Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi

Adem Dölek

TR EN

Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi

Öz

Şeyh Ahmed İlâhî, 15. Asırda yaşamış bir mutasavvıf, şair ve âlimdir. Buhâra’dan gelip önce Bursa’ya ve sonra Edremit’e yerleşmiştir. İstanbul’a gidip Ayasofya Camiinde vaazlar vermiş ve Fatih Sultan Mehmet ile görüşmüştür. Burada kendisine sorular sorulmuş, o da bunlara cevaplar vermiştir. Bu soruların ve cevapların toplandığı eserin adı, Menâkıb-ı Şeyh İlahî’dir. Eser Osmanlı Türkçesiyle yazılmıştır. Eserde otuzdan fazla hadis ve kelam-ı kibar kullanılmıştır. Bu çalışmada, Şeyh İlâhî’nin Menâkıb isimli eserinde kullandığı rivayetlerin, temel hadis kaynakları taranarak, sıhhat durumları tesbit edilmeye çalışılmıştır. Bu rivayetlerden on ikisinin merfu, ikisinin mevkuf, dördünün mevzu, beşinin kelam-ı kibar, dördünün hadisten muktebes olduğu anlaşılmış ve üçü kaynaklarda bulunamamış, birinin de hadis olup olmadığı tesbit edilememiştir. Netice olarak, divan edebiyatında ve tasavvufi eserlerde hadis olarak nakledilen rivayetlerin kaynakları iyi araştırılmadan nakledilmesinin mahzurlu olabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hadis, Menâkıb, Rivayet

Kaynakça

Abdullah b. Mübarek. ez-Zühd ve’r-Rikak. Beyrut: el-Mektebetu’l-İslâmî, 1987.
Abdürrrezzak b. Hemmam. el-Musannef. Beyrut: el-Meclisu’l-ilmî, 1983.
Aclûnî, İsmail b. Muhammed. Keşfu’l-hafâ. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1988.
Ahmed b. Hanbel Ebû Abdillah eş-Şeybânî el-Mervezî. el-Müsned. Thk. Şuayb el-Arnaût. Beyrut: Müessesetu’r-Risale, 1995.
Aydınlı, Abdullah, Hadis Istılahları Sözlüğü, İstanbul: Timaş Yayınları, 1987 Bahâuddîn el-Âmilî, el-Keşkûl, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1998.
Beğavî, el-Hüseyn b. Mesud. Mesâhbihu’s-sünne, Beyrut: Dâru’l-marife, 1987.
Beydavî, Nasıruddin Abdullah b. Ömer. Tuhfetu’l-ebrâr şerhu mesâbihu’s-sünne. Kuveyt: 2012. Beyhakî, Ahmed b. el-Hüseyn. ed-Daavâtu’l-kebir, Kuveyt: Ğarras, 2009.
Beyhakî, el-İtikad ve’l-hidaye ilâ sebili’r-reşad alâ mezhebi’s-selef ve ashabi’l-hadis, Beyrut: Daru’l-âfâki’l-cedide, 1401 h.
Beyhâkî, Şuabu’l-İman, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2000.
Bezzâr, Ahmed b. Ömer, Müsned, (Medine: Mektebetu’l-ulûm ve’l-hikem), 2009.

