Determination of climate types according to thornthwaite method: Bursa province example

Öz

The climate phenomenon, known as the long-year average of meteorological events of a place, has a very important role in the characteristic structure of the weather conditions of the region and in the formation of different plant communities depending on the changes. Various climate classifications have been made by scientists in order to identify similar and different aspects of many climate types. Climate types can be classified by looking at meteorological phenomena such as temperature, precipitation and humidity. Thornthwaite method is one of the classification methods used to determine climate type. In this study, the climate types and water balances of Bursa province and its districts were tried to be determined by using long-term climate data obtained from meteorology and the Thornthwaite climate determination method. As a result of the analyzes made according to the Thornthwaite method, Büyükorhan district was determined as "Semi-Arid"; "Semi-humid, semi-arid" districts of Gemlik, Harmancık, İznik, Karacabey and Yenişehir; "Semi Humid" of Gürsu, İnegöl, Kestel, Mustafakemalpaşa, Mudanya, Orhangazi, Osmangazi, Orhaneli, Nilüfer and Yıldırım districts; It has been determined that the Keles district is in the "Humid" climate class, and the data of the Uludağ station is in the "Very Humid" climate class. It has been determined that Uludağ has "Low Temperature, close to Continental climate" and other districts have "Medium Temperature, close to Oceanic climate". In the study, it was observed that there was a lack of water in the summer, an excess of water in Uludağ in the winter, and a medium level of water in other districts.

Anahtar Kelimeler

• Precipitation
• Temperature
• Climate
• Thornthwaite
• Water balance
• Bursa

Thornthwaite yöntemine göre iklim tiplerinin belirlenmesi: Bursa ili örneği

Öz

Bir yere ait meteorolojik olayların uzun yıllık ortalamaları olarak bilinen iklim olgusu bölgeye ait hava şartlarının karakteristik yapısında ve değişikliklere bağlı olarak da farklı bitki topluluklarının teşekkül etmesinde oldukça önemli bir role sahiptir. Bilim insanları tarafından çok sayıdaki iklim tipine ait benzer ve farklı yönleri tespit edebilmek amacıyla çeşitli iklim sınıflandırmaları yapılmıştır. İklim tipleri sıcaklık, yağış ve nem gibi meteorolojik olaylara bakılarak sınıflandırılabilir. Thornthwaite yöntemi de iklim tipini belirlemek için kullanılan sınıflandırma metotlarından biridir. Bu çalışmada, meteorolojiden temin edilen uzun süreli iklim verileri ile Thornthwaite iklim belirleme yöntemi kullanılarak Bursa ili ve ilçelerine ait toplam 18 istasyonda iklim tipleri ve su bilançoları belirlenmeye çalışılmıştır. Thornthwaite yöntemine göre yapılan analizler sonucunda Büyükorhan ilçesinin “Yarı Kurak”; Gemlik, Harmancık, İznik, Karacabey ve Yenişehir ilçelerinin “Yarı Nemli, Yarı Kurak”; Gürsu, İnegöl, Kestel, Mustafakemalpaşa, Mudanya, Orhangazi, Osmangazi, Orhaneli, Nilüfer ve Yıldırım ilçelerinin “Yarı Nemli”; Keles ilçesinin “Nemli”, Uludağ istasyonuna ait verilerin ise “Çok Nemli” iklim sınıfında olduğu tespit edilmiştir. Uludağ’ın “Düşük Sıcaklıkta, Karasal iklime yakın” diğer ilçelerin ise “Orta Sıcaklıkta, Okyanus iklimine yakın” olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucu veriler incelendiğinde araştırma alanında genel itibariyle yaz mevsiminde su eksikliği, kış mevsiminde ise Uludağ’da su fazlalığı diğer ilçelerde ise orta seviyede suyun olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• yağış
• sıcaklık
• iklim
• Thornthwaite
• Su bilançosu
• Bursa

