Yaşamda Anlam ile Mutluluk Arasındaki İlişkide Kaygının Aracı Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı yaşamda anlam ile mutluluk arasındaki ilişkide kaygının aracı rolü olup olmadığını belirlemektir. Örneklem, kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın verileri yaşları 18 ile 47 arasında değişen toplamda 497 üniversite öğrencisinden toplanmıştır. Bu bireylerin 341’i (%68.6) kadın ve 156’sı (%31.4) erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 23.7’dir (SD=6.4). Araştırmada verileri “Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formu, Anlamlı Yaşam Ölçeği ve Belirti Tarama Listesi” kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma elde edilen veriler SPSS 25 paket programı ve Hayes (2022) tarafından geliştirilen PROCESS Macro’nun 4.1 sürümü kullanılarak analiz edilmiştir. Yaşamda anlam ile mutluluk arasındaki ilişkide kaygının aracı rolünü test etmek amacıyla Model 4 tercih edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre yaşamda anlam, mutluluğu pozitif yönde anlamlı olarak yordamaktadır. Yaşamda anlam ve kaygı, mutluluk düzeyindeki değişimi anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Aracılık analizi sonuçları, kaygının yaşamda anlam ile mutluluk arasındaki ilişkide aracılık ettiğini göstermektedir. Aracılık etkisinin tam standardize etki büyüklüğü küçük düzeydedir. Bu sonuçlar, yaşamda anlamın mutluluk üzerindeki etkisinin kısmen kaygı aracılığıyla gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, mutluluğu artırmayı hedefleyen müdahalelerde yaşamda anlamın güçlendirilmesi ve kaygının azaltılmasının dikkate alınması gereken unsurlar olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yaşamda Anlam
• Kaygı
• Mutluluk
• Aracı Etki
• Psikolojik İyi Oluş

The Mediating Role of Anxiety in the Relationship Between Meaning in Life and Happiness

Öz

The purpose of this study is to determine whether anxiety plays a mediating role in the relationship between meaning in life and happiness. The sample was determined using convenience sampling. The sample was determined using convenience sampling. Data for the study were collected from a total of 497 university students aged between 18 and 47. Of these individuals, 341 (68.6%) were female and 156 (31.4%) were male. The mean age of the participants was 23.7 (SD=6.4). Data were obtained using the Oxford Happiness Scale Short Form, the Meaningful Life Scale, and the Symptom Checklist. The data obtained in the study were analyzed using the SPSS 25 software package and version 4.1 of the PROCESS Macro developed by Hayes (2022). Model 4 was chosen to test the mediating role of anxiety in the relationship between meaning in life and happiness. According to the findings obtained from the research, meaning in life significantly predicts happiness in a positive direction. Meaning in life and anxiety together explain the change in happiness levels at a significant level. The mediation analysis results show that anxiety mediates the relationship between meaning in life and happiness. The full standardized effect size of the mediating effect is small. These results reveal that the effect of meaning in life on happiness is partially mediated by anxiety. These findings indicate that strengthening meaning in life and reducing anxiety may be an important strategy in interventions aimed at increasing happiness.

Anahtar Kelimeler

• Meaning in Life
• Anxiety
• Happiness
• Mediating Effect
• Psychological Well-Being

