013). Acil Servise Diyabetik Ketoasidoz Tablosu ile Başvuran Hastaların Yeni Tanı Diyabet Açısından Değerlendirilmesi. Medical Bulletin of Haseki/Haseki Tip Bulteni, 51(4), 168-172.
11. 11. Gürlek, S., Akar, H., & Yılmaz Yaşar, H. (2017). Sentetik kannabinoid kullanımına eşlik eden diyabetik ketoasidoz olgusu. İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Tıp Dergisi, 3(4), 108-111. https://doi.org/10.5606/fng.btd.2017.022
12. 12. Akay A, İşlekel S. (2019). Glossofarengeal ve Genikülat Nevraljide Cerrahi Tedavi. Türk Nöroşir Derg, 29(2):152-156.
13. 13. Urits, I., Schwartz, R.H., Patel, P. et al. (2020). A Review of the Recent Findings in Minimally Invasive Treatment Options for the Management of Occipital Neuralgia. Neurol Ther. 9, 229–241. https://doi.org/10.1007/s40120-020-00197-1
14. 14. Gözübatık-Çelik, G., Buluş, E., Uluduz, D., & Göksan, B. (2014). Atipik Özellikli Semptomatik Oksipital Nevralji Olgusu. Türk Nöroloji Dergisi, 20(4), 135-137. https://doi.org/10.4274/tnd.32154
15. 15. Kömürcü HF, Gözke E. (2019). Supraorbital Nevralji: Olgu Sunumu. Bosphorus Med J. 6(3):103–104. https://doi.org/10.14744/bmj.2019.62634 16. Kösem, A., Karabacak, P., Osmanlıoğlu, H.Ö. (2022). Yoğun Bakımda Nadir Bir Olgu: Eagle Sendromu. Namık Kemal Medical Journal, 10(4), 425-427. https://doi.org/10.4274/nkmj.galenos.2022.53824
16. 17. Wong, W. K., Lı, M. Y., Yung, P. S. H., & Leong, H. T. (2020). The effect of psychological factors on pain, function and quality of life in patients with rotator cufftendinopathy: A systematic review. Musculoskeletal Science and Practice, 47. https://doi.org/10.1016/j.msksp.2020.102173
17. 18. Cubuk MO, Al FD, Usluca S, Bilgihan K. (2020). Acanthamoeba Keratitis Associa- ted with Scleral Contact Lens Use in a Keratoconus Patient. Beyoglu Eye J.17;5(1):53-56. https://dx.doi.org/10.14744/bej.2019.99609
18. 19. Korkmaz, İ., Eratılgan, N.F., Şimşek, C. Yaman B, Eğrilmez S, Selver ÖB. (2025). Nadir bir Hastalıkta Nadir bir Uygulama: Bilateral Akantamoeba Keratitinde Bilateral Eş Zamanlı Keratoplasti. Turkish Journal of Ophthalmology, 55(1), 49-52. https://doi.org/10.4274/tjo.galenos.2024.23934
19. 20. Maselli, F., Storari, L., Lorusso, M., Mourad, F., Pennella, D., Barbari, V., Salo- mon, M., Brindisino, F. (2022). Osteoid Osteoma in an Adult Wheelchair Basketball Player Mimicking Musculoskeletal Shoulder Pain: Red Flag or a Red Herring? Tomography, 8, 389–401.
20. 21. Diliçıkık, U., & Kara, Ö. S. (2020). Tenisçi ve Golfçü Dirseği. Turkiye Klinikleri Sports Medicine-Special Topics, 6(1), 40-45.
21. 22. Kocabey, Y., Koraman, E., & Söylemez, M. S. (2023). Osteokondritis dissekans lezyonlarının tedavisi. TOTBİD Dergisi;22:133-141. https://doi.org/10.5578/totbid.dergisi.2023.20
22. 23. Demir, M. (2020). Orşitin Geç Dönem Nadir Bir Komplikasyonu. A Rare Complication Of The Orchit’s Late Period. Bozok Tıp Dergisi, 10(2), 238-240.
23. 24. Dereli D, Tokar B. (2024). Chronic Orchalgia in Adolescence: A Literature-Based Evaluation of Followed Patients. Osmangazi Tıp Dergisi;46(4):647-50. https://doi.org/10.20515/otd.1436649
24. 25. Çakıroğlu, B., Dalkılıç, O., Gözüküçük, R., Ateş, L., Aksoy, S. H., & Nas, Y. (2014). İki olgu eşliğinde tüberküloz epididimit ve literatürün gözden geçirilmesi. Kocaeli Tıp Dergisi, 3(1), 26-29.
