Common Representations from Ancient Greek and Egyptian Mythologies: The Reflection of the Io Myth in Plastic Arts

Öz

The relationship between Io and Isis is a product of a narrative that unites Greek and Egyptian cultures. The myth of Io appears in many different sources related to Ancient Greece. Io is one of the priestesses of Hera’s Temple in Greek mythology and she is transformed into a cow as a punishment for Zeus’s affection for her. After a long journey, she arrives in Egypt and gives birth to a son named Epaphos by Zeus. The young bull Epaphos is identified with the Apis bull of Memphis and his mother Io with the goddess Isis. The myth of Io which has attracted the attention of artists, appears directly or indirectly in works of art of both civilizations which serve as visual evidence of Io’s transformation into the goddess Isis and shared beliefs. Temples of Isis and the Apis bull statues of Greek and Roman civilizations show that Egyptian beliefs spread throughout the Mediterranean and shared mythological depictions were transmitted through art. This study is qualitative research that examines the shared beliefs of Greece and Egypt through the myth of Io, identified with Isis and their reflections in the visual arts based on literary sources. The aim of the study is to investigate in depth the representation of myths in art and the expression of intercultural interaction in plastic arts and how common themes are shaped by the perspectives of different artists by using literature review and iconographic analysis as research methods in the social sciences.

Anahtar Kelimeler

• Ancient Greece
• Egypt
• Io
• Isis
• Plastic Arts

Antik Yunan ve Mısır Mitolojilerinden Ortak Temsiller: İo Mitinin Plastik Sanatlara Yansıması

Öz

İo ve İsis arasındaki ilişki, Yunan ve Mısır kültürlerini ortak paydada buluşturan bir anlatının ürünüdür. İo miti, Antik Yunan’a dair birçok farklı kaynakta karşımıza çıkmaktadır. Yunan mitolojisinde Hera Tapınağı’nın rahibelerinden biri olan İo, Zeus’un ona ilgisi nedeniyle ceza olarak bir ineğe dönüştürülür, uzun bir yolculuk sonucunda Mısır’a varır ve burada Zeus’tan Epaphos adında bir erkek çocuk dünyaya getirir. Genç boğa Epaphos, Memphis’in Apis boğasıyla, annesi İo da Tanrıça İsis ile özdeşleştirilir. Sanatçıların ilgisini çeken İo miti, her iki uygarlığın sanat eserlerinde doğrudan ya da dolaylı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu eserler, İo’nun Tanrıça İsis’e dönüşümünün ve iki uygarlığın ortak inanç sisteminin görsel kanıtları niteliğindedir. Yunan ve Roma Uygarlıklarında karşımıza çıkan İsis tapınakları ve Apis boğa heykelleri Mısır inançlarının tüm Akdeniz’e yayıldığını gösterirken, antik yazın ve resimler ortak mitolojik betimlerin sanat aracılığıyla aktarıldığını göstermektedir. Bu çalışma, Tanrıça İsis ile özdeşleştirilen İo miti aracılığıyla Yunan ve Mısır uygarlıklarının ortak inanışlarını, edebi kaynaklardan yola çıkarak plastik sanatlara yansımaları üzerinden inceleyen nitel bir araştırmadır. Çalışmanın amacı, mitosların sanatta temsili ve kültürlerarası etkileşiminin plastik sanatlar üzerine yansımalarını ve farklı sanatçıların bakış açılarıyla ortak temaların nasıl şekillendiğini derinlemesine araştırmaktır. Çalışmada sosyal bilimlere yönelik araştırma yöntemlerinden konuya ilişkin literatür taraması ve eser inceleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Antik Yunan
• Mısır
• İo
• İsis
• Plastik Sanatlar

Kaynakça

1. Agrigento Ressamı. (M.Ö. 460). Hermes, İo ve Argos [Vazo resmi]. Boston Güzel Sanatlar Müzesi, ABD. https://collections.mfa.org/objects/153634/water-jar-hydria-depicting-io-and-argos?ctx=f4b49676-0da5-484d-9b15-0c0c3d7918ee&idx=1
2. Aiskhylos. (2000). Zincire Vurulmuş Prometheus (A. Erhat ve S. Eyüboğlu, Çev.; 21. Baskı). İş Bankası Kültür.
3. Aiskhylos. (2004). The Suppliants. Kessinger.
4. Anonim. (M.Ö. 1. yy.). İo, Nil ve İsis [Fresk]. Napoli Ulusal Arkeoloji Müzesi, İtalya. https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fresco_of_the_goddess_Isis_receives_Io_at_Canopus.jpg
5. Anonim. (M.Ö. 4. yy.). Apis Boğası [Heykel]. Cleveland Sanat Müzesi, ABD. https://www.clevelandart.org/art/1969.118
6. Anonim. (M.Ö. 664). İsis Kalkanı [Heykel]. The Metropolitan Museum of Art, ABD. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/548425
7. Anonim. (M.S. 2. yy.). Apis Boğası [Heykel]. İskenderiye Greko-Romen Müzesi, Mısır. https://egymonuments.gov.eg/en/museums/graeco-roman-museum/
8. Anonim. (M.S. 2. yy.). Kom El Shoqafa Katakompları [Heykel]. İskenderiye, Mısır. https://tr.wikipedia.org/wiki/İskenderiye_Kom_es-Shoqafa_Yeraltı_Mezarları

