KİTÂBÜ FİRÂSET VE KİYÂSET-NÂME ADLI ESERDE AT DONLARININ İNCELENMESİ

Öz

Kitâbü Firâset ve Kiyâset-nâme isimli eser, bir baytarnâmedir. Evcil hayvanların hastalık ve tedavilerinin anlatıldığı baytarnâmelerde, özellikle atlara geniş yer verilmiştir. Bu yüzden feres-nâme, esb-nâme gibi isimlerle de adlandırılmışlardır. Baytarnâmelerde atların hastalık ve tedavilerinin, atçılık, binicilik, silahşorluk konularının anlatıldığı görülmektedir. Atların hastalık ve tedavilerinin yanı sıra atın don rengine aldığı isimlere de eserlerde yer verilmektedir. Bazı baytarnâmelerde at donlarına az yer verilirken bazılarında bu konu geniş yer tutar. Bu makalede, Hacı Mustafa Rindî’nin Arapçadan tercüme ettiği Nuruosmaniye Kütüphanesinde 3698 numarada kayıtlı bulunan Kitâbü Firâset ve Kiyâset-nâme isimli eserdeki atların don rengine göre aldığı isimlerden bahsedilmiştir. Osmanlı Türkçesiyle yazılan eserde aynı zamanda at donlarının isimlerinin Arapça karşılıkları da verilmiştir. Çalışmamızda söz konusu eserdeki adlandırmalar incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Baytarnâme
• At
• At Donları
• Osmanlı Türkçesi
• Veterinerlik tarihi

THE STUDY OF HORSE COAT COLORS IN THE WORK NAMED KİTÂBU FİRÂSET AND KİYÂSET-NÂME

Öz

The work named Kitâbu Firâset ve Kiyâset-nâme is a baytarname. In these books, where the diseases and treatments of domestic animals are explained, especially horses are included comprehensively. For this reason, they are also named by names such as feres-nâme and esb-nâme. It ıs seen that the diseasesand treatments of horses, equestrianism, horseback riding and musketeering are explained in the baytarname. İn addition to the diseases are treatments of horses, names according to the coat colour of the horses are also included in the works. While less space ise given to horse coat colour in some baytarname’s, it has been seen that others have been examined comprehensively. In this article, the horses in the work called the Kitâbu Firâset ve Kiyâset-nâme, which is registered in the Nuruosmaniye Library, which Hacı Mustafa Rindî translated from Arabic, according to the colour of forst, are mentioned. In the work written in Ottoman Turkish, the Arabic equivalents of the names of horse jackets are also given. In our study, the names of the works in question were examined.

Anahtar Kelimeler

• Baytarname
• Horse
• Horse Coat Colours
• Ottoman Turkich
• History of Veterinary Medicine

Kaynakça

1. Ayverdi, İ. (2009). Kubbealtı misalli büyük Türkçe sözlük. Kubbealtı Yayınları.
2. Banguoğlu, T. (2007). Türkçenin grameri. Türk Dil Kurumu Yayınları.
3. Caferoğlu, A. (1953). Türk onomastiğinde at kültü. Türkiyat Mecmuası, 10, 201-212.
4. Devellioğlu, F. (2015). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lûgat. Aydın Kitabevi.
5. Ercilasun, A. B. (2015). Türk dili tarihi. Akçağ Yayınları.
6. Ergin, M. (2006). Türk dil bilgisi. Bayrak Yayınları.
7. Kurt, Y. (2020). Osmanlı Türkçesine giriş. Akçağ Yayınları.
8. Steingass, F. (2005). Persian-English dictionary. Çağrı Yayınları.

9. Şen, M. (1987). Haza kitabu baytar-name -tenkidli metin-. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
10. Şen, M. (1995). Baytarnameler. E. Gürsoy-Naskali (Ed.), Türk kültüründe at ve çağdaş atçılık (ss. 177-263) içinde. Türkiye Jokey Kulübü.
11. Şen, M. (2019). Türk dilinin dünü ve bugünü. Post Yayınevi.
12. Şen, M. (2023). Cumhuriyetin 100. yılında Türkçemiz. Post Yayınevi.