Theoretical and Conceptual Analysis of Turkish Music Repertoire Books Written for the Violoncello on the Basis of Western Music Theory

Öz

In this study, books prepared for the violoncello based on Western music theory and containing works derived from Turkish music were examined from a theoretical perspective. The aim of the research is to reveal how the works included in these books are structured in terms of makams, usul/meter concepts, and approaches to polyphonic writing. The study was conducted within a qualitative research framework using a descriptive qualitative design. Through document analysis, a total of 73 works from five books were examined. The works were classified according to makam and scale designations, the use of the tempered system, usul and meter characteristics, monophonic or accompanied writing styles, and types of polyphonic organization. 

The findings indicate that traditional makams such as Hüseyni, Hicaz, and Kürdi are prominent in the repertoire; however, these makams are largely treated within the limits of the tempered system. In terms of rhythm and meter, 4/4 time is dominant, while traditional usuls are frequently represented through mixed and multiple meter structures. Regarding polyphonic writing, the repertoire is predominantly based on tertian harmony derived from Western tonal music, whereas hybrid and contrapuntal approaches are used to a limited extent. Overall, the study demonstrates that these books written for the violoncello reflect a theoretical approach that reconstructs Turkish musical material within the framework of Western music theory, the tempered system, and tonal harmony.

Anahtar Kelimeler

• music theory
• Turkish music
• Violoncello
• makam
• polyphonic writing

Etik Beyan

This study is based on document analysis within a qualitative research framework and was conducted using published repertoire books that are publicly available, as well as the notated materials included in these books. No data were collected from human participants, no personal data were used, and no intervention or experimental procedures were carried out during the research process. Therefore, ethics committee approval is not required for this study.

Viyolonsele Yönelik Batı Müzik Teorisi Temelinde Yazılmış Türk Müziği Eser Kitaplarının Kuramsal ve Teorik Analizi

Öz

Bu araştırmada, viyolonsel için Batı müzik teorisi temelinde hazırlanmış ve Türk müziği eserleri içeren kitaplar teorik açıdan incelenmiştir. Çalışmanın amacı, araştırmanın konusuna yönelik kitaplarda yer alan eserlerin makamsal yapı, usul/ölçü anlayışı ve çokseslendirme yaklaşımları bakımından nasıl yapılandırıldığını ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında betimsel nitel araştırma deseniyle yürütülmüş; doküman incelemesine dayalı olarak beş kitapta yer alan toplam 73 eser analiz edilmiştir. Eserler; makam ve dizi adlandırmaları, tampere sistemin kullanımı, usul ve ölçü özellikleri, tek sesli ya da eşlikli yazım biçimleri ve çokseslendirme türleri açısından sınıflandırılmıştır.

Bulgular, repertuvarda Hüseyni, Hicaz ve Kürdi gibi geleneksel makamların öne çıktığını; ancak bu makamların büyük ölçüde tampere sistem sınırları içinde ele alındığını göstermektedir. Usul ve ölçü bakımından 4/4 ölçüsünün baskın olduğu, geleneksel usullerin ise sıklıkla karma ve çoklu ölçü yapılarıyla temsil edildiği belirlenmiştir. Çokseslendirme açısından repertuvarın ağırlıklı olarak üçlü temelli Batı tonal armonisi üzerine kurulduğu; karma ve kontrpuan temelli yaklaşımların sınırlı düzeyde kullanıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, viyolonsel için hazırlanmış bu eser kitaplarının, Türk müziği malzemesini Batı müzik kuramı, tampere ses sistemi ve tonal armoni çerçevesinde yeniden yapılandıran bir kuramsal yaklaşımı yansıttığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• müzik teorisi
• Türk müziği
• Viyolonsel
• makam
• çokseslendirme

Etik Beyan

Bu çalışma, nitel araştırma kapsamında doküman incelemesine dayalı olup, kamuya açık olarak yayımlanmış eser kitapları ve bu kitaplarda yer alan notasyonlar üzerinden yürütülmüştür. Araştırma sürecinde insan katılımcılardan veri toplanmamış, kişisel veri kullanılmamış ve müdahale/deneysel işlem gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

