Türkiye Ekonomisinde Araştırma Geliştirme Harcamaları İle Ekonomik Büyüme Ve İşsizlik İlişkisi

Öz

Bu çalışma, toplam ar-ge harcamaları doğrultusunda hızla gelişen teknolojinin Türkiye ekonomisinin iktisadi büyüme ve işsizlik parametreleri açısından ne gibi kazanımlar ortaya koyduğunu analiz etmek amacıyla yapılmıştır. 1990–2022 dönemine ait toplam ar-ge harcamaları, iktisadi büyüme oranı ve işsizlik oranı yıllık verileri, Toda-Yamamoto nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Analiz bulguları; toplam ar-ge harcamaları-iktisadi büyüme değişkenleri arasında tek, toplam ar-ge harcamaları - işsizlik değişkenleri arasında çift yönlü bağlantı göstermektedir. Toplam ar-ge harcamalarından iktisadi büyümeye doğru bağlantının tespit edilmesi, Türkiye’de GSYH içinde toplam ar-ge harcamaları payının düşük olmasına rağmen bu harcamalar, üretim miktarı ve üretim faktörlerini artırıcı yönde etki ettiğini göstermektedir. Ayrıca toplam ar-ge harcamaları Türkiye’deki işsizliğe, işsizlik de toplam ar-ge harcamalarına doğru ilişkilidir. Özellikle toplam ar-ge harcamalarının iktisadi büyümeye etki ettiği bulgusundan hareketle yeni yatırımlar kanalıyla işsizliği azaltıcı etkide bulunduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Araşatırma-Geliştirme Harcamaları
• Ekonomik Büyüme
• İşsizlik

The Effect of Research and Development Expenditures on Economic Growth and Unemployment in The Turkish Economy

Öz

This study was conducted to analyze what kind of gains the rapidly developing technology brings in terms of economic growth and unemployment parameters of the Turkish economy in line with total R&D expenditures. Total R&D expenditures, economic growth rate and unemployment rate annual data for the period 1990–2022 were analyzed with the Toda-Yamamoto causality test. Analysis findings; It shows a single connection between total R&D expenditures and economic growth variables, and a two-way connection between total R&D expenditures and unemployment variables. Determining the connection from total R&D expenditures to economic growth shows that although the share of total R&D expenditures in GDP in Turkey is low, these expenditures have an increasing effect on the production amount and production factors. In addition, total R&D expenditures are directly related to unemployment in Turkey, and unemployment is directly related to total R&D expenses. In particular, based on the finding that total R&D expenditures affect economic growth, it is thought that it has a reducing effect on unemployment through new investments.

Anahtar Kelimeler

• R&D Expenditures
• Economic Growth
• Unemployment
• Toda-Yamamoto Causality Test

Kaynakça

1. Ahmad, M. ve Zheng, J. (2022), The Cyclical And Nonlinear Impact of R&D and Innovation Activities on Economic Growth in OECD Economies: A New Perspective, Journal of the Knowledge Economy. https://doi.org/10.1007/s13132-021-00887-7
2. Aghion, R ve Howitt, R (1992). A Model of Growth Through Creative Destruction. Econometrica, 60 (2), s.323-352.
3. Altıntaş, H. ve Mercan, M. (2015), Ar-Ge Harcamaları Ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: OECD Ülkeleri Üzerine Yatay Kesit Bağımlılığı Altında Panel Eşbütünleşme Analizi, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 70(2), s.345-376. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002355
4. Amaghouss, J. ve Ibourk, A. (2013), Entrepreneurial Activities, Innovation and Economic Growth: The Role of Cyclical Factors: Evidence from OECD Countries for The Period 2001-2009, International Business Research, 6(1), s.153-162. http://dx.doi.org/10.5539/ibr.v6n1p153
5. Amiri, A. ve Ventelou, B. (2012), Granger Causality Between Total Expenditure on Health and GDP in OECD: Evidence from The Toda–Yamamoto Approach, Economics Letters, 116(3), s.541-544. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2012.04.040
6. Arrow, K. J. (1962). Economic Welfare and The Allocation of Resources for Invention. R. Nelson (Ed.), The Rate and Direction of Inventive Activity içinde (pp. 219-236), Princeton University Press, Princeton.
7. Awokuse, T. O. (2003), Is The Export-Led Growth Hypothesis Valid for Canada? Canadian Journal of Economics, 36(1), s.126-136. https://doi.org/10.1111/1540-5982.00006
8. Barro, R. J. (1991). Economic Growth in a Cross-Section of Countries. Quarterly Journal of Economics, 106, s.407-443.

