Fotoğraf Alanında Yazılan Lisansüstü Tezlerin İçerik Çözümlemesi Yöntemiyle İncelenmesi (1983-2023)

Öz

Fotoğraf, icat edildiği dönemden itibaren bilim, haber ve iletişim gibi pek çok farklı alanda kullanılmıştır. Bu araştırmada, fotoğraf alanında yazılan lisansüstü tezlerin genel görünümünü ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, 1983-2023 yılları arasında Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında bulunan ve başlığında “fotoğraf” kelimesi geçen erişime açık 689 lisansüstü teze ulaşılmıştır. Bu lisansüstü tezler; tez türü, yazım dili, yazıldığı yıl, üniversite, anabilim dalı/anasanat dalı/bilim dalı ve tez konusu olarak yedi başlık açısından içerik çözümlemesi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda lisansüstü tezlerde; en fazla yüksek lisans tezi yazıldığı, yazım dilinin ağırlıklı olarak Türkçe olduğu, en çok tez yazılan yılın 2019 yılı, en çok tez yazılan üniversitenin Marmara Üniversitesi, en fazla tezin Fotoğraf Anasanat Dalı’nda yazıldığı, tezlerde çoğunlukla tercih edilen konunun Sahne ve Görüntü Sanatları olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• fotoğraf
• lisansüstü tezler
• içerik çözümlemesi

Content Analysis Research on Postgraduate Theses Written on Photography (1983-2023)

Abstract

Since its invention photography has been used for many different areas such as science, news and communication. This research aims to reveal the general view of postgraduate theses written on photography. In this regard, 689 postgraduate theses in the Council of Higher Education National Thesis Center, from year 1983 to 2023 with containing the word "photography" in the title were evaluated by content analysis in terms of thesis type, language, year, university, department/major art/science and thesis topic. As a result of the research; the most written theses were master's theses, the written language was predominantly Turkish, the most theses were written in the year 2019, the most theses were written at Marmara University and in the Photography Art Major, and the most preferred subject was Performing and Visual Arts.

