Diyalektik Ters Simetri ve Kurumsal Yakınsama: Keynes ve Deng Xiaoping’in Makroekonomik Dönüşüm Kurguları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, 1929 Büyük Buhranı sonrası John Maynard Keynes tarafından geliştirilen müdahaleci makroekonomik kurgu ile 1978 sonrası Deng Xiaoping liderliğinde Çin’de başlatılan reform sürecini "kurumsal yakınsama" ve "diyalektik ters simetri" perspektiflerinden karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel-karşılaştırmalı analiz ve kurumsal iktisat metodolojisinin benimsendiği çalışmada; birbirinden tamamen zıt ideolojik kökenlerden gelen bu iki tarihsel dönüşümün, sistemik kriz dönemlerinde bekayı sağlama noktasında ortak bir kurumsal mantıkta buluştuğu savunulmaktadır. Analizler sonucunda; ekonomik krizlerin sistemleri ideolojik saflıktan uzaklaşmaya zorladığı, Keynesyen müdahalecilik ile Deng reformlarının bu sürecin iki simetrik örneği olduğu ve devlet ile piyasanın birbirini tamamlayan stratejik araçlar olarak işlev gördüğü saptanmıştır. Çalışmanın temel özgün katkısı, makroekonomik başarının dogmatik tutarlılıktan ziyade kriz anlarındaki kurumsal adaptasyon kapasitesine bağlı olduğunu "diyalektik ters simetri" mekanizması üzerinden kanıtlamasıdır. Sonuç olarak çalışma, "Görünür Devlet" ve "Yeni Proje Ekonomisi" gibi hibrit kurguların 21. yüzyılın küresel belirsizlikleri karşısındaki yapısal dayanıklılığını ve modern devlet-piyasa ilişkilerinin dönüşen mahiyetini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Keynes
• Deng Xiaoping
• Kurumsal Yakınsama
• Diyalektik Ters Simetri
• Görünür Devlet
• Makroekonomik Yönetim.

Dialectical Inverse Symmetry and Institutional Convergence: A Comparative Analysis of Keynes and Deng Xiaoping’s Macroeconomic Transformation Frameworks

Öz

This study comparatively analyzes the interventionist macroeconomic framework developed by John Maynard Keynes following the 1929 Great Depression and the reform process initiated in China under Deng Xiaoping’s leadership after 1978, through the perspectives of "institutional convergence" and "dialectical inverse symmetry." Employing qualitative research methods—specifically historical-comparative analysis and the methodology of institutional economics—the study contends that these two historical transformations, arising from diametrically opposed ideological origins, converged upon a shared institutional logic to ensure systemic survival during periods of crisis. The findings indicate that economic crises compel systems to depart from ideological purity, that Keynesian interventionism and Dengist reforms represent two symmetric examples of this dynamic, and that the state and market function as complementary strategic instruments in maintaining economic stability. The primary original contribution of this research is its demonstration, via the mechanism of "dialectical inverse symmetry," that long-term macroeconomic success depends on institutional adaptation capacity during moments of crisis rather than dogmatic consistency. Consequently, the study highlights the structural resilience of hybrid configurations such as the "Visible State" and the "New Projectment Economy" in the face of 21st-century global uncertainties, underscoring the evolving nature of modern state-market relations.

Anahtar Kelimeler

• Keynes
• Deng Xiaoping
• Institutional Convergence
• Dialectical Inverse Symmetry
• Visible State
• Macroeconomic Management.

Kaynakça

1. Acemoğlu, D., & Robinson, J. A. (2013). Ulusların düşüşü: Güç, zenginlik ve yoksulluğun kökenleri (F. R. Velioğlu, Çev.). Doğan Kitap.
2. Acemoğlu, D., & Robinson, J. A. (2020). Dar koridor: Devletler, toplumlar ve özgürlüğün kaderi (Y. Taşkın, Çev.). Doğan Kitap.
3. Ağaslan, E. (2025). Yeni Keynesyen Teori Çerçevesinde Türkiye'de Enflasyon Dinamikleri: Dış Ticaret Dengesi, Kur ve Beklentiler Üzerine Yapısal VAR Analizi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 11(2), 679-699
4. Arrighi, G. (2007). Adam Smith in Beijing: Lineages of the twenty-first century. Verso.
5. Béraud, A., & Numa, G. (2019). Lord Keynes and Mr. Say: A proximity of ideas. Journal of Economic Perspectives, 33(3), 228–242. https://doi.org/10.1257/jep.33.3.228.
6. Chang, H.-J. (2011). Kapitalizm hakkında size söylenmeyen 23 şey (B. Tupal, Çev.). Say Yayınları.
7. Chang, J. (2010). Some theoretical and empirical aspects of the process of economic development in China since the reforms of Deng Xiaoping [Yayımlanmamış doktora tezi]. University of Fribourg.
8. Chang, M. H. (1996). The thought of Deng Xiaoping. Communist and Post-Communist Studies, 29(4), 377–394. https://doi.org/10.1016/0967-067X(96)00014-1.

