Alt Tarafı Dünyanın Sonu Filminin Göstergebilim Bağlamında İncelenmesi

Öz

Alt Tarafı Dünyanın Sonu, Xavier Dolan’ın aile içi iletişimsizlik temasını merkeze alan, güçlü dramatik yapısı ve çarpıcı görsel diliyle öne çıkan filmlerindendir. Bu çalışma, bu filmin göstergebilimsel analizini sunarak karakterler arasındaki sözlü ve sözsüz iletişimin nitel yönünü inceler. Roland Barthes’ın göstergebilim kuramını temel alan çözümlemede; filmdeki semboller, renkler, eylemler, nesneler ve diyaloglardan yola çıkılarak filmin anlam dünyasının seyircide çoğu zaman fark edilmeden işleyen anlam katmanlarını nasıl ürettiğini ve bu katmanların anlatının bütünlüğüne nasıl katkıda bulunduğunu saptamak amaçlanmıştır. Bu bağlamda filmde, bireylerin aidiyet ve kimlik arayışları, iletişim krizleri ve aile içindeki görünmez duvarları çeşitli göstergeler aracılığıyla örülürken özellikle Louis karakterinin içsel yolculuğu ve aile üyeleriyle kurduğu ilişkilerin çıktısının dile gelmeyip filmin mizansenine yoğunluklu olarak yerleştirildiği görülmüştür. Böylece bu çalışma, Dolan’ın estetik tercihleri ile Barthes’ın göstergebilim teorisi arasındaki ilişkiyle filmin anlatı stratejilerinin izleyici üzerindeki etkisini görmek açısından önemlidir. Sonuç olarak, Alt Tarafı Dünyanın Sonu bireysel ve kolektif travmaların sinemasal anlatımı açısından güçlü bir örnek olmakla beraber sinemada göstergebilimsel çözümlemenin gerekliliğini bir kez daha gözler önüne sermektedir.

Anahtar Kelimeler

• göstergebilim
• tiyatro
• alt tarafı dünyanın sonu
• roland barthes
• saussure

ANALYSING THE FILM ‘IT'S ONLY THE END OF THE WORLD’ IN THE CONTEXT OF SEMIOTICS

Öz

It’s Only the End of the World is one of Xavier Dolan’s films that stands out for its powerful dramatic structure and striking visual language, centred on the theme of lack of communication within the family. This study presents a semiotic analysis of this film, examining the qualitative aspects of verbal and non-verbal communication between the characters. Based on Roland Barthes’s semiotic theory, the analysis aims to determine how the symbols, colours, actions, objects, and dialogues in the film produce layers of meaning that often go unnoticed by the audience and how these layers contribute to the narrative’s integrity. In this context, the film weaves together individuals’ quests for belonging and identity, communication crises, and invisible walls within the family through various signs. In particular, Louis’s inner journey and the outcomes of his relationships with family members are not articulated but are intensely embedded in the film’s mise-en-scène. Thus, this study is significant in terms of examining the effect of the film’s narrative strategies on the audience through the relationship between Dolan’s aesthetic choices and Barthes’s semiotic theory. In conclusion, It’s Only the End of the World is a powerful example of the cinematic representation of individual and collective traumas, while also highlighting the necessity of semiotic analysis in cinema.

Anahtar Kelimeler

• semiotics
• theatre
• its only the end of the world
• roland barthes
• saussure

Kaynakça

1. Adanır, O. (2013). Göstergebilimsel film kuramı. In Z. Özarslan (Ed.), Sinema kuramları-2: Beyazperdeyi aydınlatan kuramcılar (s.13). Su Yayınevi.
2. Barthes, R. (1979). Göstergebilim ilkeleri (Berke Vardar, Mehmet Rıfat, Çev.). Kültür Bakanlığı.
3. Barthes, R. (2014). Camera lucida: fotoğraf üzerine düşünceler (R. Akçakaya Çev.). Altıkırkbeş Yayınları.
4. Barthes, R. (2017). Görüntünün retoriği, sanat ve müzik (A. Koş ve Ö. Albayrak, Çev.; 2. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
5. Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve göstergebilim. SBAD, Cilt (26), (s. 19).
6. Girgin, Ü. H. (2017). Sen aydınlatırsın geceyi filminin göstergebilimsel çözümlemesi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 45(Güz), (s.316).
7. Guiraud, P. (1994). Göstergebilim (Prof. Dr. Mehmet Yalçın, Çev.). İmge Kitabevi.
8. Günay, V. D. (2002). Göstergebilim yazıları. Multilingual Yayınları.

9. Lagarce, Jean Luc. (2009). Toplu oyunları 1, evdeydim ve yağmurun gelmesini bekliyordum, alt tarafı dünyanın sonu (A. Erkay, Çev.) Mitos Boyut.
10. Le scénario: synopsis, Juste La Fin Du Monde (Scénario). (2015). [Web page]. https://www.theatre-contemporain.net/textes/juste-la-fin-du-monde-Xavier-Dolan/
11. Lotman, Y. M. (1996). Sinema estetiğinin sorunları: Filmin semiotiğine giriş. Öteki Yayınevi.
12. mk2. (2016, 8 Eylül). Juste la fin du monde - Xavier Dolan (Bande-Annonce Officielle) VF HD [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=wbwkPf0cHH
13. Monaco, J. (2001). Bir film nasıl okunur? (Ertan Yılmaz, Çev.). Oğlak Yayınları.
14. Özden, Z. (2004). Film eleştirisi. İmge Kitabevi.
15. Özer, A. K. (1995). İletişimsizlik becerisi. Varlık Yayınları.
16. Özkurt, D., Demirkaya, E., Küçükbatman N. (2018, Nisan). Xavier Dolan sinemasında aile bağları, queer ittifaklar ve tekillik. Kaos Q+, 7, 47.
17. Özmakas, U. (2009). Charles Sanders Peirce’in gösterge kavramı. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2/1, (s. 33).
18. Parsa, S. (2006). Film çözümlemeleri. Multilingual Yabancı Dil Yayınları.
19. Rifat, M. (2009). Göstergebilimin abc’si. Say Yayınları.
20. Sivas, Â. (2012). Göstergebilim ve sinema ilişkisi üzerine bir deneme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), (s.536).
21. The Student's Content Cell. (2024, 12 Nisan). Juste la fin du monde de Jean-Luc Lagarce: analyse de l’oeuvre pour le bac de français. https://www.letudiant.fr/lycee/methodologie-lycee/article/juste-la-fin-du-monde-de-jeanluc- lagarce-analyse-de-loeuvre-pour-le-bac-de-francais.html
22. Vioux, Par Amélie. (2020, 8 Haziran). Juste la fin du monde, Lagarce: fiche de lecture. https://commentairecompose.fr/juste-la-fin-du-monde-lagarce/