Kaynakça

1. Altıparmak, Demet. Öğretmenlerin yaşam amacı ve anlamı düzeyleri ve iyi oluşları arasındaki ilişkide öz-duyarlık değişkeninin aracı rolü. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
2. Arslan, Gökmen. “Anlamlı Yaşam Ölçeğinin Geliştirilmesi: Anlamlı Yaşama İlişkin Kısa ve Etkili Bir Ölçme Aracı”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 56 (2020), 227–242. https://izlik.org/JA52MG82KL
3. Bannink, Fredrike. Bireyler ve Toplumlarda İyi Oluşu Geliştirmek için: 201 Pozitif Psikoloji Uygulaması. çev. Esra Kökkılıç. İstanbul: Üsküdar Üniversitesi Yayınları, 2017.
4. Başarıkan, Refika – Seki, Tolga. “Boşanma Yaşantısı Olan Bireylerin Yaşamda Anlam ve Psikolojik Dayanıklılık Düzeyleri ile Travma Sonrası Büyümeleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi.” Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi 12/1 (2023), 258–269. https://doi.org/10.33206/mjss.1166664
5. Bekar, Nesli vd. “Ergenlerde Can Sıkıntısı ve Mutluluk Arasındaki İlişki: Yaşamda Anlam Arayışı ve Anlamın Varlığının Aracı Rolü.” Journal of Research in Education and Teaching 12/2 (2023), 121–133.
6. Blasco‐Belled, Ana vd. “Fear Of Happiness Through The Prism Of The Dual Continua Model Of Mental Health”, Journal of Clinical Psychology 77/10 (2021), 2245–2261. https://doi.org/10.1002/jclp.23165
7. Boreham, Ian D. - Schutte, Nicola S. “The Relationship Between Purpose in Life and Depression and Anxiety: A Meta-Analysis. Journal of Clinical Psychology”, 79/12 (2023),
8. Cevizci, Ahmet. Paradigma Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları, 2010.

