THE MEMORY OF TEXTILES IN SUSTAINABLE ART PRACTICES

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 193 - 209, 01.01.2026

Serpil Kapar

Öz

The rapidly increasing amount of textile waste on a global scale signals a multidimensional crisis that threatens sustainability not only environmentally, but also culturally and economically. Mass production, consumer culture, and the fast cycle of fashion contribute to the generation of millions of tons of waste, which takes centuries to decompose in nature. In the fields of art and design, the loss of function in a material and its subsequent acquisition of transformative potential creates a ground for new creative possibilities through artistic intervention. The concepts of recycling and upcycling have emerged as key notions at the intersection of environmental responsibility and artistic expression. Aesthetic approaches to refunctioning materials bring the notion of "transformation" into a conceptual artistic framework. Textile-based artistic productions are capable of transforming aesthetic expression into an ethical stance and a critical approach, thereby offering alternative solutions. This article analyzes how waste materials are transformed into artistic language in various cultural contexts through the examples of artists such as Deniz Sağdıç, Judy Chicago, Kathie Halfin, and Marina DeBris. In light of these analyses, the ethical, aesthetic, and social dimensions of sustainability-oriented art are examined, and portable art objects are discussed as a creative field of expression that transcends the art–craft dichotomy. In the sixth section of the article, through an applied artist perspective, it is demonstrated how upcycling enables new narrative forms and formal explorations.

Anahtar Kelimeler

Sustainable art , Upcycling , Textile art , Waste material , Artistic transformation.

SÜRDÜRÜLEBİLİR SANAT PRATİKLERİNDE TEKSTİLİN HAFIZASI

Öz

Küresel ölçekte hızla artan tekstil atığı, yalnızca çevresel değil; kültürel ve ekonomik düzeyde de sürdürülebilirliği tehdit eden çok boyutlu bir krize işaret etmektedir. Seri üretim, tüketim kültürü ve modanın hızlı döngüsü, doğada çözünmesi yüzyıllar süren milyonlarca ton atığın oluşmasına neden olmaktadır. Sanat ve tasarım alanlarında, malzemenin işlevini yitirip dönüşüm potansiyeli kazanması, yaratıcı müdahaleler aracılığıyla yeni potansiyelllerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Geri dönüşüm (recycling) ve ileri dönüşüm (upcycling) tanımlamaları, hem çevresel sorumluluğun hem de sanatsal anlatımın kesişiminde önemli kavramlar olarak öne çıkmaktadır. Estetik yaklaşımlı yeniden işlevlendirme biçimi, malzemenin “dönüşüm” potansiyelini kavramsal bir platforma taşımaktadır. Tekstil temelli sanatsal üretimler estetik ifade biçimini etik bir duruş ve eleştirel bir yaklaşıma dönüştürerek alternatif çözümler üretebilmektedir. Makalede Deniz Sağdıç, Judy Chicago, Kathie Halfin ve Marina DeBris gibi sanatçıların örnekleri üzerinden, farklı kültürel bağlamlarda atık malzemenin hangi koşullarda sanatsal dile dönüştüğü analiz edilmiştir. Bu analizler ışığında, sürdürülebilirlik odaklı sanatın etik, estetik ve toplumsal boyutları irdelenmiş; taşınabilir sanat nesneleri, zanaat–sanat ikiliğini aşan yaratıcı bir ifade alanı olarak değerlendirilmiştir. Makalenin altıncı bölümde, uygulayıcı sanatçı yaklaşımıyla ele alınan örnekler üzerinden, ileri dönüşümün yeni anlatı biçimleri ve biçimsel arayışlara nasıl olanak sağladığı ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir sanat , İleri dönüşüm , Tekstil sanatı , Atık malzeme , Sanatsal dönüşüm.

