From the Late Ottoman Empire to Early Republican Turkey: The Bride-Mother-in-Law Question in the Context of the Idealisation of the Nuclear Family (1860-1940)

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 2, 875 - 895, 31.07.2025

Şaban Demir

https://doi.org/10.11616/asbi.1658330

Öz

The press, which began to flourish around the 1860s, became the stage for a series of debates on modernisation. One of the key issues in these debates was the Ottoman family. The family was seen as an indispensable social structure for the future of society. Many articles were written on topics such as the structure of the family, its boundaries, the relationship between husband and wife, and the education and care of children. An attempt has been made to determine the place and function of each social identity in the family in terms of its usefulness to the social structure. In addition, the duties of the social identities were defined. In the commentaries focusing on the nuclear family, the position of individuals representing the previous generation was interpreted in rather ambiguous and variable contexts. In our study, the place of the mother-in-law, one of these social identities, in the discussions idealising the nuclear family was also taken up in the context of the press. The course of this social identity in the press has been traced back to 1940s Turkey. In this way, an attempt has been made to understand the position of a relatively marginalised social identity in the debates on the transformation of the family.

Anahtar Kelimeler

Ottoman Society , Press , Family , Mother İn Law

Geç Dönem Osmanlı Devleti’nden Erken Dönem Cumhuriyet Türkiyesi’ne: Çekirdek Ailenin İdealleştirilmesi Bağlamında Gelin –Kaynana Meselesi (1860 -1940)

Öz

1860’lı yıllara doğru zenginleşmeye başlayan matbuat bir dizi modernleşme tartışmasının zemini haline gelmiştir. Bu tartışmaların önemli konularından biri Osmanlı ailesi olmuştur. Aile, toplumun istikbali için vazgeçilmez bir sosyal yapı olarak ele alınmıştır. Ailenin yapısı, sınırları, karı –koca ilişkileri, çocukların terbiyesi ve bakımı gibi konularda birçok yazı kaleme alınmıştır. Ailedeki her sosyal kimliğin toplumsal yapıya faydası üzerinden yeri ve işlevi belirlenmeye çalışılmıştır. Beraberinde ise sosyal kimliklerin vazifeleri tanımlanmıştır. Çekirdek aile merkezli yapılan yorumlarda bir önceki nesli temsil eden bireylerin konumu ise oldukça muğlak ve değişken bağlamlarda yorumlanmıştır. Çalışmamızda bu sosyal kimliklerden olan, çekirdek ailenin idealize edildiği tartışmalarda, kaynanalığın matbuat bağlamındaki yeri de alınmıştır. Bu sosyal kimliğin matbuattaki seyri 1940’lar Türkiyesi’ne kadar takip edilmiştir. Bu sayede ailenin dönüşümünde görece kıyıda kalmış bir sosyal kimliğin yapılan tartışmalardaki konumu anlaşılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Toplumu , Matbuat , Aile , Kaynana