9. Chen, Qian vd. “The relationship between search for meaning in life and symptoms of depression and anxiety: Key roles of the presence of meaning in life and life events among Chinese adolescents.” Journal of Affective Disorders 282 (2021), 545–553. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.12.156
10. Colebrook, Claire. “Narrative Happiness and the Meaning of Life”, New Formations 63 (2007), 82–102. Dağ, İhsan. “Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R)'nin Üniversite Öğrencileri İçin Güvenirliği ve Geçerliği” , Türk Psikiyatri Dergisi 2/1 (1991), 5–12.
11. Demir, Ramazan- Murat, Mehmet. “Öğretmen Adaylarının Mutluluk, İyimserlik, Yaşam Anlamı ve Yaşam Doyumlarının İncelenmesi”, OPUS International Journal of Society Researches 7/13 (2017), 347–378. https://doi.org/10.26466/opus.347656
12. Derogatis, Leonard R. vd. “SCL-90: An Outpatient Psychiatric Rating Scale--Preliminary Report”, Psychopharmacology Bulletin 9/1 (1973), 13–28
13. Dezutter, Jessie vd. “Meaning in Life: An Important Factor for the Psychological Well-Being of Chronically Ill Patients?” Rehabilitation Psychology 58/4 (2013), 334–341. https://doi.org/10.1037/a0034393
14. Doğan, Tayfun - Akıncı-Çötok, Nesrin. “Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formunun Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi 4/36 (2011), 165–172. Doğan, Tayfun. “Pozitif psikoloji”. In Şerife Işık (Ed.), Psikolojiye giriş 449–47. Ankara: Pegem Akademi, 2018. Field, Andy. Discovering Statistics Using SPSS. London: Sage Publication, 2005. Frankl, Viktor E. İnsanın anlam arayışı. çev. Selçuk Budak. İstanbul: Okuyan Us Yayınları, 2019.
15. Fritz, Matthew S. – MacKinnon, David P. “Required Sample Size to Detect the Mediated Effect.” Psychological Science 18/3 (2007), 233–239. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01882.x
16. George, Login S. - Park, Crystal L. “Meaning In Life As Comprehension, Purpose, And Mattering: Toward Integration and New Research Questions.” Review of General Psychology 20/3 (2016), 205–220. https://doi.org/10.1037/gpr0000077
17. Gürbüz, Sait – Şahin, Faruk. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. 5. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018. Gürbüz, Sait. Sosyal Bilimlerde Aracı ve Düzenleyici Etki Analizleri: IBM SPSS Process Makro Uygulamalı, Örnek Veri Setleri. 3. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
18. Hayes, Andrew F. Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis: A Regression-Based Approach. 3rd Ed. New York: Guilford Press, 2022.
19. Heintzelman, Samantha J. vd. “Lay Beliefs About Meaning in Life: Examinations Across Targets, Time, and Countries.” Journal of Research in Personality 88 (2020), 104003. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2020.104003
20. Henry, Melissa vd. “The Meaning-Making Intervention (MMi) Appears to Increase Meaning in Life in Advanced Ovarian Cancer: A Randomized Controlled Pilot Study.” Psycho-Oncology 19/12 (2010), 1340–1347. https://doi.org/10.1002/pon.1663
21. Hills, Peter - Argyle, Michael. “The Oxford Happiness Questionnaire: A Compact Scale for the Measurement of Psychological Well-Being” Personality and Individual Differences 33/7 (2002), 1073–1082. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(01)00213-6
22. Kornienko, Denis S. – Rudnova, Natalia A. “Exploring the Associations between Happiness, Life-satisfaction, Anxiety, and Emotional Regulation among Adults during the Early Stage of the COVID-19 Pandemic in Russia.” Psychology in Russia: State of the Art 16 (2023), 99–113. https://doi.org/10.11621/pir.2023.0106
23. Kornienko, Dmitriy S – Rudnova, Natalya A. “Exploring the Associations between Happiness, Life-satisfaction, Anxiety, and Emotional Regulation among Adults during the Early Stage of the COVID-19 Pandemic in Russia”. Psychology in Russia 16/1 (2023), 99–113. https://doi.org/10.11621/pir.2023.0106
24. Koschate-Fischer, Nicole – Schwille, Elisabeth. “Mediation Analysis in Experimental Research.” İçinde Handbook of Market Research, ed. Christian Homburg – Martin Klarmann – Arnd Vomberg, 1–49. Springer Nature, 2017. https://doi.org/10.1007/978-3-319-05542-8_34-1
25. Kral Wa Tam vd. (2025). Yaşamın anlamı: Çoklu kronik hastalığı olan yaşlı birinci basamak bakım hastalarında depresyon, kaygı ve yalnızlık ile çift yönlü ilişkisi. BMC Geriatrics, 25(1), 195. https://doi.org/10.1186/s12877-025-05762-7
26. Kwok, Sylvia Y. C. L. vd. “Stability and changes in meaning in life profiles and their impact on mental health among Chinese university students: A latent transition analysis.” Frontiers in Psychology 16 (2025), 1529851. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1529851