Kaynakça

• Adamson, G. (2007). Thinking Through Craft. Berg Publishers.
• Benezra, N. (2001). Arte Povera: Radical Materiality. In L. Cooke & N. Benezra (Eds.), Zero to Infinity: Arte Povera 1962–1972 (pp. 14–33). Tate Publishing.
• Berleant, A. (1992). The aesthetics of environment. Temple University Press.
• Bishop, C. (2012). Artificial Hells: Participatory Art and the Politics of Spectatorship. Verso.
• Brady, E. (2003). Aesthetics of the natural environment. Edinburgh University Press.
• Carlson, A. (2000). Aesthetics and the Environment: The Appreciation of Nature, Art and Architecture. Routledge.
• Celant, G. (1969). Arte Povera. Mazzotta Editore.
• Çelik, E. (2021). Atık sanatı bağlamında Deniz Sağdıç’ın sanat pratiği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of International Social Research), 14(77), 115–121.
• Çubukçu, S., & Arık, B. (2021). Sanatta sürdürülebilirlik: Kavramlar, uygulamalar ve sanatçı örnekleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 11(2), 45–62.
• Dormer, P. (1994). The Art of the Maker: Skill and Its Meaning in Art, Craft and Design. Thames and Hudson.
• Fletcher, K. (2008). Sustainable Fashion and Textiles: Design Journeys. Earthscan.
• Gaard, G. (1993). Ecofeminism: Women, Animals, Nature. Temple University Press.
• Gablik, S. (1991). The Reenchantment of Art. Thames and Hudson.
• Grosz, E. (1994). Volatile Bodies: Toward a Corporeal Feminism. Indiana University Press.
• Kagan, S. (2011). Art and Sustainability: Connecting Patterns for a Culture of Complexity. Transcript Verlag.
• Kester, G. H. (2004). Conversation Pieces: Community and Communication in Modern Art. University of California Press.
• Koplos, J., & Metcalf, B. (2010). Makers: A History of American Studio Craft. University of North Carolina Press.
• Kristeva, J. (1982). Powers of Horror: An Essay on Abjection (L. S. Roudiez, Trans.). Columbia University Press.
• Lehmann, H. (2019). Sustainability in contemporary art practice: Material ecologies and social ethics. International Journal of Arts and Society, 14(3), 12–27.
• Lepecki, A. (2016). Singularities: Dance in the Age of Performance. Routledge.
• Lucie-Smith, E. (1999). Judy Chicago: An American Vision. Watson-Guptill.
• Merchant, C. (1980). The Death of Nature: Women, Ecology and the Scientific Revolution. HarperOne.
• Merchant, C. (1996). Earthcare: Women and the Environment. Routledge.
• Mies, M., & Shiva, V. (1993). Ecofeminism. Zed Books.
• Niinimäki, K., Peters, G., Dahlbo, H., Perry, P., Rissanen, T., & Gwilt, A. (2020). The environmental price of fast fashion. Nature Reviews Earth & Environment, 1(4), 189–200.
• Parker, R. (1984). The Subversive Stitch: Embroidery and the Making of the Feminine. Women’s Press.
• Reppatsch, A. (2022). Upcycling as a creative act: Artistic strategies of material revaluation. In M. G. Müller & T. Weber (Eds.), Circular Design: Towards Sustainable Futures (pp. 112–125). Birkhäuser.
• Smith, T. (2015). Thinking Contemporary Curating. Independent Curators International.
• Strehovec, J. (2023). Upcycling art in the context of circular economy. International Journal of Sustainable Art & Design, 12(1), 44–59.
• Warren, K. J. (1990). The power and the promise of ecological feminism. Environmental Ethics, 12(2), 125–146.
• Yıldız, A. (2020). Tekstil sektöründe sürdürülebilirlik uygulamaları ve atık yönetimi: Türkiye örneği. Tekstil ve Konfeksiyon, 30(2), 150–158.
• URL 1. Fletcher, K., & Tham, M. (2019). Earth Logic: Fashion Action Research Plan. The JJ Charitable Trust.https://earthlogic.info (Erişim Tarihi: 01.05.2025).
• URL 2. Ellen MacArthur Foundation. (2017). A New Textiles Economy: Redesigning Fashion’s Future.https://ellenmacarthurfoundation.org (Erişim Tarihi: 03.05.2025).
• URL 3. WWF. (2017). The Impact of a Cotton T-Shirt. https://www.worldwildlife.org/stories/the-impact-of-a-cotton-t-shirt (Erişim Tarihi: 22.04.2025).
• URL 4. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Atık istatistikleri, 2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Atik-Istatistikleri-2021-45678 (Erişim Tarihi: 13.03.2025).
• URL 5. Sağdıç, D. (2022). From Waste to Art: Deniz Sağdıç Projects and Artistic Statement. https://www.denizsagdic.art/ (Erişim Tarihi: 20.04.2025).
• URL 6. Halfin, K. (2022). Soft Border [Multidisipliner yerleştirme ve performans projesi]. https://www.kathiehalfin.com/soft-border (Erişim Tarihi: 03.04.2025).
• URL 7. DeBris, M. (2021). Trashion—Making art from trash to save the ocean. https://www.marinadebris.com (Erişim Tarihi: 03.03.2025).
• Şekil 1:https://sifiratik.gov.tr (Erişim Tarihi:05.05.2025).
• Şekil 2: https://thefashionglobe.com/deniz-sagdic-sustainable-art/ (Erişim Tarihi:06.05.2025).
• Şekil 3: https://www.dannywithlove.com/blog/about-judy-chicagos-the-dinner-party (Erişim Tarihi:06.05.2025).
• Şekil 4: https://www.kathiehalfin.com/oxygen?pgid=jbah9tsm-068e8c8a-6ecd-4d20-adc2-5c85c744f989 (Erişim Tarihi:07.05.2025).
• Şekil 5: https://en.wikipedia.org/wiki/Marina_DeBris (Erişim Tarihi:08.05.2025).
• Şekil 6: https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/trashion-designer-marina-debris-displays-latest-art-at-sydney-beach-exhibition-marine-pollution-8228410/ (Erişim Tarihi:07.05.2025).