Keywords

• photography
• postgraduate theses
• content analysis

Kaynakça

1. Akça, F. (2011). Türkiye’de Fotoğraf Ana Sanat Dallarında Yapılan Yüksek Lisans Tezlerinin İncelenmesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Baudelaire, C. (1980), The Modern Public and Photography, (Ed.: A. Trachtenberg), Classic Essays on Photography, s.83-91, New Haven, CT: Leete’s Island Books.
3. Benjamin, W. (2011), Fotoğrafın Kısa Tarihi – Teknik Araçlarla Yeniden-Üretim (Çoğaltma) Çağında Sanat Eseri, (Çev.: Osman Akınhay), İstanbul: Agora Kitaplığı.
4. Berger, J. (2005), Görme Biçimleri, (Çev.: Yurdanur Salman), İstanbul: Metis Yayınları.
5. Berger, J. (2015), Bir Fotoğrafı Anlamak, (Çev.: Beril Eyüboğlu), İstanbul: Metis Yayınları.
6. Campany, D. (2015), Önsöz, (Ed.: J. Hacking), Fotoğrafın Tüm Öyküsü, s.8-16, İstanbul: Hayalperest Yayınları.
7. Cartwright, L. ve Sturken, M. (2001). Practices of Looking: An Introduction to Visual Culture, Oxford, New York: Oxford University Press.
8. Chandler, D. ve Munday, R. (2018), Medya ve İletişim Sözlüğü, (Çev.: Babacan Taşdemir), İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Clarke, G. (2017), Güzel Sanatların Bir Dalı Olarak Fotoğraf, (Çev.: Maide Meltem Aydemir), İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
10. Değirmenci, K. (2016), Fotoğrafın İmgeleri: Temsil, Gerçeklik ve Dijital Çağda Fotoğraf, 1. Baskı, İstanbul: Doğu Kitabevi.
11. DEÜ-GSF (Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi) (2024), Fotoğraf, https://gsf.deu.edu.tr /tr/fotograf/, (Erişim Tarihi: 11.09.2024).
12. Eastlake, L. E. (1980), Photography, (Ed.: A. Trachtenberg), Classic Essays on Photography, s.39-71, New Haven, CT: Leete’s Island Books.
13. Fiske, J. (2003), İletişim Çalışmalarına Giriş, (Çev.: Süleyman İrvan), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
14. Flusser, V. (2009), Bir Fotoğraf Felsefesine Doğru, (Çev.: İhsan Derman), İstanbul: Hayalbaz Kitap.
15. Freund, G. (2006), Fotoğraf ve Toplum, (Çev.: Şule Demirkol), İstanbul: Sel Yayıncılık.
16. Frizot, M. (1998), Light Machines: On the Threshold of Invention, (Ed.: M. Frizot), A New History of Photography, s.14-22, Köln: Könemann.
17. Geray, H. (2004), Toplumsal Araştırmalarda Nicel ve Nitel Yöntemlere Giriş: İletişim Alanından Örneklerle, Ankara: Siyasal Kitabevi.
18. Gezgin, S. (1996), İşlevsel Fotoğrafçılık, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (3), s.17-20.
19. Hansen, A. ve Machin D. (2019), Media and Communication Research Methods, London: Red Globe Press.
20. Gunter, B. (2012), The Quantitative Research Process, (Ed.: K. B. Jensen), A Handbook of Media and Communication Research: Qualitative and Quantitative Methodologies, s.237-264, London and New York: Routhledge, Taylor&Francis Group.
21. Kanburoğlu, Ö. (2002), Kitle İletişiminde Haber Fotoğrafının Yeri ve Önemi, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 1(12), s.401-414.
22. Kanburoğlu, Ö. (2003), Basında Haber Fotoğrafı Kullanımı, Ankara: Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.
23. Kanburoğlu, Ö. (2010), A’dan Z’ye Fotoğraf, 3. Baskı, İstanbul: Say Yayınları.
24. Kasım, M. (2003), Fotoğrafı Öğrenirken, 1. Baskı, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
25. Kasım, M. (2008), Basında Haberin Anlatımında Fotoğrafın Rolü, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 10(1-2),s. 431-448.
26. Kasım, M. (2013), Reklam Fotoğrafçılığı, 2. Baskı, Konya: Çizgi Kitabevi.
27. Kerlinger, F. N. (1973), Foundations of Behavioral Research, New York: Holt, Rinehart ve Winston, Inc..
28. Kılıç, L. (2008), Fotoğraf ve Sinemanın Toplumsal Tarihi, 1. Baskı, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
29. Kılıç, L. (2012), Fotoğrafa Başlarken, 4. Baskı, Ankara: Dost Kitabevi.
30. Kılıç, L. (2013), Durağan ve Hareketli Görüntünün Öyküsü, (Ed.: T. F. Uçar), Görsel Kültür, s.103-135, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1394. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
31. Kılıç, L. (2021), Işıkla Resmetme Terimleri, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
32. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi (2024), Genel Bilgiler, https://gsf.marmara.edu.tr/fakulte /genel-bilgiler, (Erişim Tarihi: 11.09.2024).
33. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi (2021), Fotoğraf Bölümü, https://msgsu.edu.tr/akademik/guzel-sanatlar-fakultesi/bolumler/fotograf/, (Erişim Tarihi: 11.09.2024).
34. Mirzoeff, N. (1999), An Introduction to Visual Culture, London and New York: Routhledge, Taylor&Francis Group.
35. Mitchell, W. J. (1992), The Reconfigured Eye, Cambrigde, MA: MIT Press.
36. Modiano, A. (2007), Fotoğraf Tarihine Giriş, 1. Baskı, Antalya: Art Studio Yayıncılık.
37. ÖSYM (Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi) (2024), Tanımlar, https://www.osym.gov.tr/TR,1371 /tanimlar.html, (Erişim Tarihi: 08.06.2024).
38. Slater, D. (1995), Photography and Modern Vision: The spectacle of ‘natural magic’, (Ed.: C. Jenks), Visual Culture, s.218-238, London and New York: Routhledge, Taylor&Francis Group.
39. Sontag, S. (2008), Fotoğraf Üzerine, (Çev.: Osman Akınhay), İstanbul: Agora Kitaplığı.
40. Trachtenberg, A. (1980), Introduction, (Ed.: A. Trachtenberg), Classic Essays on Photography, s.vii-xiii, New Haven, CT: Leete’s Island Books.
41. Turan, E. (2012), Fotoğrafın Tarih Öncesi, (Ed.: F. Bodur), Fotoğraf Tarihi, s.2-30, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1610. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
42. TFSF (Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonu) (2013), Temel Fotoğraf Bilgisi, Ankara : Öncü Basımevi.
43. Ulusal Tez Merkezi (2024), https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tarama.jsp, (Erişim Tarihi:17.04.2024).
44. Wimmer, R. D. ve Dominick J. R. (2007), İçerik Çözümlemesi, (Çeviren: Ümit Atabek), (Eds.: G. Ş. Atabek ve Ü. Atabek), Medya Metinlerini Çözümlemek: İçerik, Göstergebilim ve Söylem Çözümleme Yöntemleri, s.19-45, Ankara: Siyasal Kitabevi.
45. Yıldırım, B. (2015), İçerik Çözümlemesi Yönteminin Tarihsel Gelişimi Uygulama Alanları ve Aşamaları, (Ed.: B. Yıldırım), İletişim Araştırmalarında Yöntemler, s.105-155, İstanbul: Literatürk Academia.
46. YÖK (Yükseköğretim Kurulu) (2024). Üniversitelerimiz. https://www.yok.gov.tr/universiteler/universitelerimiz, (Erişim Tarihi: 14.06.2024).