Yapay Zekâ (YZ) Kullanım Politikası

Bu politika, ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi’ne gönderilen çalışmaların hazırlanması sürecinde yapay zekâ (YZ) ve YZ-destekli araçların kullanımına ilişkin etik ve bilimsel ilke ve sınırları belirler. Amaç; şeffaflık, akademik dürüstlük, kaynak doğruluğu, veri güvenliği ve fikrî sorumluluk ilkelerini koruyarak YZ kullanımını düzenlemektir.
Yapay zekâ teknolojilerinin sürekli gelişen doğası göz önünde bulundurularak, bu politika gerektiğinde güncellenecek ve ilgili alanlardaki etik ilkelerle uyumlu hâle getirilecektir.

1. Tanımlar    

• YZ/YZ-destekli araçlar: Büyük dil modelleri (LLM), sohbet botları, metin–görsel üreticileri, kod üreticileri, otomatik çeviri/özetleme ve benzeri üretken sistemler.
• Üretken YZ: Kullanıcı girdilerinden yeni metin, görsel, tablo, kod veya benzeri içerik üreten sistemler.

    2. Temel İlkeler

• İnsan sorumluluğu esastır: YZ araçları yazar olamaz; tüm içerikten, doğruluktan ve etik/hukukî sorumluluktan yazar(lar) sorumludur.
• Şeffaf beyan zorunludur: YZ’nin nerede, ne amaçla, hangi araç/model ile kullanıldığı açıkça bildirilmelidir.
• Doğrulama ve kaynak bütünlüğü: YZ çıktıları “otoriter görünümlü fakat hatalı/yanlı” olabilir; yazar çıktıyı kontrol etmek, kaynakları doğrulamak ve intihal riskini yönetmek zorundadır.
• Gizlilik ve veri güvenliği: Üçüncü kişilere ait kişisel veri, hakemlik süreci belgeleri veya gizli içerik YZ araçlarına yüklenemez.

    3. İzin Verilen Kullanımlar

    YZ araçları, yazarın tam kontrolü ve doğrulaması altında aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir (beyan şartıyla):

• Dil/üslup düzeltimi, imla ve tutarlılık kontrolü
• Çeviri (yalnızca yardımcı; anlam ve terminoloji sorumluluğu yazara aittir)
• Özetleme ve yeniden ifade (metnin bilimsel iddiasını/sonucunu YZ’ye “taşıma” amacıyla değil)
• Kod yazımı/iyileştirme (kullanıldıysa yöntem kısmında araç, sürüm ve doğrulama açıklanır)
• Veri analizi/tablolaştırma/görselleştirme desteği (kullanım yöntemde şeffafça raporlanır)

    4. Yasaklanan Kullanımlar

     Aşağıdakiler etik ihlal sayılır:

• Uydurma/çarpıtılmış veri, bulgu, sonuç, şekil veya atıf üretimi (kaynak “icat etmek” dâhil)
• Makalenin temel bilimsel katkısını YZ’ye yaptırmak (özgün argüman/yorum/sonuç üretimini YZ’ye devretmek)
• YZ’yi yazar olarak göstermek veya YZ’yi kaynakçada “yazar” gibi konumlandırmak
• Gizli/kişisel/veri koruması kapsamındaki içerikleri YZ araçlarına yüklemek; hakemlik körlüğünü zedeleyecek paylaşım
• Hakem raporu, editöryal karar veya yazışmaların üretilmesinde YZ’den yararlanıp bunu gizlemek (gizlilik ihlali riski)

    5. Beyan Zorunluluğu ve Nerede Yazılacağı

• 1. Gönderim sırasında: Yazar(lar) “Yapay Zekâ (YZ) Kullanımı Beyan Formu”nu doldurur ve sisteme yükler.
• 2. Makale içinde:
  • YZ yalnızca yazım/dil desteği için kullanıldıysa: Etik Beyan / Teşekkür kısmında belirtiniz.
  • YZ, analiz/kod/şekil üretiminde kullanıldıysa: Yöntem kısmında araç–sürüm–kullanım biçimi–doğrulama adımlarını yazınız.
• Örnek beyan cümlesi (kısa):
  “Bu çalışmanın [dil düzenleme / çeviri / veri analizi / kod / görselleştirme] aşamasında [Araç adı, sağlayıcı, sürüm/model] kullanılmış; tüm çıktıların doğruluğu yazar(lar) tarafından kontrol edilerek nihai metin oluşturulmuştur.”

    6. Editöryal ve Hakemlik Sürecinde YZ Kullanımı

• Dergi, editöryal değerlendirme ve karar süreçlerinde üretken YZ’den yararlanmaz; hakemlerden de gizlilik nedeniyle gönderilmiş metinleri üretken YZ araçlarına yüklememeleri beklenir.
• Gerek görüldüğünde editörler, YZ kullanım beyanına ilişkin ek açıklama, kullanılan istem(ler)/prompt(lar), sürüm bilgisi veya doğrulama kayıtları talep edebilir.

    7. Uygunsuz Kullanımın Sonuçları

• Beyan edilmemiş veya bu politikaya aykırı YZ kullanımı tespit edilirse; düzeltme talebi, değerlendirme dışı bırakma/reddetme, yayımlanmış makaleler için düzeltme/geri çekme gibi yayın etiği işlemleri uygulanabilir.

Bu politika metni, ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi’ne gönderilecek tüm yazılarda geçerlidir. Yazarların, yapay zekâ teknolojilerini kullanırken bu ilkelere uygun hareket etmeleri beklenir.

Bu belge, ÂSÂR Akademik Dinî Araştırmalar Dergisi’nin yayın etiği ilkeleri ile Committee on Publication Ethics (COPE), Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve diğer uluslararası standartlarla uyumludur.

Son Güncelleme Zamanı: 15.01.2026