25. 26. Uçar M, Akkoç A. (2017). Nadir Bir Olgu; Testiküler Rüptür. Acta Med. Alanya;1(3):149-51. https://doi.org/10.30565/medalanya.338763
26. 27. Isacsson, G., Schumann, M., Nohlert, E., Mejersjö, C., & Tegelberg, Å. (2019). Pain relief following a single‐dose intra‐articular injection of methylprednisolone in thetemporomandibular joint arthralgia—A multicentre randomised controlled trial. Journal of oral rehabilitation, 46(1), 5-13. https://doi.org/10.1111/joor.12718
27. 28. Aquino-Jose VM, Blinder V, Johnson J, Havryliuk T. (2020). Ultrasound-guided trigger point injection for piriformis syndrome in the emergency department. J Am Coll EmergPhysicians Open. 24;1(5):876-879. https://doi.org/10.1002/emp2.12153
28. 29. Shinoda M, Imamura Y, Hayashi Y, Noma N, Okada-Ogawa A, Hitomi S, Iwata K. (2021). Orofacial Neuropathic Pain-Basic Research and Their Clinical Relevancies. Front Mol Neurosci. 6;14:691396. https://doi.org/10.3389/fnmol.2021.691396
29. 30. Takenoshita M, Miura A, Shinohara Y, Mikuzuki R, Sugawara S, Tu TTH, Kawasaki K, Kyuragi T, Umezaki Y, Toyofuku A. (2017). Clinical features of atypical odontalgia; threecases and literature reviews. Biopsychosoc Med;3;11:21. https://doi.org/10.1186/s13030-017-0106-8
30. 31. Evran BY, Polat Akmansoy B, Erçalık Yalçınkaya Ş. (2022). Ağız Yanması Sendromu. Dent & Med J - R;4(2):132-47.
31. 32. Theken KN, Hersh EV. (2024). Cannabidiol for Toothache: Ups, Downs, and Regulatory Considerations. J Dent Res;103(3):225-226. https://doi.org/10.1177/00220345231223691
32. 33. Esen, E. S., & Toprak, D. (2018). Bel ağrısı sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi.Ankara Medical Journal, 18(4), 460-469. https://doi.org/10.17098/amj.497473
33. 34. Nabiyev, V., Ayhan, S., & Acaroğlu, E. (2015). Bel ağrısında tanı ve tedavi algoritması. Totbid Dergisi, 14(4), 242-251. https://doi.org/10.14292/totbid.dergisi.2015.40
34. 35. Weingart, G. S., Jordan, P., Yee, K. L., & Green, L. (2021). Utility of laboratory markers in evaluating for acute compartment syndrome in the emergency department. JACEP Open, 2(1), e12334. https://doi.org/10.1002/emp2.12334
35. 36. Sağtaş E, Kurnaz B, Alver KH, Ufuk F. (2024). Baastrup's disease prevalence across various age groups and its association with degenerative changes: insights from STIR sequence in MRI. Eur Spine J; 33(7):2763-2769. https://doi.org/10.1007/s00586-024-08280-z
36. 37. Cortel-LeBlanc, M. A., Orr, S. L., Dunn, M., James, D., & Cortel-LeBlanc, A. (2023). Managing and preventing migraine in the emergency department: a review. Annals of Emergency Medicine, 82(6), 732-751. https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2023.05.024
37. 38. Yılmaz, M. K., & Kırıklı, P. (2024). Bilateral occipital infarcts due to persistent migraine with aura in an elderly. Agri. 36(4): 281-284. DOI: https://doi.org/10.14744/agri.2022.79989
38. 39. Zarei, M., Kashgsaray, N. H., Asheghi, M., Shahabifard, H., & Soleimanpour, H. (2022). Non-opioid Intravenous Drugs for Pain Management in Patients Presenting with Acute Migraine Pain in the Emergency Department: A Comprehensive Literature Review. Anesthesiology and Pain Medicine, 12(5), e132904. https://doi.org/10.5812/aapm-132904
39. 40. Özdemir, M., Çığşar, G., Bağcıoğlu, M. Çiftçi H, Günal E. (2023). Comparison of the Analgesic Effects of Intravenous Dexketoprofen, Ibuprofen and Fentanyl in PatientsSuffering from Renal Colic Pain in the Emergency Department. Eurasian Journal of Emergency Medicine, 22(1), 18-23. https://doi.org/10.4274/eajem.galenos.2022.20633
40. 41. Özmerdiven, Ç. G., Kanat, F. M., & Ayan, S. (2017). Renal Kolikli Hastaya Yaklaşım. Turkiye Klinikleri Urology-Special Topics, 10(4), 257-263.
41. 42. Shirazi M, Salehipour M, Afrasiabi MA, Aminsharifi A. (2015). Analgesic Effects and Safety of Desmopressin, Tramadol and Indomethacin in Patients with Acute Renal Colic; A Randomized Clinical Trial. Bull Emerg Trauma; 3(2):41-5. PMID: 27162901; PMCID: PMC4771265.
42. 43. Hwa TP, Brant JA (2021), Evaluation and Management of Otalgia. Med Clin North Am 105(5) (s.813-826) https://doi.org/10.1016/j.mcna.2021.05.004
43. 44. Özen, A. B., Kırkpunar, A., & Karaca, İ. R. (2024). Siyalolitiyazis Vakalarında Cerrahi Yaklaşımlar ve Klinik Çalışmalar. ADO Klinik Bilimler Dergisi, 13(2), 388-394.https://doi.org/10.54617/adoklinikbilimler.1379003
44. 45. Hong P, Pereyra CA, Guo U, Breslin A, Melville L. (2017). Evaluating Complications of Chronic Sinusitis. Case Rep Emerg Med:8743828. Epub 9. PMID: 28163938; PMCID: PMC5253506. https://doi.org/10.1155/2017/8743828
45. 46. Panuş, Ü., Beyece İncazlı, S., & Ekşi, A. (2023). Araç İçi Trafik Kazası Sonrası Crush Sendromu İle Takip Edilen Hastanın Klinik Seyri: Olgu Sunumu. Hastane Öncesi Dergisi, 8(2), 229-234. https://doi.org/10.54409/hod.1313787