9. Çataloluk, C. (2016). Keynezyen teoriye çağdaş Keynezyen yaklaşımlar. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 69-84.
10. Dowd, D. (2006). Kapitalizm ve kapitalizmin iktisadı: Eleştirel bir tarih (C. Gerçek, Çev.; 2. baskı). Yordam Kitap.
11. Gürel, B., & Taylan, E. (2019). Critique of the critics of Giovanni Arrighi's Adam Smith in Beijing. Alternatif Politika, 11(2), 122-132.
12. Huang, Y. (1995). Why China will not collapse. Foreign Policy, (99), 54–68.
13. Jabbour, E., Dantas, A., & Espíndola, C. J. (2022). On the Chinese socialist market economy and the “new projectment economy”. World Review of Political Economy, 13(4), 505–532.
14. Keynes, J. M. (2010). İstihdam, faiz ve paranın genel teorisi (C. Çakmak, Çev.). Kalkedon Yayınları.
15. Koç, S. (2022). 1980 sonrası Çin ekonomisindeki dönüşüm ve Doğu Asya'da Çin hegemonyasına teorik bir bakış. Y. Çınar (Ed.), Asya'da devlet ve askeri darbeler: Ekonomi, toplumsal ve siyasal değişim içinde. Nobel Yayınları.
16. Liang, Y. (2026, 8 Mayıs). Financing China’s sustainable development: Sovereign credit, patient capital, and state-centered financial architecture. Levy Economics Institute of Bard College.
17. Naughton, B. (1993). Deng Xiaoping: The economist. The China Quarterly, (135), 491–514.
18. Nitsch, M., & Diebel, F. (2008). Guanxi economics: Confucius meets Lenin, Keynes, and Schumpeter in contemporary China. Intervention. Journal of Economics, 5(1), 77–104.
19. North, D. (1981). Structure and Change in Economic History. Norton
20. Orhan, İ. (2018). 21. yüzyılda devletin ekonomide değişen rolü (Doktora tezi, No. 526055). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana
21. Pearson, M. M., Rithmire, M., & Tsai, K. S. (2021). China’s hybrid macroeconomic
22. Dialectical Inverse Symmetry and Institutional Convergence: A Comparative
23. Peters, M. A., & Chiang, T. H. (2017). America closed, China open. Educational Philosophy and Theory, 49(9), 843–847. https://doi.org/10.1080/00131857.2017.1288347
24. Piketty, T. (2014). Yirmi birinci yüzyılda kapital (H. Koçak, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
25. Polanyi, K. (2013). Büyük dönüşüm: Çağımızın siyasal ve ekonomik kökenleri (A. Buğra, Çev.; 11. baskı). İletişim Yayınları.
26. Qian, Y., & Wu, J. (2000). The institutional foundations of China's market transition. Proceedings of the World Bank Annual Conference on Development Economics 1999, 377–433.
27. Rojas, R. (2015). The Keynesian model in the General Theory: A tutorial. Research Note.
28. Ross, J. (2012, 18 Mayıs). Deng Xiaoping and John Maynard Keynes. Socialist Economic Bulletin. https://socialisteconomicbulletin.net/2012/05/deng-xiaoping-and-john-maynard-keynes/.
29. Schumpeter, J. A. (2010). Kapitalizm, sosyalizm ve demokrasi (H. İlhan, Çev.; 3. baskı). Alter Yayınları.
30. Setiawan, W. (2015). Perbandingan hubungan China & Rezim Bretton Wood dimasa administrasi Deng Xiaoping dan Xi Jinping. Universitas Diponegoro.
31. Tisdell, C. (2009). Economic reform and openness in China: China’s development policies in the last 30 years. Economic Analysis & Policy, 39(2), 271–294. https://doi.org/10.1016/S0313-5926(09)50022-5.
32. Vogel, E. F. (2011). Deng Xiaoping and the transformation of China. Belknap Press of Harvard University Press.
33. Wallerstein, İ. (2016). Tarihsel kapitalizm ve kapitalist uygarlık (N. Alpay, Çev.; 7. baskı). Metis Yayınları.
34. Warner, M. (2015). Keynes and China: ‘Keynesianism with Chinese characteristics’. Asia Pacific Business Review, 21(2), 251–263. https://doi.org/10.1080/13602381.2014.905096.
35. Whyte, M. K. (1993). Deng Xiaoping: The social reformer. The China Quarterly, (135), 517–542.
36. Yalın, T., & Çetinbakış, M. (2019). Uyanan dev Çin’in yapısal ve ekonomik dönüşüm süreci. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 17(3), 123–145. https://doi.org/10.11611/yead.616934.
37. Yuan, H., & Xie, G. (2025). Post-Keynesian economics in China: A historical review and contemporary assessment. Review of Political Economy, 37(4), 1382–1403. https://doi.org/10.1080/09538259.2025.2466007