Panofsky Metodolojisine Göre Hendrick Goltzius’un “Lut ve Kızları” Tasvirinin İncelenmesi

Bu çalışma, Hendrick Goltzius’un 1616 tarihli “Lut ve Kızları” adlı tablosunu, Erwin Panofsky’nin sanat tarihinde temel kabul edilen üç aşamalı ikonografik yöntemi çerçevesinde çözümlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın ilk evresinde, “doğal (ön-ikonografik) anlam” başlığı altında eserin kompozisyonu, figürlerin mekânsal dizilimi ve nesnel detaylar, herhangi bir metinsel referansa başvurulmaksızın betimlenmiştir. İkinci aşama olan “ikonografik anlam” düzeyinde; sahnenin ana teması, Tevrat’ın Tekvin (Yaratılış) 18 ve 19. bölümlerindeki anlatılarla ilişkilendirilmiştir. Bu kapsamda Sodom ve Gomorra şehirlerinin helak edilişi, Lut peygamberin kaçışı ve zürriyetin devamı adına kızlarının babalarını sarhoş ederek kurdukları stratejik planın görsel dile nasıl aktarıldığı irdelenmiştir. Son olarak “ikonolojik anlam” düzeyinde eser; sanatçının yaşam öyküsü, Kuzey Maniyerizmi’nin estetik kodları ve Barok dönemin özellikleri bağlamında incelenmiştir. Goltzius’un üslupsal tercihi olarak figürlerdeki abartılı kas yapıları ve kıvrımlı formlar, Maniyerist estetiğin bir yansıması olarak değerlendirilmiştir. Eserde Lut’un sarhoşluğun getirdiği pasif ve teslimiyetçi konumu ile kızlarının anlatıyı yönlendiren aktif ve egemen rollerinin altı çizilmiştir. Çalışma, Panofsky metodolojisinin tekil bir sanat eseri üzerinde derinlemesine çözümlenmesini ve Goltzius’un ikonografiye kattığı özgün yorumu ortaya koymayı hedeflemektedir.

This study aims to examine Hendrick Goltzius’s 1616 work “Lot and His Daughters” in accordance with Erwin Panofsky’s three-stage iconographic method, which is considered fundamental in art history. In the first phase of the research, under the heading of “natural (pre-iconographical) meaning,” the composition of the work, the spatial arrangement of the figures, and objective details were described without reference to any textual sources. In the second phase, “iconographical meaning,” the main theme of the scene was associated with the narratives in Genesis chapters 18 and 19 of the Bible. In this context, the destruction of the cities of Sodom and Gomorrah, the escape of the prophet Lot, and the visual translation of his daughters' strategic plan to ensure the continuation of their lineage by getting their father drunk were examined. Finally, at the “iconological meaning” level, the work was synthesized within the context of the artist’s biography, the aesthetic codes of Northern Mannerism, and the early characteristics of the Baroque period. The exaggerated musculature and sinuous forms in the figures, chosen as Goltzius’s stylistic preference, were evaluated as a reflection of Mannerist aesthetics. The study highlights the contrast between Lot’s passive and submissive state due to intoxication and his daughters' active, dominant roles in directing the narrative. The research aims to demonstrate the functional power of Panofsky’s methodology in the in-depth analysis of an individual art object and to reveal the original interpretation Goltzius brought to iconography.