Doğu alıcı (Crataegus orientalis Paal. Ex. M. Bieb) tohumlarının çimlenmesi üzerine ekim alanı, ekim zamanı ve bazı önişlemlerin etkilerinin araştırılması

Öz

Bu çalışma, ekim alanı ve ekim zamanı ile kimyasal zedeleme ve küllü suda bekletme önişlemlerinin Doğu alıcı (Crataegus orientalis paal. Ex. M. Bieb) tohumlarının çimlenme yüzdesi üzerine etkilerinin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. C. orientalis tohumlarındaki çimlenme engellerini giderecek en uygun yöntemin belirlenmesi amacıyla H₂SO₄ (%98) ve HNO₃ (%56)’te bekletme işlemleri ile C₆H₈O₇ ve küllü suda bekletme işlemleri iki ayrı grup halinde uygulanmıştır. Ekimler, alan etkisini ortaya koymak amacıyla sera ve açık alan koşullarında ekim ayında, ekim zamanının etkisini orta koymak amacıyla ise açık alan koşullarında ağustos ve ekim aylarında 3 tekrarlı tesadüfi tam bloklar deneme desenine göre gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda; C. orientalis türünde uygulanan sülfürik asitte, nitrik asitte ve sitrik asitte bekletme işlemlerine tabi tutulan tohumlardan çimlenmeler elde edilememiştir. En yüksek çimlenme yüzdesi Ağustos ayında açık alan koşullarında ekimi yapılan 6 gün % 10’luk küllü suda bekletme işlemi uygulanan tohumlardan %74.44 oranında elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Alıç,çimlenme engeli,ekim zamanı,ekim alanı,sülfürik asit,küllü su

Effects of sowing site, sowing time and some pretreatments on germination of oriental hawthorn (Crataegus orientalis Paal. Ex. M. Bieb) seeds

Öz

This study was carried out to determine the effects of sowing site, sowing time, chemical scarification and floating on water solution of ash pretreatments on germination percentage of hawthorn (Crataegus orientalis paal. Ex. M. Bieb) seeds. Seeds were pretreated with sulphuric acid (H2SO4), nitric acid (HNO3), citric acid (C6H8O7) and water solution of ash within two different or separated groups to determine most appropriate methods for removing seed dormancy of oriental hawthorn. Sowings were carried out in green house and open field conditions in September to determine field effects. Sowings were also carried out to determine effects of sowing time in August and September at open field conditions with three replications of randomized block design. As a results of this study it was determined that pretreatments of sulphuric acid, nitric acid and citric acid were not effective on overcoming of seed dormancy of C. orientalis seeds. Best germination percentage were achieved from seeds sown in August after pretreated with soaking water solution of ash for 6 days as 74 %.

Anahtar Kelimeler

• Hawthorn,sowing time,sowing site,seed dormancy,sulphuric acid,water solution of ash

Kaynakça

1. Alptekin C, Tilki F (2003) Türkiye’de bazı Lübnan meşesi orijinlerinin tohum ve çimlenme nitelikleri, İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, 53(1): 1-14
2. Anonim (1974) Seeds of Woody Plants in the United States, Agr. Handbook No. 450, USDA Forest Service
3. Bewley J D, Black M (1994) Seeds: Physiology of Development and Germination, Plenum Press, NewYork
4. Bir R E (1992) Growing and Propagating Showy Native Woody Plants, Chapel Hill: University of North Carolina Press, pp. 192
5. Bonner F T, McLemore B F, Barnett J P (1974) Presowing treatment of seed to speed germination. Seeds of Woody Plants in the United States. Forest Service, USDA, Washington, DC, pp 126-135
6. Bonner F T, Vozzo J A (1987) Seed Biology and Technology of Quercus, USDA Forest Service GTR-SO-66, New Orleans, LA
7. Bradbeer J W (1988) Seed Dormancy and Germination. Blackie and Son Ltd., London
8. Brinkman K A (1974) Crataegus L., Hawthorn, Schopmeyer CS, Tech, Coord. Seeds of Woody Plants in the United States, Agriculture Handbook, 450, Washington, DC. USDA Forest Service, pp 356-360

