Üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarının bilimsel yayın süreçlerinde kullanımı COPE prensipleri ve YÖK Etik İlkeleri çerçevesinde şeffaf, sorumlu ve izlenebilir olmalıdır. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi’nin yapay zekâ politikası bu ilkeler esas alınarak ve 10.04.2026 tarihli ve 5’nolu Yayın Kurulu Kararları doğrultusunda oluşturulmuştur:
Şeffaflık ve Beyan Zorunluluğu:
Üretken Yapay Zekâ Araçları; tüzel veya yasal kişilikleri olmadığı için akademik çalışmalarda yazar olarak gösterilemez, telif hakkı beyan edemez, intihal vb. durumlarda hukuki sorumluluğu üstlenemezler. Bu nedenle akademik çalışmanın sorumluluğu tamamen yazara aittir. Aynı gerekçelerle akademik çalışmalarını yayınlatmak üzere Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi’ne başvuru yapan yazar(lar) uluslararası Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) belirlediği şeffaflık ve dürüstlük ilkelerinin gereği olarak çalışmalarının hazırlanması aşamalarında ÜYZ araçlarının kullanımına dair beyanda bulunmalıdırlar. Bu beyan ile yazarlar hangi yapay zekâ programının, çalışmanın hangi aşamasında ve ne amaçla kullandıklarını belirtirler. Yazarlar, makale başvurusu sırasında Üretken Yapay Zekâ Beyan Formu’nu imzalayıp sisteme yükleyerek her türlü akademik ve hukuki sorumluluğu üstlendiklerini beyan ederler.
Yapay Zekâ Kullanımı ve Sınırlılıklar
2024 yılında yayınlanan “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber” ilkelerine göre; akademik çalışmalarda literatür tarama, çeviri, yazar tarafından oluşturulan metnin dil kontrolü, tablo/şema/grafik oluşturma, atıfları ve kaynakçayı dergi yazım klavuzuna göre düzenleme gibi alanlarda yapay zekânın kullanılması makul karşılanmaktadır. Bununla birlikte yazar(lar) çalışmalarında yapay zekâyı kullandıkları bölümlerin kontrolünü yapmakla yükümlüdürler.
Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi’nde yayınlanmak üzere müracaat edilen çalışmanın hazırlanmasında; özellikle çalışmanın hipotezinin oluşturulmasında, bulguların tartışılmasında ve yorumlanmasında Üretken Yapay Zekâ araçlarınca oluşturulan metinlerin kullanılması yukarıda bahsedilen ilkeler ve ilgili yayın kurulu kararı doğrultusunda uygun bulunmamaktadır.
Üretken Yapay Zekâ Kullanımı İle İlgili Özel Durumlar ve Yaptırımlar
Gerekli görüldüğünde ya da değerlendirme aşamasında hakem uyarıları doğrultusunda, makale üzerinde ÜYZ kullanımına dair bir inceleme başlatılabilir.
İnceleme sırasında editörler, yazardan tekrar ve daha spesifik beyan isteyebilir.
İnceleme sırasında editörler uzman görüşüne ya da yapay zeka tespit programlarına müracaat edebilir.
İncelemeden elde edilen sonuçlar ya da yazardan alınan tekrar beyanlar hakemlere iletilir.
Makalenin özgünlüğüne zarar verecek ya da bir takım hukuki/akademik olumsuz sonuçlar doğuracak bir ÜYZ kullanımı tespit edilir ise hakemler makaleyi reddedebilirler. Aynı şekilde makale, editör tarafından reddedilebilir/yazara iade edilebilir veya yazar tarafından geri çekilebilir. Editörler gerekli görürlerse nihai karar için yayın kurulunun görüşüne müracaat edebilir.
Bu tür durumlarda dahi her türlü hukuki sorumluluk yazar(lara) aittir.