Konya Etnografya Müzesi envanterinde kayıtlı bulunan bazı halı yastık dokumalar üzerine bir değerlendirme
Öz
Bu çalışma, Konya Etnografya Müzesi envanterinde kayıtlı yer alan bazı halı yastık örneklerinin estetik ve karakteristik özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında incelenen 5 halı yastık dokumasının 20. yüzyıla tarihlendirildiği tespit edilmiştir. Söz konusu örnekler; malzeme, dokuma tekniği ve motif özellikleri açısından ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Konu ile ilgili bulgulara ulaşmada; halı yastıkların katalog bilgileri ele alınmış, bu dokuma örneklerinin ölçüleri, nasıl geldiği, hangi yüzyıla ait olduğu öğrenilmiş, fotoğraflarına ulaşılmış, renkli çizimlerle desteklenmiştir. Daha sonra doküman analiz çalışmasıyla yazılı kaynakların taraması yapılmış, lisansüstü tezler taranmıştır. Karşılaştırmalı analiz sonucunda Konya Etnografya Müzesi envanterindeki halı yastık dokumalarının Malatya, Niğde, Eskişehir, Yozgat, Sivas ve Döşemealtı yöresi örnekleriyle benzerlikler taşıdığı, bununla birlikte motif, teknik ve kompozisyon özellikleri bakımından yöresel farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen veriler, halı yastık dokumalarının Türk dokuma sanatındaki yerini ve önemini somut bulgularla ortaya koymaktadır. Bu değerlendirmeler, çalışmanın özgün yönünü destekleyen temel bulgular arasında yer almakta ve Anadolu Türk dokumacılığı geleneği içerisindeki yerini daha açık bir biçimde göstermektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulguların, literatürdeki boşluğun giderilmesine katkı sağlayacağı ve ileride bu alanda yapılacak çalışmalara kaynak oluşturması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Halı, motif, halı yastık, dokuma, Konya Etnografya Müzesi, Anadolu dokumacılığı
Destekleyen Kurum
Herhangi bir kurum tarafından desteklenmemiştir.
Etik Beyan
Bu çalışma etik kurul onayı gerektirmemektedir.
Teşekkür
Konya Müzeler Müdürü Ömer Faruk TÜRKAN Beyefendiye teşekkürlerimi sunuyorum.
Kaynakça
- Akpınarlı, H. F. (2004). Kırım el sanatlarının dünü ve bugünü. Ankara AKM Başkanlığı Yayınları.
- Akpınarlı, H. F., & Arslan, P. (2017). Dokumacılığın yerel kalkınma projeler ile yaşatılması örneği; üzümlü dastar dokumalar. In IX. Uluslararası Türk Sanatı, Tarihi ve Folkloru Kongresi/Sanat Etkinlikleri (28-29 Eylül 2017, İzmir) (ss. 17-22).
- Aktan, E. (2024). Türk kültürüne ait oturma elemanı olan sedirin günümüze uygun sürdürülebilir malzemeler ile yeniden tasarlanması [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
- Aral, S. (2013). Malatya yastık halıları. Arış Dergisi, 9, 4-11.
- Arat, Y. (2019). Analysis of traditional Konya house ındoor components according to anthropometric data: Samples of sedirs. Türk İslam Medeniyeti Dergisi, 14(28), 340-350.
- Aslanapa, O. (1982). Türk sanatı. Milli Eğitim Yayınevi.
- Aslanapa, O. (2005). Türk halı sanatının bin yılı. Eren Yayıncılık.
- Atiş Özhekim, D. (2009). Türk kültüründe taşıma amaçlı üretilen kirkitli dokumalar. In II. Uluslararası Türk El Dokumaları (Tekstil) Kongresi (25 Ağustos 2009, Konya) (ss. 183-193). Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Başkanlığı Yayınları.
- Aytaç, A. (2018). Konya müzelerinde bulunan yöre halılarının renk ölçümü ve yüzey tasarımlarının değerlendirilmesi [Yayımlanmış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
- Azizoğlu, Z., & Çoruh, E. (2023). Sekiz köşeli yıldız motifinin ekspresyonizm ve kübizm sanat akımları ile modernize edilerek tasarlanması. Turkish Journal of Fashion Design and Management (TJFDM), 5(2), 67-84.