Yüksek Yağışlı Kıyı Kentlerinde Sürdürülebilir Su Yönetimi: Rize Doğu Parkı’nda Kurakçıl Peyzaj ve Sünger Şehir Stratejilerinin Entegrasyonu
Öz
Kent parkları, yalnızca rekreasyonel kullanımlarıyla değil, aynı zamanda yağmur suyu yönetimi, iklim değişikliğine uyum, biyoçeşitlilik ve ekolojik sürdürülebilirlik açısından da önemli açık-yeşil alan bileşenleridir. Bu çalışma, yüksek yağışlı bir kıyı kenti olan Rize’de yer alan Doğu Parkı’nın mevcut bitkilendirme ve altyapı özelliklerini kurakçıl peyzaj ve sünger şehir stratejileri bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, 2019–2025 yılları arasındaki yağış ve sıcaklık verileri, parkın mevcut fiziksel yapısı, bitki envanteri, su isteği özellikleri, geçirimsiz yüzeyler, topoğrafik eğim ve su birikimi gözlemleri birlikte ele alınmıştır. Saha analizleri sonucunda parkta 17 familyaya ait toplam 34 takson tespit edilmiş; mevcut bitkilendirme yapısında egzotik ve egzotik-kültür formlu türlerin baskın olduğu, geniş çim yüzeylerin ise su-etkin peyzaj yönetimi açısından sürdürülebilir bir yapı sunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca oturma alanları, yürüyüş yolları, yeşil alanlar, otopark ve bisiklet-yürüyüş aksı gibi kullanıcı yoğunluğu bulunan noktalarda yağış sonrası su birikimleri gözlenmiş, mevcut drenaj sisteminin yüzey akışını kontrol etmede yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, yerel ve düşük su isteğine sahip bitki türlerinin kullanımının artırılması, çim alanların işlevsel bölgelerle sınırlandırılması, malçlama uygulamalarının geliştirilmesi, geçirgen yüzeylerin artırılması, yağmur bahçeleri, biyofiltre alanları ve yönlendirme hendekleri gibi doğa temelli çözümlerin park ölçeğinde uygulanması önerilmiştir. Sonuç olarak, Rize Doğu Parkı örneği, kurakçıl peyzaj ve sünger şehir stratejilerinin birlikte ele alınmasının, yüksek yağışlı kıyı kentlerinde hem kurak dönemlere hem de ani ve yoğun yağışlara karşı daha dirençli, ekolojik ve sürdürülebilir kentsel açık alanlar oluşturabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, C., & Acar, H. (2020). Kentsel Mekanlarda Biyofilik Peyzaj Yaklaşimlari Ve Yeşil Altyapi: Singapur Örneği. Peyzaj-Eğitim, Bilim, Kültür ve Sanat Dergisi, 2(1), 33-45. https://izlik.org/JA38ML87YM
- Alberti, M., & Marzluff, J.M. (2004). Ecological Resilience in Urban Ecosystems: Linking Urban Patterns to Human and Ecological Functions. Urban Ecosystems, 7(3), 241-265. https://doi.org/10.1023/B:UECO.0000044038.90173.c6
- Al-Makhzoumi, O., & Abuabdoun, M.M.M. (2026). Transformation Towards Sustainability: An Analytical Study of The Impact of Sustainable Development on Economic, Environmental, and Social Dimensions. In Artificial Intelligence for Sustainable Innovation Management and Risk Management: a Systems (and Network) Perspective. (pp. 1123-1138). Cham: Springer Nature Switzerland.
- Aras, B.B. (2019). Kentsel sürdürülebilirlik kapsamında yeşil çatı uygulamaları. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 469-504. https://doi.org/10.33206/mjss.474314
- Atik, M., & Karagüzel, O. (2007). Peyzaj mimarlığı uygulamalarında su tasarrufu olanakları ve süs bitkisi olarak doğal türlerin kullanım önceliği. Tarımın Sesi TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Yayını, 15, 9-12.
- Barron, J., & Salas, J.C. (2009). Rainwater harvesting: a lifeline for human well-being. UNEP/Earthprint.
- Bayramoğlu, E. (2016). Sürdürülebilir peyzaj düzenleme yaklaşımı: KTÜ Kanuni Kampüsü’nün Xeriscape açısından değerlendirilmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(2), 119-127. https://doi.org/10.17474/acuofd.66592
- Bayramoğlu, E., & Oğuztürk, G.E. (2020). Kurakçil peyzaj açısından Rize sahil parkının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 10(21), 13-24. https://doi.org/10.16950/iujad.733326
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Peyzaj Tasarımı, Peyzaj Teknikleri, Peyzaj Mimarlığı (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Berfin Butaku
0009-0001-2283-2233
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
14 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
11 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
22 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3