Kaynakça

1. Aktaş S, Kalyoncuoğlu ÜY, Anadolu Kılıç NC (2018) Eğirdir Göl Havzasının De Martonne yöntemi ile kuraklık analizi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 6(2): 229-238.
2. Avcı M (2005) Çeşitlilik ve endemizm açısından Türkiye’nin bitki örtüsü. İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 13: 27-55.
3. Bacanlı ÜG, Saf B (2005) Kuraklık belirleme yöntemlerinin Antalya ili örneğinde incelenmesi. Antalya Yöresinin İnşaat Mühendisliği Sorunları Sempozyumu, 8-12 Eylül Antalya, 184-196.
4. Birsoy Y, Ölgen K (1992) Thornthwaite yöntemi ile su bilançosunun ve iklim tipinin belirlenmesinde bilgisayar kullanımı. Ege Coğrafya Dergisi, 6: 153-178.
5. Çiçek İ (1996) Thorthwaite metoduna göre Türkiye’de iklim tipleri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 12: 33-71.
6. Çoban A (2013) Sungurlu-Boğazkale yöresinin iklim tipleri ve bazı öneriler. International Journal of Social Science, 6(3):149-158.
7. Çolak E, Memişoğlu T (2021) Thornthwaite iklim sınıflandırma yöntemine göre Karadeniz Bölgesi iklim sınır haritasının CBS ile üretilmesi. Geomatik, 6(1): 31-43.
8. Demir Y, Doğan Demir A, Meral R, Yüksel A (2015) Bingöl Ovası iklim tipinin Thornthwaite ve erinç indisine göre belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 2(4): 332–337.