1. Akdağoğlu, T. (2020). Türk müziğinde viyolonsel ekolleri. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 4(4), 204–226.
2. Avcı Akbel, B. (2019). Türk müziğinde viyolonselin kullanımına ilişkin icracıların ve öğretim elemanlarının görüş ve yaklaşımları. Turkish Studies, 14(1), 57–76.
3. Azad, D. ve Alıcı, S. (2023). Müzik öğretmenliği programında Türk müziğinin viyolonsel ile seslendirmesinin değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 9(17), 256–274.
4. Barut, Z. (2013). Türk müzik kültürünün Batı müziğine yansıması üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(28).
5. Colorafi, K. J., & Evans, B. (2016). Qualitative descriptive methods in health science research. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 9(4), 16–25.
6. Çilden, Ş. (2008). İki viyolonsel için Anadolu ezgileri. Müzik Eğitimi Yayınları.
7. Demirci, B. (2013). Viyolonsel eğitiminde geleneksel Türk müziğine yönelik bir çalışma modeli. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(1), 117–129.
8. Demirci, B. (2019). Viyolonsel için piyano eşlikli türküler. Pegem Akademi.

9. Fan, C., Duan, Q., Chen, J., Mambetakunov, U., & Adylbek Kyzy, G. (2025). Comparative analysis of traditional music integration in music teaching practices in Kyrgyzstan and China. Yegâh Musicology Journal, 8(3), 1527–1557. https://doi.org/10.51576/ymd.1743640
10. Kalkan, A. (2025). Makamların Batı müziği kültür ve eğitimine entegrasyonu: Teorik ve pratikte kültürel birleşim. Yegâh Musicology Journal, 8(1), 236–256. https://doi.org/10.51576/ymd.1615143
11. Kılıç, A. (2015). Türk müziği viyolonsel icracıları ve icra tekniklerine yönelik bir inceleme [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
12. Kılıç, A. ve Sümbüllü, H. T. (2018). Türk müziği viyolonsel eğitimine yönelik bir değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (41), 11–34.
13. Koç, M. ve Kuzmin, V. (2018). Solo çalgılar için piyano eşlikli Azeri türküler. Müzik Eğitimi Yayınları.
14. Koç, M. ve Kuzmin, V. (2019). Solo çalgılar için piyano eşlikli halk türküleri. Müzik Eğitimi Yayınları.
15. Köklü, N. (2002). Sosyal bilimler için açıklamalı istatistik terimleri sözlüğü. Nobel Yayın Dağıtım.
16. Long, P., & Yulia, A. (2025). Integrating traditional Chinese music into modern education: A comprehensive literature review. Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities, 10(2), e003260. https://doi.org/10.47405/mjssh.v10i2.3260
17. Muzari, T., Shava, G. N., & Shonhiwa, S. (2022). Qualitative research paradigm, a key research design for educational researchers, processes and procedures: A theoretical overview. Indiana Journal of Humanities and Social Sciences, 3(1).
18. Orhan, Ş. Y. ve Belge, O. (2022). Viyolonsel ve piyano için saz eserleri. Müzik Eğitimi Yayınları.
19. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323–343. https://izlik.org/JA58SW87AG
20. Öztürk, O. M. (2018). How was the traditional makam theory westernized for the sake of modernization? Rast Müzikoloji Dergisi, 6(1), 1769–1787.
21. Scholes, P. A. (Ed.). (1978). The concise Oxford dictionary of music (2nd ed., rev. by J. O. Ward). Oxford University Press.
22. Şenalp, T. (2016). Makamsal Türk müziği eğitimi ve icrasında Batı armonisi. İdil, 5(24). https://doi.org/10.7816/idil-05-24-06
23. Tarkum, E. (2018). Türk müziği ve Batı müziğinin yapısal özellikleri ve çokseslilik açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 31–43.
24. Topoğlu, O. ve İşgörür, Ü. (2013). Türkiye’de Batı müziği eğitimi veren devlet konservatuvarları ve vakıf üniversiteleri müzik bölümlerinin belirlenmesi ve bu kurumlarda eğitim veren akademisyenlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Turkish Studies – International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(12), 1309–1320.
25. Turan, P. (2021). Viyolonselin Batı alanında ve Türk müziğinde ülkemize girişi ve gelişim süreci. ASOS Journal: The Journal of Academic Social Science, 9(115), 101–118. https://doi.org/10.29228/ASOS.49464
26. Yalçın, G. (2013). Haşim Bey Mecmuası’nın “makam ve tonalite karşılaştırması” yönünden incelenmesi. Turkish Studies – International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(6), 753–768.