27. Lee, Ok-Sook – Jang, Sun-Hee. “The Relationships between Meaning in Life and Happiness among University Students.” Journal of the Korea Academia-Industrial Cooperation Society 18/9 (2017), 113–122.
28. Li Lin. “Longitudinal associations of meaning in life and psychosocial adjustment to the COVID-19 outbreak in China.” British Journal of Health Psychology, 26(2) (2021) 525–534. https://doi.org/10.1111/bjhp.12492
29. Li, P. F. Jonah vd. “Happiness and Meaning in Life: Unique, Differential, and Indirect Associations with Mental Health.” Counselling Psychology Quarterly 32/2 (2019), 1–19. https://doi.org/10.1080/09515070.2019.1604493
30. MacKinnon, David P. vd. “Confidence Limits For The Indirect Effect: Distribution Of The Product And Resampling Methods”, Multivariate Behavioral Research 39/1 (2004), 99–128. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr3901
31. May-Rollo, Yalom- Irvin. “Existential Psychotherapy.” In: Corsini, Ronald J., Wedding, Donna, eds. Current Psychotherapies. 7th ed. Belmont, CA: Brooks/Cole; 2005. p. 269–298.
32. Oğuz, Gülay vd. “Değiştirilemez Gerçekte Anlam Bulmak: Varoluşçu Logoterapinin MS Tanılı Bireylerde Depresyon, Anksiyete, Affektif Kişilik ve Yaşam Kalitesi Düzeylerine Etkisi.” Amasun Sağ Bil Der 5/2 (2020): 182–190. https://doi.org/10.47115/jshs.790083
33. Öztan, Arzu. İnsanın anlam ve mutluluk arayışında inancın rolü. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Din Psikolojisi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
34. Park, Crystal L. – Folkman, Susan. “Meaning in the Context of Stress and Coping.” Review of General Psychology 1/2 (1997), 115–144. https://doi.org/10.1037/1089-2680.1.2.115
35. Park, Crystal L. “Making Sense of the Meaning Literature: An Integrative Review of Meaning Making and Its Effects on Adjustment to Stressful Life Events.” Psychological Bulletin 136/2 (2010), 257–301. https://doi.org/10.1037/a0018301
36. Pieters, Rik. “Meaningful Mediation Analysis: Plausible Causal Inference and Informative Communication.” Journal of Consumer Research 44/3 (2017), 692–716. https://doi.org/10.1093/jcr/ucx081
37. Robert J. Waldinger & Marc S. Schulz. The Good Life: Lessons from the World’s Longest Scientific Study of Happiness. New York: Simon & Schuster, 2023.
38. Ryff, Carol D. - Singer, Burton. “The Contours Of Positive Human Health”, Psychological Inquiry 9/1 (1998), 1–28. https://doi.org/10.1207/s15327965pli0901_1
39. Ryff, Carol D. “Happiness Is Everything, Or Is It? Explorations on The Meaning of Psychological Well-Being.” Journal of Personality and Social Psychology 57/6 (1989), 1069–1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
40. Seligman, Martin E. P. Flourish: A Visionary New Understanding Of Happiness And Well-Being. New York: Free Press, 2011.
41. Serrao Hill, Marissa M. Y. vd. “An Exploration of Happiness, Anxiety Symptoms, and Depressive Symptoms among Older Adults during the Coronavirus Pandemic.” Frontiers in Psychology 14 (2023), 1117177. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1117177
42. Sharf, Richard S. Psikoterapi ve Psikolojik Danışma Kuramları. çev. Nilüfer Voltan Acar. İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık, 2021.
43. Silva, Rute Gonçalves – Figueiredo Braga, Margarida. “Evaluation of the relationships among happiness, stress, anxiety, and depression in pharmacy students”. Currents in Pharmacy Teaching and Learning 10/7 (2018), 903 910. https://doi.org/10.1016/j.cptl.2018.04.002
44. Sim, Mikyung vd. “Sample Size Requirements for Simple and Complex Mediation Models.” Educational and Psychological Measurement 82/1 (2022), 76–106. https://doi.org/10.1177/00131644211003261
45. Steger, Michael. vd. “The Meaning In Life Questionnaire: Assessing The Presence Of And Search For Meaning In Life”, Journal of Counseling Psychology 53/1 (2006), 80–93. https://doi.org/10.1037/0022-
46. Tabachnick, Barbara G. - Fidell, Linda S. Using Multivariate Statistics. 6. ed. Boston: Pearson, 2012 Tatarkiewicz, Władysław. Analysis Of Happiness. The Hague: Martinus Nijhoff, 1976.
47. Tekeci, Melike - Erdoğdu, Yüksel. “Ergenlerde Mutluluğun Kaynağı Olarak Yaşamın Anlamı ve Bilinçli Farkındalığın Rolü”, IZU Journal of Education 6/2 (2024), 205–224. https://doi.org/10.46423/izujed.1551535
48. Weems Carl vd. “Paul Tillich's theory of existential anxiety: A preliminary conceptual and empirical examination.” Anxiety, Stress & Coping. 2004;17(4):383–399. https://doi.org/10.1080/10615800412331318616
49. Yalom, Irvin. Varoluşçu Psikoterapi. New York, NY: Basic Books; 1980.
50. Zhang, Dexing vd. “Meaning and Its Association with Happiness, Health and Healthcare Utilization: A Cross-Sectional Study.” Journal of Affective Disorders 227 (2018), 795–802. https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.11.082