9. Dönmez Y (1985) Bitki coğrafyası. İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
10. Dursun İ, Babalık AA (2021) De Martonne-Gottman ve standart yağış indeksi yöntemleri kullanılarak kuraklığın belirlenmesi: Isparta ili örneği. Turkish Journal of Forestry, 22(3): 192-201.
11. Dursun İ, Yazıcı N (2022) Köppen-Trewartha ve Thornthwaite yöntemlerine göre Isparta yöresi iklim tipinin belirlenmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 8(2): 264-279.
12. Erinç S (1949) The climates of Turkey according to Thornthwaite's classifications. Annals of the Association of American Geographers, 39(1): 26-46.
13. Erinç S (1984) Klimatoloji ve metodları. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 3278, Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü Yayın No:2, İstanbul.
14. Erinç S (1996) Klimatoloji ve metodları. Alfa Basım ve Yayım-Dağıtım, İstanbul.
15. Erlat E (2014) Dünya iklimleri. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
16. Ghorbani K, Mohammadi J, Ghaleh LR (2024) Annual growth of Fagus orientalis is limited by spring drought conditions in Iran’s Golestan Province. Journal of Forestry Research, 35:19.
17. Güçlü Y (2004) Thornthwaite ve erinç indislerine göre Köyceğiz-Fethiye yöresinin iklim tipleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7: 216-225.
18. İrcan MR, Duman N (2021) Thornthwaite iklim sınıflandırmasına göre Şanlıurfa iklimi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 61 (1): 68-93.
19. Kafalı Yılmaz F, Yılmaz Ö (2013) Thornthwaite iklim tasnifine göre Rize ve Ardahan Örnekleri. 3rd International Geography Symposium–GEOMED, Symposium Proceedings, 415-428, ISBN: 978-605-62253-8-3.
20. Karatepe Y (2004) Eğirdir Gölü Havzası'nın yetişme ortamı özellikleri ve sınıflandırılması. İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul.
21. Karatepe Y, Kantarcı MD (2017) Amenajman planlarında meşe ormanlarının tür bazında ayrım gerekliliğinin ekolojik olarak değerlendirilmesi. IV. Ulusal Ormancılık Kongresi İnsan-Doğa Etkileşiminde Orman ve Ormancılık, Antalya, 285-296.
22. Koçman A (1993) Türkiye iklimi. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
23. Köppen W (1918) Klassifikation der Klimada nach Temperatur, Niederschlag und Jahresablauf (Classification of climates according to temperature, precipitation and seasonal cycle). Petermanns Geographische Mitteilungen, 64: 193-203.
24. Köppen W (1936) Das geographische system der klimat. Handbuch der Klimatologie, 46.
25. Kurnaz L (2014) Kuraklık ve Türkiye. İstanbul Politikalar Merkezi, İstanbul. Lias SA, Irmayani Laban S (2020) The potential of water availability in maros watershed using Thornthwaite-mather water balance method. IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science, 486: 012135.
26. MGM (2016) Thornthwaite iklim sınıflandırmasına göre Türkiye iklimi. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü, https://www.mgm.gov.tr/FILES/iklim/iklim_siniflandirmalari/Thornthwaite.pdf, Erişim Tarihi: 6 Aralık 2023.
27. MGM (2022) Bursa ili iklim verileri. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Eskişehir 3. Bölge Müdürlüğü, Ankara.
28. Moghaddam ET, Mohammadkhan S (2017) An estimation of Thornthwaite monthly water-balance in Mighan sub-basin. Natural Environment Change, Winter & Spring, 3 (1): 71-80.
29. Okay D, Demirtaş Ç (2007) Bursa koşullarında sıcaklık ve CO2 değişimlerinin mısır bitkisinin verim ve evapotranspirasyon üzerine etkisinin belirlenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi, (17(2): 81-87.
30. Öztürk MZ (2010) Uludağ (zirve) ve Bursa meteoroloji istasyonlarının karşılaştırmalı iklimi. Türk Coğrafya Dergisi, 55: 13-24.
31. Öztürk MZ, Çetinkaya G, Aydın S (2017) Köppen-Geiger iklim sınıflandırmasına göre Türkiye’nin iklim tipleri. Coğrafya Dergisi, 35: 17-27.
32. Özyuvacı N (1999) Meteoroloji ve klimatoloji. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, Fakülte No: 460, ISBN: 975-404-544-5, İstanbul.
33. Şensoy S, Ulupınar Y (2007) İklim sınıflandırmaları. DMİ Genel Müdürlüğü web sitesi. (http://www.dmi.gov.tr/FILES/iklim/iklim_siniflandirmalari.pdf 20/10/2010, Erişim Tarihi: 8 Aralık 2023.
34. Thornthwaite CW (1948) An approach toward a rational classification. Geographical Review, 38(1): 55-94.
35. Thornthwaite CW, Mather JR (1955) The water balance. Publications in Climatology, 8 (1).
36. Topçu E (2019) Doğu Anadolu Bölgesi’nde Thornthwaite tipi aylık su bilançosu analizi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8 (2): 688-705.
37. Türkeş M (2010) Klimatoloji ve meteoroloji. Kriter Yayınevi, İstanbul, 650ss.
38. URL-1 Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. https://bursa.ktb.gov.tr/TR-70228/bursa-ili-genel-bilgiler.html, Erişim Tarihi: 10 Aralık 2023.
39. Vörösmarty CJ, Federer CA, Schloss AL (1998) Evaporation functions compared on US watersheds: possible implications for global-scale water balance and terrestrial ecosystem modeling. Journal of Hydrology, 207: 147-169.
40. Yeşilnacar Mİ, Yazgan MS, Gerger R (1998) GAP kapsamındaki illerin su bilançosu. II. Ulusal Hidroloji Kongresi, İstanbul, ss.283-294.
41. Yıldız YT (2011) Isparta ilinde iklim-tarım ilişkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Estitüsü Yüksek Lisans Tezi, Afyon.
42. Yılmaz E, Çiçek İ (2016) Türkiye Thornthwaite iklim sınıflandırması. Journal of Human Sciences, 13(3): 3973–3994.
43. Yılmaz E (2016) Türkiye’nin bazı şehirlerindeki ısı adası özellikleri. F. Arslan (Ed.), Türkiye Coğrafyası Araştırmaları, 177–204, Ankara.
44. Yılmaz E (2019) Türkiye’de aylık ve yıllık su noksanları ve su fazlalarındaki eğilimler. Türk Coğrafya Dergisi, (72): 65­83.
45. Yılmaz E (2020) Türkiye’de Thornthwaite iklim indislerindeki eğilimler. Coğrafya Dergisi, 40: 163-185.
46. Žıvanovıć S (2023) Determining the fire season by analyzing climatic conditions in Northeastern Serbia. Šumarski List, 9–10: 477–484.