Araştırma Makalesi

FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ

Sayı: 3 28 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ

Öz

Makalede oldukça geniş bir tanım aralığına sahip olan Öznellik kavramı iktidarla olan bağlantıları kapsamında ele alınarak bir Neo Noir örneği olan “Yaşamak İstiyorum” (1958) film üzerinden çözümlenerek ve örneklendirilerek anlatılmıştır. Öznellik genel olarak pek çok farklı düşünür üzerinde durduğu bir konu olmuştur. Freud ve Lacan Öznellik kavramını özellikle psikanaliz bağlamında ele almışlardır. Bu incelemelerin yanında önem arz eden bir başka örnek Friedrich Nietzsche (1844-1900) ve Michel Foucault’dur. (1926-1984) Nietzsche iktidar kavramına bilgi kapsamında özne ve iktidar ilişkileri bağlamı üzerinden yine öznenin engellenemez doğası ve eylem olarak bakmaktadır. Daha sonra, Althusser de iktidar bilgi kavramlarına Marksist bir bakış açısıyla yaklaşmış ve iktidarın ele geçirdiği öznelliğin ve kapitalizmin karşısında bilimsel bilgiyi yerleştirmiştir. Foucault’ya göre ise herhangi bir ideolojinin Öznellik bireysellik ve bilgiye olan bakışı ya da özerkliği tartışmalıdır. İktidarın otorite sağlamak için öznelliği kullandığını savunan Foucault otoritenin normlar ile etkisini göstermek için Panoptikon örneğini kullanmaktadır. Bu örneğe göre iktidar otorite üç katmanda sağlar: bireyselleştirme, normalleştirme ve hiyerarşikleştirme. Antik zamandan bugüne değin monarşilerin cezalandırma yöntemi olan ızdırap çektirme, cezada ıslahat hareketleri ile değişmiş ve bugün uygulanan ölüm cezası yöntemlerine kadar kurbanın durumu ve konumunu da incelediğini iddia eden daha geniş bir iktidar sisteminin göstergesi haline gelmiştir. Pek çok suçsuz insan da geri dönüşü olmayan bu cezalandırma sisteminde bulunmuş, bu durum sinema sanatında kullanılabilecek bir çatışma ve çözümü beraberinde getiren dramatik bir bağlam yaratmıştır. Robert Wise’ın 1958 yapımı “I Want to Live” filmi, suçsuz olduğuna inanılarak kurgulanan bir karakter olarak asıl olaydan hatırı sayılır bir elipsis gerçekleştirerek Foucault'nun ceza estetiği ve öznellik-iktidar-bilgi kavramlarına geniş bir bakış sunmaktadır. Çalışmanın sonraki bölümünde, film bu bağlamda çözümlenecek ve kuramsal olarak verilen kavramlarla ilintisi karşılaştırılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Althusser, L. (1991). Lenin ve felsefe ve diğer yazılar (A. Cemal, Çev.). İletişim Yayınları.
  2. Avcı, İ. B. (2022). Sinemanın tehlikeli bir sokağı olarak neo-noir: Blood Simple ve Fargo. İnif, E-Dergi 7(1), (s.242-259).
  3. Conard, M. T. (Ed.). (2007). The philosophy of neo-noir. University Press of Kentucky.
  4. Foucault, M. (2003). İktidarın gözü (İ. Ergüden, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
  5. Foucault, M. (2019) Hapishanenin doğuşu (M.A. Kılıçbay, Çev.) İmge Kitabevi.
  6. Foucault, M., Gordon, C. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977. Pantheon Books.
  7. Garland, D. (1990). Punishment and modern society. University of Chicago Press.
  8. Işıksal, A. (2021). Romantizm türleri ve ülkelere göre ayrımı. Akademik Sanat (13), (s.14-23.)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güzel Sanatlar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2025

Kabul Tarihi

11 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Akdeniz, U. (2025). FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ. ArtDE, 3, 7-16. https://izlik.org/JA38LC72BG
AMA
1.Akdeniz U. FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ. ArtDE. 2025;(3):7-16. https://izlik.org/JA38LC72BG
Chicago
Akdeniz, Uygar. 2025. “FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ”. ArtDE, sy 3: 7-16. https://izlik.org/JA38LC72BG.
EndNote
Akdeniz U (01 Kasım 2025) FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ. ArtDE 3 7–16.
IEEE
[1]U. Akdeniz, “FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ”, ArtDE, sy 3, ss. 7–16, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38LC72BG
ISNAD
Akdeniz, Uygar. “FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ”. ArtDE. 3 (01 Kasım 2025): 7-16. https://izlik.org/JA38LC72BG.
JAMA
1.Akdeniz U. FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ. ArtDE. 2025;:7–16.
MLA
Akdeniz, Uygar. “FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ”. ArtDE, sy 3, Kasım 2025, ss. 7-16, https://izlik.org/JA38LC72BG.
Vancouver
1.Uygar Akdeniz. FOUCAULT’NUN İKTİDAR VE CEZALANDIRMA KAVRAMLARI ÜZERİNDEN YAŞAMAK İSTİYORUM (1958) FİLMİNDE ÖLÜM CEZASININ İNCELENMESİ. ArtDE [Internet]. 01 Kasım 2025;(3):7-16. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38LC72BG