9. Bassanini, A. ve Scarpetta, S. (2001), The Driving Forces of Economic Growth: Panel Data Evidence for The OECD Countries, OECD Economic Studies, 33(2), s.9-56. https://doi.org/10.1787/16097491
10. Bayar, H. T. ve Öztürk, M (2021), Teknolojinin İstihdam Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(2), s.119-127.
11. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1979), Distribution of The Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root, Journal of the American Statistical Association, 74(366a), s.427-431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
12. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1981), Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root, Econometrica, 49(4), s.1057-1072. https://doi.org/10.2307/1912517
13. Durucan, A. ve Ulukök, E. (2022), Ar-Ge Harcamaları, İşsizlik ve Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği, Girişimcilik ve İnovasyon Yönetimi Dergisi, 11(1), s.1-27.
14. Ertek, T. (1996), Ekonometriye Giriş, 2. Baskı, İstanbul: Beta Yayınları.
15. Freire-Serén, M. J. (1999), Aggregate R&D Expenditure and Endogenous Economic Growth. (UFAE and IAE Working Papers No. 436.99) http://hdl.handle.net/10261/1959
16. Genç, M. C. ve Atasoy, Y. (2010), Ar&Ge Harcamaları ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Panel Veri Analizi, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 5(2), s.27-34.
17. Goel, R. K. ve Ram, R. (1994), Research and Development Expenditures and Economic Growth: A Cross-Country Study, Economic Development and Cultural Change, 42(2), s.403-411. https://doi.org/10.1086/452087
18. Goel, R. K., Payne, J. E. ve Ram, R. (2008), R&D Expenditures and US Economic Growth: A Disaggregated Approach, Journal of Policy Modeling, 30(2), s.237-250. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2007.04.008
19. Göçer, İ. (2013), Ar-Ge Harcamalarının Yüksek Teknolojili Ürün Ihracatı, Dış Ticaret Dengesi Ve Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri, Maliye Dergisi, 165(2), s.215-240.
20. Grossman, G. ve Helpman, E. (1991). Inovation and Growth in the Global Economy. Cambridge: MIT Press.
21. Gujarati, D. (2001), Temel Ekonometri. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
22. Gülmez, A. ve Yardımcıoğlu, Ş. (2012), OECD Ülkelerinde Ar-Ge Harcamaları Ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Panel Eşbütünleşme Ve Panel Nedensellik Analizi (1990- 2010), Maliye Dergisi, 163, s.335-353.
23. Inekwe, J. N. (2015), The Contribution of R&D Expenditure to Economic Growth in Developing Economies, Social Indicators Research, 124(3), s.727-745. https://doi.org/10.1007/s11205-014-0807-3
24. İğdeli, A. (2019), Ar-Ge ve Eğitim Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), s.2517-2538.
25. Kim, J. W. (2011), The Economic Growth Effect of R&D Activity in Korea, Korea and The World Economy, 12(1), s.25-44.
26. Lee, J. ve Strazicich, M. C. (2003), Minimum Lagrange Multiplier Unit Root Test with Two Structural Breaks, Review of Economics and Statistics, 85(4), s.1082-1089.
27. Lichtenberg, F. (1993), R&D Investment and International Productivity Differences. Horst Siebert (Ed.) Economic Growth In The World Economy içinde (p. 89-110). Tubingen: J. C. B. Mohr.
28. Lucas, R. E. (1988). On the Mechanics of Economic Development. Journal of Monetary Economics, 22 (1), s.3-42
29. Mavrotas, G. ve Kelly, R. (2001), Old Wine In New Bottle: Testing Causality between Savings and Growth, The Manchester School Supplement, 69(1), s.97–105. https://doi.org/10.1111/1467-9957.69.s1.6
30. McCleary R. ve Hay R. A. (1983), Applied Time Series Analysis: for the Social Sciens, 1. Baskı. Sage Pub.Comp.
31. Maté-García, J. J. ve Rodríguez-Fernández, J. M. (2008), Productivity and R&D: An Econometric Evidence from Spanish Firm-Level Data, Applied Economics, 40(14), s.1827-1837. https://doi.org/10.1080/00036840600905217
