Bir Deneyim İş Birliği Olarak Sanatçı ve İzleyici İlişkisi

Öz

Modernist bakış açısının işaret ettiği biçimci gelenek sonrasındaki avangard dönem, eseri, izlenen bir nesne olma durumundan çıkararak, üreticisi ve izleyicisi arasındaki dinamiklerin yeniden kurgulandığı bir deneyim aracına dönüştürmüştür. Sanatçının iş birliği sağlamaya yönelik niyetiyle şekillenen süreç, izleyici-seyirci-gözlemci-katılımcı kimliklerinin de yeniden tanımlandığı bir alan açmıştır. İzleyici sanat eylemindeki dışarıdan bir göz değil, kimi zaman eserin oluşumunda gerekli olan özneye dönüşmüştür. Konusunu bu çerçeve üzerine kuran çalışmada amaç, çoğunlukla sanatçı ve eser özelinde kurgulanan sanat olgusunun izleyici tarafından ele alınmasıdır. Esere bakışıyla dahil olan izleyicinin, onu fiziksel olarak deneyimleyen ve sanatçısıyla birlikte inşa eden bireye dönüşümü, günümüze kadar gelen önemli bir tartışma alanıdır. Çalışma bu alana yoğunlaşmakta ve izleyicinin eserle olan deneyimine, katılıma açık sanat eserlerinin kişisel olarak incelendiği örnekler üzerinden odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İzleyici
• sanat eseri
• sanatçı
• sanat deneyimi
• katılımcı sanat

Artist and Viewer Relationship As a Collaboration of Experience

Abstract

The avant-garde period, following the formalist tradition pointed out by the modernist perspective, has transformed the artwork from being a watched object into an experienced tool in which the dynamics between the artist and the viewer are reconstructed. The process, shaped by the artist's intention to cooperate, has opened up a space where the identities of the viewer-spectator-observer-participant are also redefined. The viewer is no longer an outside eye in the act of art, and sometimes becomes the subject necessary for the formation of the artwork. The aim of the study, which builds its subject on this framework; It is the approach to the art phenomenon, which is mostly fictionalized by the relationship between artist and the artwork, by the viewer. The transformation of the viewer, who is included in the art work with his/her view, into an individual who physically experiences the art work and builds it together with its artist, is an important field of discussion that has survived until today. The study focuses on this field and focuses on the viewer's experience with the artwork, through examples in which artworks open to participation are personally examined.

Keywords

• Viewer
• artwork
• artist
• art experience
• interactive art

Kaynakça

1. Akay, A. (2016). Karambolaj. Artam Dergisi, 39, 52-57.
2. Antmen, A. (2010). Sanatçılardan Yazılar ve Açıklamalarla 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar (3.baskı). Sel Yayıncılık.
3. Aymete, O. (2018, 16 Ocak). Geleceğe Dönüş . Time Out. https://www.timeout.com/istanbul/tr/goeruelmesi-gereken-yerler/gelecege-doenues-esikler
4. Bourriaud, N. (2005). İlişkisel Estetik (2.baskı). Bağlam Yayıncılık.
5. Chapuisat Kardeşler, (2018). İlave. Chapuisat. https://chapuisat.com/x/The-Appendix.
6. Collishaw, M. (2018). Eşikler. Mat Collishaw. https://matcollishaw.com/works/thresholds/.
7. Dinkla, S. (1996). From Participation to Interaction: Toward the Origins of Interactive Art, Clicking In: Hot Links to a Digital Culture. Der. (derleyen), Leeson L.H., 279- 290, Bay Press.
8. Eco, U. (2019). Açık Yapıt (4.baskı). Can Yayınları.

9. Eroğlu, Ö. (2016). Worringer Soyutlama ve Duyumsama "Bir Okuma Çalışması (1.baskı). Tekhne Yayınları.
10. Merleau-Ponty, M. (2016). Göz ve Tin (4.baskı). Metis Yayıncılık.
11. Merleau-Pont, M. (2017). Algılanan Dünya (5.baskı). Metis Yayıncılık.
12. Morkoç, M. (2015). Andrew Yang’ın IO-OX: İki Dünya Sistemi Hakkında Bir Diyalog. Eserle olan Kişisel Deneyim, Kişisel Arşiv.
13. Morkoç, M. (2017). Leander Schönweger. Ailemiz Kaybetti/Kayboldu, Eserle olan kişisel deneyim. Kişisel arşiv.
14. Morkoç, M. (2018). Chapuisat Kardeşler. İlave. 2018. Kişisel Arşiv.
15. Morkoç, M. (2018). Mat Collishaw. Eşikler. Eserle olan kişisel deneyim. Kişisel Arşiv.
16. O’rourke, N. (2018). Sessizlik. Cappadox Çağdaş Sanat Sergi Kataloğu. Mas Matbaacılık.
17. Schönweger, L. (2017). Ailemiz Kaybetti/Kayboldu. Erişim: 15.İstanbul Bienali Sergi Kataloğu, s.303.
18. Schönweger, L. (2022, 6 Şubat), Çevrimiçi Kişisel Görüşme.
19. Yang, A. (2019, 25 Mart). Andrew Yang ile Buluşma // Meeting with Andrew Yang. Youtube https://www.youtube.com/watch?v=f5U2W4MAG4U
20. Yılmaz, M. (2013). Modernden Postmoderne Sanat (1.baskı). Ütopya Yayınları.
21. Larios, P. (2017). Leander Schönweger hakkında sanatçı yazısı, 15.İstanbul Bienali Kataloğu, İstanbul Kültür Sanat Vakfı ve Yapı Kredi Yayınları, 2017.