Buhârî, Muhammed b. İsmail. el-Câmiu’l-Müsnedu’s-Sahîhu’l-Muhtasar min Umûri Rasûlillah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ve Sünenihî ve Eyyâmihî. 8 cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
Bukâî, Burhaneddin. Nazmu’d-dürer fi tenâsübi’l-âyât ve’s-süver, Kahire: Daru’l-kütübi’l-İslâmiyye, 1431 h.
Bursavî, İsmail Hakkı, Ruhu’l-beyan, Beyrut: Daru’l-fikr, 1431 h.
Dârekutnî, Ali b. Ömer, es-Sıfat, By.: 1983.
Deylemî, Şîraveyh b. Şehredâr. Müsnedü’l-firdevs bi me’sûri’l-hıtab, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1986.
Dölek, Adem. Kur’ân ve Hadislerde Kurtuluş Reçetemiz İman ve Amel-i Sâlih Birlikteliği. İstanbul: Kitap Dünyası, 2023.
Ebû Hanife, Fıkh-ı Ekber. Trc. Hasan Basri Çantay. Ankara: 1992.
Ebû Nuaym Ahmed b. Abdillah el-İsfahân., Hılyetu’l-Evliyâ ve Tabakâtu’l-Asfiyâ, Mısır: matbatu’s-saade, 1974.
Ebû Ya‘lâ, Ahmed b. Ali. Müsned. Thk. Hüseyn Selim Esed. 14 cilt. Beyrut: Daru’l-me’mun, ts. Fettenî, Muhammed Tahir, Tezkiratu’l-mevzûât.
Gazâlî, Ebû Hamid Muhammed b. Muhammed. İhyâu ulûmiddin, Beyrut: Dâru’l-marife, ts. Haddâd, Ebû Bekir et-Taberânî, Tefsîru’l-kebîr, Ürdün, 2008.
Hakim et-Tirmizî, Muhammed b. Ali. Nevâdiru’l-usûl fi ehâdisi’r-rasûl (sav). Beyrut: Dâru’l-cîl, 1431. Hâkim, Muhammed b. Abdillah. el-Müstedrek alâ’s-sahihayn. Beyurt: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1990.
Hanefî, Şihabuddin Ahmed b. Muhammed, Haşiyetu’ş-şihâb ale’l-beydavî. Beyrut: Dâru’n-neşr, ts.
Heytemî, Ahmed b. Muhammed İbn Hacer, el-Fetâvâ’l-hadîsiyye, by.: Dâru’l-fikr.
İbn Âsım, Ebu Bekir Ahmed Amr. es-Sünne. by.: el-Mektebetu’l-İslâmî, 1980.
İbn Ebî Şeybe, Abdullah b. Muhammed. el-Musannef. Riyad: Dâru’l-vatan, 1997.
İbn Ebi’d-Dünya, Abdullah b. Muhammed. el-Menâmât. Beyrut: Müessesetu’l-kütübi’s-sikâfiyye, 1993, İbn Ebi’d-Dünya, ez-Zühd, Kuveyt: el-Mektebetu’l-İslâmî, 1980.
İbn Ebi’d-Dünya, Zemmü’d-dünya. Müessesetu’l-kütübi’s-sikafiyye, 1993.
İbn Recep, Abdurrahman b. Şihabüddin el-Hanbelî, Câmiu’l-ulûm ve’l-hikem, Kahire: Daru’s-selam, 2004.
İbn Rifʻa, Ahmed b. Muhammed. Kifayetü’t-tenbih fi şerhi’t-tenbih. Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2009, İbnu Hacer, Ahmed b. Ali el-Asklani, el-İmtâ‘ bi’-erbeîn, Beyrut: Dâru’l-kütüb’l-ilmiyye, 1997.
İbnu Hıbban, Ebû Hâtim Muhammed b. Hıbbân b. Ahmed el-Büstî. Sahihu ibn-i hıbbân bi tertîb-i ibn-i balabân. 18 cilt. Beyrut: Müessesetu’r-risâle,1993.
İbnu Mâce, Ebû Abdillah Muhammed b. Yezid. Sünen. 2 cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992. İbnu Manzur, Mükerrem, Lisanu’l-arab. Beyrut: Daru’s-sadr, ts.
İbnü’l-fâhir, Mamer b. Abdilvahid, Mûcibâtü’l-cennet. By.: Mektebetu ibadirrahman, 2002 (şamile).
Kârî, Ali b. Muhammed Ali, el-Esrâru’l-merfua fi ahbaâri’l-mevzua, Beyrut: Müessesetu’r-risâle, 1431 h.
Kârî, el-Masnu fi maʻrifeti’l- hadisi’l-mevdu. Beyrut: Müessesetü’r-risale, 1398 h. Kârî, Mirkâtu’l-mefâtîh, Beyrut: Daru’l-fikir. 2002.
Kâsımî, Cemalüddin Mehasinü’t-te’vîl, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut: 1418 h., Kavakçî, Muhammed. el-Lü’lü’l-Marsû‘. (Beyrut: Dâru’l-beşâiri’l-İslâmiyye, 1410 h.
Kummî, Nizamuddin en-Neysaburî. Garâibu’l-Kur’ân ve Reğâibu’l-Furkân. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1416 h.
Kur’ân-ı Kerim.
Kurtubî, Muhammed b. Ahmed. el-Câmiu li Ahkâmi’l-Kur’ân, Kahire: Dâru’l-kütübi’l-mısrıyye, 1964.
Mecâlisî, Muhammed Bâkır, Bihâru’l-Envâr. Beyrut: Dâru türasi’l-arabî, ts.
Muhâmilî, el-Hasen b. İsmail. Emâlî. Dâru’n-nevâdir, 2006.
Müslim, Ebu’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. el-Camiu’s-sahîh. 3 cilt. thk. Muhammed Fuad Abdulbâkî. İstanbul: Çağrı Yayınları,1992.
Necmeddin el-Kübrâ, Hüsnü’t-tenebbüh limâ verade fi’t-teşebbüh. Suriye: Dâru’n-nevâdir, 2011.
Nesâî, Ahmed Şuayb. Sünen-i Kübrâ. Thk. Şuayb el-Arnavut. Beyrut: Müessesetu’r-risale, 2001.
Nursî, Bedîuzzaman Said, Sözler. İstanbul: Envar neşriyat, 1996.
Râzî, Fahreddin, “‘Allah Âdem’i Kendi Sûretinde Yarattı.’ Hadisinin Tev’il ve Yorumu”, Çev.: Celaleddin Divlekçi, İlim ve Sanat, 1996.
Râzî, Fahreddin. Mefâtîhu’l-ğayb. Beyrut: Dâru ihyâi’t-türasi’l-arabî, 1420 h.
San‘ânî Muhammed b. İsmail. et-Tenvîr Şerhu’l-Camii’s-sağîr. Riyad: Mektebetu dari’s-selâm, 2011.
Sehâvî, Muhammed b. Abdirrahman, el-Mekâsıdu’l-hasene fî beyani kesîn mine’l-ehâdisi’l-müştehire ale’l-elsine. Beyrut: Dâru’l-kitabi’larabî, 1985.
Semerkandî, Ebu’l-Leys. Bahru’l-ulûm, 1431 h., (Şamile).
Suyûtî, Abdurrahman b. Ebî Bekir. el-Câmiu’s-Sağir ve ziyadetühû, 1431 h. (Şamile).
Şeyh-i İlâhî, Menakıb, (Osmanlıca yazma eser)
Taberânî, Süleyman b. Ahmed. el-Mu‘cemü’l-Evsat, Kahire: Daru’l-Haremeyn, 1995.
Taberânî, Süleyman b. Ahmed. ed-Duâ. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1413 h.
Taberânî, Süleyman b. Ahmed. el-Mu‘cemü’l-kebir. 12 cilt. Dâru ihyâi’t-türâsi’l-arabî. 2002.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hadis