32. Meçik, O. (2014), AR-GE Harcamalarının Ekonomik Gelişmişlik Üzerindeki Etkileri, Journal of International Social Research, 7(32), s.669-674.
33. Mortensen, D. T. ve Pissarides, C. A. (1994). Job Creation and Job Destruction in the Theory of Unemployment. Review of Economic Studies, 61, s.397-415.
34. Özcan, B. ve Arı, A. (2014), Araştırma-Geliştirme Harcamaları Ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Panel Veri Analizi, Maliye Dergisi, 166(1), s.39-55.
35. Park, W. G. (1995), International R&D Spillovers and OECD Economic Growth, Economic Inquiry, 33(4), s.571-591. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.1995.tb01882.x
36. Pessoa, A. (2010), R&D and Economic Growth: How Strong is The Link? Economics Letters, 107(2), s.152-154. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2010.01.010
37. Resmi Gazete, (2021), https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/02/20210203-11.htm Romer, P. (1986). Increasing Returns and Long-Rung Growth. Journal of Political Economy, 94 (5), s.1002-10037.
38. Romer, R (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98 (5), s.71-102. Sadraoui, T. ve Zina, N. B. (2009), A Dynamic Panel Data Analysis for R&D Cooperation and Economic Growth, International Journal of Foresight and Innovation Policy, 5(4), s.218-233. https://doi.org/10.1504/IJFIP.2009.0264
39. Samimi, A. J. ve Alerasoul, S. M. (2009), R&D and Economic Growth: New Evidence from Some Developing Countries, Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 3(4), s.3464-3469.
40. Saraç, T. B. (2009), Araştırma-Geliştirme Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Panel Veri Analizi, EconAnadolu 2009: Anadolu Uluslararası Ekonomi Konferansı. https://silo.tips/download/anadolu-international-conference-in-economics-haziran-2009-eskiehir-trkiye
41. Schumpeter, J. A. (1934), The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle, Cambridge.
42. Sylwester, K. (2001), R&D and Economic Growth, Knowledge, Technology & Policy, 13(4), s.71-84.
43. TÜİK, (2023), https://www.tuik.gov.tr/
44. TÜİK, (2024), https://data.tuik.gov.tr/
45. Türedi, S. (2016), The Relationship Between R&D Expenditures, Patent Applications and Growth: A Dynamic Panel Causality Analysis for OECD Countries, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), s.39-48.
46. Türkmen, S., Ağır, H. ve Günay, E. (2019), Seçilmiş OECD Ülkelerinde Ar-Ge Ve Ekonomik Büyüme: Panel Eşbütünleşme Yaklaşımından Yeni Kanıtlar, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 14(2), s.89-101.
47. Uyğun, U. ve Durmuş, M.E. (2020), Türkiye’deki Ar-Ge Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ekonometrik Analizi, Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 6(2), s.31-41.
48. Wang, E. C. (2007). R&D Efficiency and Economic Performance: A Cross-Country Analysis Using The Stochastic Frontier Approach, Journal of Policy Modeling, 29(2), s.345-360. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2006.12.005
49. Yanyun, Z. ve Mingqian, Z. (2004), R&D and Economic Growth: Panel Data Analysis in ASEAN+ 3 Countries, A Joint Conference of AKES, RCIE, and KDI: Korea and the World Economy, III. http://faculty.washington.edu/karyiu/confer/seoul04/papers/zhao.pdf
50. Yazgan, Ş. ve Yalçinkaya, Ö. (2018), The Effects of Research and Development (R&D) Investments on Sustainable Economic Growth: Evidence from OECD Countries (1996-2015), Review of Economic Perspectives, 18(1), s.3-23. https://doi.org/10.1515/revecp-2018-0001
51. Zivot, E. ve Andrews, D. W. K. (2002), Further Evidence On The Great Crash, The Oil-Price Shock and The Unit-Roothypothesis, Journal of Business & Economic Statistics, 20(1), s.25–44.