9. Bujarska-Borkowska B (2002) Breaking of Seed Dormancy, Germination and Seedling Emergence of the Common Hawthorn (Crataegus monogyna Jacq.), Dendrobiology, 47: 61-70
10. Çiçek E, Aslan M, Tilki F (2007) Effect of stratification on germination of Leucojum aestivum L. seeds, a valuable ornamental and medicinal plant, Research Journal of Agriculture and Biological Sciences 3(4): 242-244
11. Çiçek E, Tilki F (2008) Influence of stratification on seed germination of Pterocarya fraxinifolia (Poiret) Spac,. Resource Journal of Botany 3(2): 103-106
12. Güner S, Tilki F (2009) Dormancy breaking in Cotinus coggygria Scop. seeds of three provenances, Scientific Research and Essays 4(2): 73-77
13. Davis, W E, Rose, R C (1912) The Effect of External Conditions Upon the After-Ripenning of The Seeds of Crataegus mollis, Botanical Gazette, 54 (1): 49-62
14. Deno N C (1993) Seed Germination Theory and Practice, 2nd ed. State College, PA: Norman C. Deno
15. Dirr M A, Heuser C W Jr (1987) The Reference Manual of Woody Plant Propagation, From Seed to Tissue Culture, Athens
16. Finch-Savage W E,Leubner-Metzger G (2006) Seed dormancy and the control of germination, New Phytologist 171: 501-523
17. Genç M (2005) Süs Bitkisi Yetiştiriciliği, 1. Cilt, Temel Üretme Teknikleri Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Yayını, No. 55, Isparta
18. Göktürk A (2005) Artvin Çoruh Vadisi Boyunca Doğal Olarak Yayılış Gösteren Bazı Çalı ve Ağaççık Türlerinin Tohumlarının Çimlenme Engellerinin Giderilmesine Yönelik Çalışmalar, Kafkas Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Artvin
19. Gokturk A, Olmez Z, Karasah B, Surat H, (2012) Effects of cold stratification and sulphuric acid pre-treatments on germination of pomegranate (Punica granatum L.) seeds in greenhouse and laboratory conditions, Scientific Research and Essays 7: 2225-2229
20. Gültekin H C, Gültekin Ü G (2003) Boylu Ardıç (J. excelsa Bieb), Kokulu Ardıç (J. foetidissima Willd.), Diken Ardıç (J. oxycedrus L. subsp. oxycedrus) Tohum Niteliklerinin Geliştirilmesi ve Tohumlarının Değişik Katlama Yöntemleri ile Çimlendirilmesi, Orman ve Av Dergisi, 2: 33- 41
21. Gültekin H C, Yıldız D, Divrik A, Gültekin Ü G, Genç M (2006) Crataegus orientalis Pallas. ex. Bieb., Crataegus tanacetifolia (Lam.) Pers. , Crataegus aronia (L.) Bosc. ex. DC. Türlerinde Tohum Çimlenme Engelinin Giderilmesi Üzerine Araştırmalar Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7 (1): 111-117
22. Gündoğdu M, Özrenk K, Ercişli S, Kan T, Kodad O, Hegedus A (2014) Organic acids, sugars, vitamin C content and some pomological characteristics of eleven hawthorn species (Crataegus spp.) from Turkey, Biological Research, 47:21.
23. Hartman H T, Kester D E, Davies F T, Jr, Geneve R L (1997) Plant Propagation: Principles and Practices, 6th ed. Upper Saddle River, NJ: Prentice-Hall, p. 770
24. ISTA (International Seed Testing Association), (1993) Rules For Testing Seeds: Rules, Seed Science and Technology, 21 (Suppl.): pp. 1-259
25. Kambur, S, Tilki F (2010) Pyracantha coccinea Roem. tohumunun çimlenme özelliklerinin belirlenmesi, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Artvin, pp 785-791
26. Kosykh V M (1972) Germination of Seeds of Crimean Species of Crataegus [in Russian], Byulleten Glavnogo Botanicheskogo Sada 84: 80-82
27. Kozlowski T T, Pallardy S G (1997) Growth Control in Woody Plants, Academic Press, Inc. San Diego, CA
28. Lasseigne F T, Blazich F A (2003) Crataegus L., www.wpsm.net/ Crataegus.pdf 25.07.2004