Kaynakça

• Anadolu Ajansı (2014), Sosyal Medya Politikaları, http://www.aa.com.tr/tr/kurumsal/52571--sosyal-medya-politikalari, (Erişim Tarihi: 08.02.2025).
• Bozkuş F. (2022), Dizi ihracatımız çok hızlı yükseliyor, Ekonomist, https://www.ekonomist.com.tr/medya/dizi- ihracatimiz-cok-hizli-yukseliyor-1972, (Erişim Tarihi: 05.02.2025).
• Cankurtaran, B.S. (2015), Türk Dış Politikasında ‘Diaspora Diplomasisi Açılımı’ ve Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, (Ed.: M. Şahin ve B. S. Çevik), Türk Dış Politikası ve Kamu Diplomasisi, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Chong, A. (2007), Foreign Policy in Global Information Space: Actualizing Soft Power, Palgrave Macmıllan, NewYork.
• Çavuş, T. (2012a), Dış Politikada Yumuşak Güç Kavramı ve Türkiye’nin Yumuşak Güç Kullanımı, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), s.23-37.
• Çavuş, T. (2012b), Dış Politikada Yumuşak Güç Kullanımı Türk Dış Politikası, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
• Donelli, F. (2021), Turkey’s involvement in Sub-Saharan Africa: an empirical analysis of multitrack approach. Journal of Contemporary African Studies, 40(1), 18–33. https://doi.org/10.1080/02589001.2021.1900551
• Ekonomist, https://www.ekonomist.com.tr/makale/dizi-ihracatinda-hedef-cin-pazari-49277, (Erişim Tarihi: 05.02.2025).
• EUI, (European University Institute), The Democracy Index, https://www.eiu.com/n/global-themes/democracy- index/, (Erişim Tarihi: 26.01.2025).
• Güzel, S. Ç. (2016), Dış Yardımlarda Destekleyici Bir Unsur Olarak Kültürel Diplomasi ve Yunus Emre Enstitüsü Örneği, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(2), s.343-359.
• Kasap, S. (2017), Türkiye Maarif Başkanı Prof. Dr. Birol Akgün: 200 civarında okul, FETÖ'nün kontrolünden çıktı, Anadolu Ajansı, http://aa.com.tr/tr/turkiye/turkiye-maarif-vakfi-baskani-prof-dr-akgun-200-civarinda-okul- fetonun-kontrolunden-cikti/917404 , (Erişim Tarihi: 20.01.2025).
• Medin, B. ve Koyuncu, S. (2017), Cinema as a soft power instrument: Hollywood cinema case, International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(3), s.836-844.
• Nye, J.S. (2005), Soft Power: The Means to Success in World Politics, Public Affairs, New York, USA.
• Özkan, M. ve Akgün, B. (2010), Turkey’s opening to Africa, The Journal of Modern African Studies, 48(4), 525-546.
• Özoğlu, M. (2012), Küresel Eğilimler Işığında Türkiye’de Uluslararası Öğrenciler, Ankara: Seta Yayınları
• Pınar, L. (2017), Amerika Birleşik Devletleri'nin Yumuşak Gücü ve Hollywood, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(1), s.253-274.
• Sancak, K. (2022), Global Examples To Applıcatıon of Publıc Dıplomacy: The Example of Türkiye (Ed.: B. Parlak ve K. C. Doğan), The Handbook Of Publıc Admınıstratıon, Lyon: Livre de Lyon, s.405-421.
• Şahin, M. (2014), Siyasal İletişimde Anadolu Ajansı’nın Rolü, İletişim ve Diplomasi, 1(3), s.110-125
• T.C. Resmi Gazete (2007), 5653 Sayılı Yunus Emre Vakfı Kanunu, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/05/20070518-3.htm, (Erişim Tarihi: 10.02.2025).
• T.C. Resmi Gazete (2011), 656 Sayılı Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/11/20111102-1.htm, (Erişim Tarihi: 17.02.2025).
• T.C. Resmi Gazete (2016), 6721 Sayılı Türkiye Maarif Vakfı Kanunu, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/06/20160628-17.htm, (Erişim Tarihi: 18.01.2025).
• TİKA, (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), 2015 Faaliyet Raporu, Ankara, https://tika.gov.tr/publication/tika-faaliyet-raporu-2015/, (Erişim Tarihi: 23.02.2025).
• TİKA, (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), 2016 İdare Faaliyet Raporu, https://tika.gov.tr/publication/tika-idare-faaliyet-raporu-2016/, (Erişim Tarihi: 23.02.2025).
• TİKA, (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), 2016 Kalkınma Yardımları Raporu, https://tika.gov.tr/basin-odasi/yayinlar/turkiye-kalkinma-yardimlari-raporlari/, (Erişim Tarihi: 23.02.2025)
• TİKA, (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), 2023 Faaliyet Raporu, https://tika.gov.tr/basin- odasi/yayinlar/tika-faaliyet-raporlari/, (Erişim Tarihi: 23.02.2025).
• TİKA, (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), http://www.tika.gov.tr/tr/koordinatorlukler, (Erişim Tarihi:21.01.2025).
• Toprak, İ. ( 2025). Türk dizi sektörünün 2024'teki ihracat geliri 500 milyon doları aştı, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turk-dizi-sektorunun-2024teki-ihracat-geliri-500-milyon-dolari- asti/3454273 (Erişim Tarihi: 23.02.2025).
• Transparency International, Corruption Perceptions Index, https://www.transparency.org/en/cpi/2024, (Erişim Tarihi: 26.01.2025).
• TRT, (Türkiye Radyo Televizyon Kurumu), Tarihçe, https://www.trt.net.tr/kurumsal/tarihce (Erişim Tarihi: 19.01.2025).
• Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşları, https://www.mfa.gov.tr/yurtdisinda-yasayan-turkler_.tr.mfa , (Erişim Tarihi: 06.01.2025)
• Türkiye Maarif Vakfı, https://turkiyemaarif.org/dunyada-maarif , (Erişim Tarihi: 20.01.2025).
• Yılmaz, A.N. ve Kılıçoğlu, G. (2017), Balkanlar’da YTB ve TİKA’nın Türk Kamu Diplomasisi Kurumları Olarak Faaliyetleri ve Türkiye’nin Bölgedeki Yumuşak Gücüne Etkileri, Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), s.115-131.
• YÖK, (Yükseköğretim Kurulu), Değişim Programlarına Katılan Öğrenci Sayıları Raporu, https://istatistik.yok.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 21.01.2025).
• YÖK, (Yükseköğretim Kurulu), https://istatistik.yok.gov.tr/ , (Erişim Tarihi:21.01.2025).
• YÖK, (Yükseköğretim Kurulu), Uluslararası öğrenci istatistikleri, https://istatistik.yok.gov.tr/, (Erişim Tarihi:21.01.2025).
• Yunus Emre Enstitüsü (2009), Yunus Emre Bülteni, https://www.yee.org.tr/tr/yayin/2009-eylul-bulteni, (Erişim Adresi: 10.02.2025).
• Yunus Emre Enstitüsü (2015), 2015 yılı Faaliyet Raporu, https://www.yee.org.tr/tr/yayin/2015-faaliyet-raporu, (Erişim Tarihi: 18.01.2025).
• Yunus Emre Enstitüsü (2017), Kiev Yunus Emre Enstitüsü Açılıyor, http://www.yee.org.tr/tr/faaliyethaberleri/kiev- yunus-emre-enstitusu-aciliyor_19090, (Erişim Tarihi: 18.02.2025).
• Yunus Emre Enstitüsü, Misyon, http://www.yee.org.tr/tr/misyon , (Erişim Tarihi: 17.02.2025).
• Yunus Emre Vakfı (2023) , 2023 Yılı Faaliyet Raporu, https://www.yee.org.tr/tr/yayin/2023-faaliyet-rapor , (Erişim Tarihi: 19.02.2025)
• Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, 2016 yılı Faaliyet Raporu, https://ytb.gov.tr/kurumsal/faaliyet- raporlari, (Erişim Adresi: 10.02.2025).
• Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, Türkiye Bursları, https://ytb.gov.tr/daireler/uluslararasi- ogrenciler/turkiye-burslari, (Erişim Tarihi: 11.01.2025).
• Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanlığı, Uluslararası Öğrenci Hareketliliği, https://ytb.gov.tr/daireler/uluslararasi-ogrenciler/uluslararasi-ogrenci-hareketliligi (Erişim Tarihi: 23.01.2025 ).