9. Anonim. (M.S. 4. yy.). İsis Büstü [Heykel]. Louvre Müzesi, Paris. https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010250299
10. Argos Ressamı. (t.y.). Hermes Yüz Gözlü Argos’u Öldürürken [Vazo resmi]. Viyana Sanat Tarihi Müzesi, Avusturya. https://www.khm.at/en/artworks/hermes-toetet-den-100-aeugigen-argos-56716
11. Berlin Devlet Müzeleri. (t.y.). Landschaft mit Juno und dem getöteten Argos. Sammlungen Online. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2026, https://recherche.smb.museum/detail/869298
12. Bloemaert, A. (1592). Merkür, Argos ve İo [Resim]. Utrecht Merkez Müzesi, Hollanda. https://collectie.centraalmuseum.nl/details/collection/19322
13. Boardman, J. (2013). Kırmızı figürlü Atina vazoları: Arkaik dönem. Homer.
14. Boynudelik, Z. İ. (2017). Bu resim ne anlatıyor? Mitoloji. Bilgi Üniversitesi.
15. Can, Ş. (2011). Klasik Yunan mitolojisi (22. Baskı). Ötüken.
16. Carpenter, T. H. (2002). Antik Yunan’da sanat ve mitoloji. Homer.
17. Correggio. (1530). Jüpiter ve İo [Resim]. Viyana Sanat Tarihi Müzesi, Avusturya. https://www.khm.at/en/artworks/jupiter-und-io-40-1
18. Cotterell, A. ve Storm, R. (2011). Büyük dünya mitoloji ansiklopedisi. Alfa.
19. Cömert, B. (2025). Mitoloji ve ikonografi (2. Baskı). Yapı Kredi.
20. Erhat, A. (2007). Mitoloji sözlüğü (32. Baskı). Remzi.
21. Exekias Ressamı. (M.Ö. 540). Argos’u Öldüren Hermes [Vazo resmi]. British Museum, Londra. https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1848-0619-4
22. Hansen, W. (2017). Yunan ve Roma mitolojisi (Ü. H. Yolsal, Çev.; 4. Baskı). Say.
23. Homeros. (2001). Odysseia (A. Erhat ve A. Kadir, Çev.; 12. Baskı). Can.
24. Homeros. (2005). İlyada (A. Erhat ve A. Kadir, Çev.; 20. Baskı). Can.
25. Hölscher, T. (2023). Yunan sanatı (Ö. İpek, Çev.; 1. Baskı). Runik.
26. Jordaens, J. ve Wildens, J. (1640). Merkür ve Argos [Resim]. Norton Simon Müzesi, Pasadena, ABD. https://www.nortonsimon.org/art/detail/F.1976.01.P
27. Kelting, E. W. (2024). Egyptian things: Translating Egypt to early imperial Rome. California Press. https://doi.org/10.1525/luminos.207
28. Kitat, S. (2025). The cult of Isis Io from Egypt to Pompeii. L. Koscielak (Ed.), Acta Inter Culturalia (1. Baskı, ss. 9–28). FASS Warsaw.
29. Magnolo, A. (2022). Io as Isis: A Lycophronean myth in Nonnus. Literature, 2, 374–382. https://doi.org/10.3390/literature2040031
30. Ovidius, P. N. (2019). Dönüşümler (A. Coşkun Abuagla, Çev.; 5. Baskı). Yapı Kredi.
31. Panofsky, E. (2012). İkonoloji araştırmaları (O. Düz, Çev.; 4. Baskı). Pinhan.
32. Plinius, G. S. (2024). Doğa tarihi [XXXV. kitap] (S. Sandalcı, Çev.; 1. Baskı). Doğu Batı.
33. Poussin, N. (1633). Juno ve Öldürülen Argos’lu Manzara [Resim]. Gemäldegalerie, Berlin. https://recherche.smb.museum/detail/869298/landschaft-mit-juno-und-dem-getöteten-argus
34. Rubens, P. P. (1635). Hermes ve Argos [Resim]. Gemäldegalerie, Berlin. https://www.peterpaulrubens.net/mercury-and-argus.jsp#google_vignette
35. Sadıkoğlu, P. (2007). Antik Mısır sanatı ve tarihsel akıştan günümüze etkiler (1. Baskı). Boyut.
36. Strabon. (2000). Antik Anadolu coğrafyası (A. Pekman, Çev.; 4. Baskı). Arkeoloji ve Sanat.
37. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Düve. Türk Dil Kurumu Sözlükleri: Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr
38. Viyana Sanat Tarihi Müzesi. (t.y.). Jüpiter ve İo. Artworks. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2026, https://www.khm.at/en/artworks/jupiter-und-io-40-1