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Adem Dölek
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Kasım 2024

Gönderilme Tarihi

4 Ekim 2024

Kabul Tarihi

11 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 1 Sayı: 4

IZ

https://izlik.org/JA46ZW33WP

APA

Dölek, A. (2024). Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi. ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi, 1(4), 2-20. https://izlik.org/JA46ZW33WP

AMA

1.Dölek A. Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi. ÂSÂR. 2024;1(4):2-20. https://izlik.org/JA46ZW33WP

Chicago

Dölek, Adem. 2024. “Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi”. ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi 1 (4): 2-20. https://izlik.org/JA46ZW33WP.

EndNote

Dölek A (01 Kasım 2024) Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi. ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi 1 4 2–20.

IEEE

[1]A. Dölek, “Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi”, ÂSÂR, c. 1, sy 4, ss. 2–20, Kas. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46ZW33WP

ISNAD

Dölek, Adem. “Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi”. ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi 1/4 (01 Kasım 2024): 2-20. https://izlik.org/JA46ZW33WP.

JAMA

1.Dölek A. Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi. ÂSÂR. 2024;1:2–20.

MLA

Dölek, Adem. “Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi”. ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi, c. 1, sy 4, Kasım 2024, ss. 2-20, https://izlik.org/JA46ZW33WP.

Vancouver

1.Adem Dölek. Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi. ÂSÂR [Internet]. 01 Kasım 2024;1(4):2-20. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46ZW33WP

ÂSÂR Dergisi’nde yayımlanan tüm makaleler, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.

34803 34804 34805 34806 34807

Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi

Şeyh İlâhî’nin Menâkıb İsimli Eserinde Kullandığı Hadislerin Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Evaluation of Hadiths That He Used of Sheikh Ilâhî in His Work Named Menâkib

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster