Yıl 2019, Cilt 6 , Sayı 1, Sayfalar 67 - 88 2019-06-28

Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü
The Role of the Oral Culture in the Protection of Siirt Arabic Dialects

Emin Cengiz [1]


Arapça, günümüzde çok geniş bir coğrafyada konuşulan dünyanın en köklü dillerinden birisidir. Türkiye’nin Güney ve Güneydoğu illerinde de Arapçaya ait lehçeleri konuşan insanlar bulunmaktadır. Bu bölgelerden birisi de Siirt ilidir. Bu yörede yaşayan Araplar kendi dillerini yazılı kültürden yoksun bir şekilde tamamen sözlü geleneğe dayanarak asırlar boyunca muhafaza etmeyi başarabilmişlerdir. Tarihi süreç içerisinde doğal olarak oluşan sözlü kültür, yöre halkının kimliğini oluşturan bütün kodları içinde barındıran bir kara kutu mahiyetindedir. Bunun yanı sıra Siirt Arapça diyalektinde kullanılan sözlü edebiyat ürünleri, söz konusu lehçenin muhafazası ve gelecek kuşaklara aktarılması noktasında önemli bir rol üstlenmiştir. Bu çalışmada Siirt Arapça diyalektinin sözlü edebiyat ürünleri ve bu ürünlerin söz konusu lehçenin korunmasındaki rolü ele alınacaktır. 

Arabic is one of the ancient and most widely spoken languages in the world today. In the regions that extend to the south and southeast of Turkey, there are people who speak dialects of Arabic. One of these regions is Siirt province. Arabs living in this region have managed to preserve their native languages for centuries, without any written culture, on the basis of a completely oral tradition. Oral culture, which is formed naturally in the historical process, is the black box that contains all the codes that constitute the identity of the people of the region. In addition, the oral literature products used in Siirt Arabic dialect have played an important role in preserving the dialect and transferring it to future generations. In this study, the oral literature products of Siirt Arabic dialect and the importance of these products in the protection of dialect will be discussed.

  • Aksoy, Ömer Asım, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, İstanbul: İnkılap Kitabevi, 2018.
  • Arı, M. Ali (Emekli banka müdürü), https://www.youtube.com/watch?v=ibJ2GeMs7hw (Erişim Tarihi: 31.03.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=tYoa6Hn1XfM (Erişim: 01.04.2019).
  • ………., https:// https://www.youtube.com/watch?v=YOOYPMyyvt8 (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=hQEa0d9dwJk (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=hQEa0d9dwJk (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=hQEa0d9dwJk (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=tYoa6Hn1XfM (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=wZoPraKKaZA (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • ………., https://www.youtube.com/watch?v=wZoPraKKaZA (Erişim Tarihi: 01.04.2019).
  • Bituna, Gabriel, Morfo-Sintaxa Dıalectului Arab Nord-Mesopotamian Din Siirt, Turcia, Bükreş: Bükreş Üniversitesi Yayınevi, 2016.
  • el-Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî, Sahîhu’l-Buhârî (I-III), Kahire: Mektebetu’s-Safâ, 2003.
  • Cengiz, Emin, “Siirt Arapçasını Yaşatmak”, Türkiye’de Konuşulan Arap Diyalektleri, ed. Yaşar Acat, 1. bs., İstanbul: Akdem Yayınları, 2018.
  • ………., “Türkçenin Siirt Arapçasına Etkisi”, Dil Bilimleri Klasik Sorunlar-Güncel Tartışmalar, ed. M. Nesim Doru, Ömer Bozkurt, Ankara: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, Mardin Sesi Gazetecilik Matbaacılık Yayıncılık, 2018.
  • Cengiz, Tekin (Doğum 1986 İkizbağlar (Tôm köyü)/Tillo) ile yapılan 02.04.2019 tarihli mülakat).
  • Doğru, Erdinç, Dilin Derin Devleti Deyimler, 1. bs., Ankara: Fecr Yayınları, 2011.
  • Gezer, Süleyman, Sözlü Kültürden Yazılı Kültüre Kur’an, 1. bs., Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2008.
  • Göker, Osman, Uygulamalı Türkçe Bilgileri I, Ankara: MEB Yayınları, 2001.
  • Görgin, M. Şefik, Arapça Qëltu Lehçesi Siirt Arapçası (‘Arabî l-Welêyé), 1. bs., Kocaeli: Özlem Ofset Matbaa, 2017.
  • Gül, Necim, Siirt Arapçasını Kurtarmak, ys: Sage Matbaacılık, 2013.
  • Hamdemir, Berken ve Çelik, Adem, “Türkiye’de Parti Sistemleri”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 67/4, (2018): 697-733.
  • Kılıççıoğlu, Cumhur, Her Yönüyle Siirt, Ankara: Kadıoğlu Matbaası, 1992.
  • Köklügiller, Ahmet, Türkçe Edebiyat Sözlüğü, (stanbul: Hür Yayınevi, 1974.
  • Mergen, Ayhan, Siirtlinin Gönlünden Diline Yansıyan Atasözleri ve Deyimler Arapça Söylenişleriyle, Siirt: Özel Basım, 2017.
  • Muhtar, Cemal, “Antere”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), (İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, 1991, III, 237.
  • Ong, Walter J., Sözlü ve Yazılı Kültür Sözün Teknolojileşmesi, 6. bs., çev. Sema Postacıoğlu Banon. İstanbul: Metis Yayınları, 2018.
  • Rousseau, Jean-Jacques, Melodi ve Müziksel Taklit ile İlişki İçinde Dillerin Kökeni Üstüne Deneme, 7. bs., çev. Ömer Albayrak. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018.
  • Timurtaş, Abdulhadi, “el-Mevrûs eş-Şa‘bî li ‘Arab Es‘ird”, Dirâsât fi’l-Lehecâti’l-‘Arabiyye el-Mehkiyye fî Türkiye, 1. bs., ed. Yaşar Acat, İstanbul: Akdem Yayınları, 2018.
  • Yazıcı, Hüseyin “Sîretü Seyf b. Zîyezen”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, 2009, XXXVII, 271.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-5109-1342
Yazar: Emin Cengiz (Sorumlu Yazar)
Kurum: ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 28 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { artukluakademi558047, journal = {Artuklu Akademi}, issn = {2148-3264}, eissn = {2687-427X}, address = {}, publisher = {Mardin Artuklu Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {67 - 88}, doi = {10.34247/artukluakademi.558047}, title = {Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü}, key = {cite}, author = {Cengiz, Emin} }
APA Cengiz, E . (2019). Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü. Artuklu Akademi , 6 (1) , 67-88 . DOI: 10.34247/artukluakademi.558047
MLA Cengiz, E . "Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü". Artuklu Akademi 6 (2019 ): 67-88 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/artukluakademi/issue/46424/558047>
Chicago Cengiz, E . "Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü". Artuklu Akademi 6 (2019 ): 67-88
RIS TY - JOUR T1 - Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü AU - Emin Cengiz Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.34247/artukluakademi.558047 DO - 10.34247/artukluakademi.558047 T2 - Artuklu Akademi JF - Journal JO - JOR SP - 67 EP - 88 VL - 6 IS - 1 SN - 2148-3264-2687-427X M3 - doi: 10.34247/artukluakademi.558047 UR - https://doi.org/10.34247/artukluakademi.558047 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Artuklu Akademi Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü %A Emin Cengiz %T Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü %D 2019 %J Artuklu Akademi %P 2148-3264-2687-427X %V 6 %N 1 %R doi: 10.34247/artukluakademi.558047 %U 10.34247/artukluakademi.558047
ISNAD Cengiz, Emin . "Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü". Artuklu Akademi 6 / 1 (Haziran 2019): 67-88 . https://doi.org/10.34247/artukluakademi.558047
AMA Cengiz E . Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü. Mardin Artuklu Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi. 2019; 6(1): 67-88.
Vancouver Cengiz E . Siirt Arapçasının Korunmasında Sözlü Kültürün Rolü. Artuklu Akademi. 2019; 6(1): 88-67.