29. Mengüç A (1988) Süs Ağaç ve Çalıları Ders Notu, Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayını, Bursa
30. Olmez Z, Gokturk A, Temel F (2007a) Effects of some pretreatments on seed germination of nine different drought-tolerant shrubs, Seed Science and Technology, 35 (1): 75-87
31. Olmez Z, Temel F, Gokturk A, Yahyaoglu Z (2007b) Effects of cold stratification treatments on germination of drought-tolerant shrubs seeds, Journal of Environmental Biology, 28: 447-453
32. Schmidt L (2000) Guide to Handling of Tropical and Subtropical Forest Seed, Danida Forest Seed Center, Humleback, Denmark
33. St John S (1982) Acid Treatment of Seeds of Crataegus monogyna and other Crataegus Species, Combined Proceedings of the International Plant Propagators Society, 32: 203-205
34. Tilki F, Çalıkoğlu M (1998) Tohum Gücü ve Orman Ağacı Türlerinde Test Edilmesi, İ.Ü. Orman Fak. Dergisi, Seri B, 48(1-4): 67-80
35. Tilki F (2004a) Abies nordmanniana [(Stev.) Spach] Tohumunun Çimlenmesi Üzerine Katlama, Işık ve Çimlendirme Sıcaklığının Etkisi, G.Ü. Orman Fakültesi Dergisi 4: 164–172
36. Tilki F (2004b) Influence of pretreatment and desiccation on the germination of Laurus nobilis L. seeds, Journal of Environmental Biology 25: 157-161
37. Tilki F (2005) Katlama işlemi, saklama ve sıcaklığın Fraxinus ornus L. tohumunun çimlenmesi üzerine etkisi, Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6 (2): 191-196
38. Tilki F (2007) Preliminary results on the effects of various pre-treatments on seed germination of Juniperus oxycedrus L. Seed Science and Technology 35: 765-770
39. Tilki F, Dirik H (2007) Seed germination of three provenances of Pinus brutia (Ten.) as influenced by stratification, temperature and water stress, Journal of Environmental Biology 28(1): 133-136
40. Tilki F (2008) Seed germination of Cistus creticus L. and C. laurifolius L. as influenced by dry-heat, soaking in distilled water or gibberellic acid, Journal of Environmental Biology 29(2): 193-195
41. Tilki F, Kebeşoğlu A (2009) Karaçalı (Paliurus spina-christi Mill.) ve Nar (Punica granatum L.) Tohumlarının Çimlenme Özelliklerinin Belirlenmesi, Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 10 (1): 9-18
42. Tilki F, Kambur S (2010) Farklı ön işlemlerin Cotoneaster nummularia Fisch.&Mey. tohumunun çimlenmesi üzerine etkisi”, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi Artvin, pp 746-753
43. Tilki F, Bayraktar F (2013) Effects of light, temperature and pretreatment on germination of Rhus coriaria L. seeds, International Caucasian Forestry Symposium, Artvin, pp 196-201
44. Ünver M C, Tilki F (2012) Salinity, germination promoting chemicals, temperature and light effects on seed germination of Anethum graveolens L. Bulgarian Journal of Agricultural Science 18: 974-980
45. Ürgenç S (1992) Ağaç ve Süs Bitkileri Fidanlık ve Yetiştirme Tekniği, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayını, No:418, İstanbul
46. Yahyaoğlu Z, Ölmez Z, Göktürk A, Temel F (2006) Soğuk Katlama ve Sülfürik Asit Önişlemlerinin Alıç (Crataegus spp.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Etkileri, ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 8 (10): 72-77
47. Yanar M, Ercisli S, Yilmaz K U, Sahiner H, Taskin T, Zengin Y, Akgul I, Celik F (2011) Morphological and chemical diversity among hawthorn (Crataegus spp.) genotypes from Turkey, Scientific Research and Essays 6(1): 35-38.