Social Network Fatigue and Privacy: An Analysis of the Role of Consent Texts in Privacy Control

Öz

With the rapid development of digital technologies, social media platforms have become central online spaces where individuals act both as content producers and consumers. In this process, the amount and variety of personal data shared have increased, and accordingly, users’ concerns regarding data security and privacy have deepened. This study aims to analyze the privacy and informed consent statements of the five most widely used social media platforms in Turkey (YouTube, Instagram, WhatsApp, Facebook, and X [Twitter]), along with BİP, a domestic digital communication platform, in terms of content, structure, and transparency. The analysis is based on the consent criteria developed by Custers et al. and the definition and elements of informed consent outlined by the Turkish Personal Data Protection Authority (KVKK). The study does not evaluate the actual privacy practices of the platforms but instead assesses the adequacy of the consent texts presented for user information against ethical and legal standards. The privacy policies of six platforms (Facebook, Instagram, YouTube, X, WhatsApp, and BİP) were examined. The findings indicate that, in general, the texts meet the basic requirements of informed consent, but they present problems in terms of length and comprehensibility. While BİP stands out with its concise and clear policy, Facebook, Instagram, YouTube, X, and WhatsApp were found to be insufficient in informing users about their legal rights and procedures regarding data breaches.

Anahtar Kelimeler

• Digital Fatigue
• Social Network Fatigue
• Informed Consent
• Privacy Policies
• Privacy Fatalism

Sosyal Ağ Yorgunluğu ve Gizlilik: Açık Rıza Metinlerinin Gizlilik Kontrolündeki Rolü ve Analizi

Öz

Dijital teknolojilerin hızlı gelişimiyle birlikte sosyal medya platformları, bireylerin hem içerik üreticisi hem de tüketicisi olarak konumlandığı merkezi çevrim içi mecralar haline gelmiştir. Bu süreçte paylaşılan kişisel verilerin miktarı ve çeşitliliği artmakta buna paralel olarak kullanıcıların veri güvenliği ve gizliliğe ilişkin kaygıları derinleşmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de en yaygın kullanılan beş sosyal medya platformu (YouTube, Instagram, WhatsApp, Facebook, X (Twitter)) ile yerli bir dijital iletişim platformu olan BİP'in sunduğu gizlilik ve açık rıza metinlerini içerik, yapı ve şeffaflık açısından analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Custers ve arkadaşları tarafından geliştirilen açık rıza kriterleri şeması ve Türkiye Cumhuriyeti Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) açık rıza tanımı ve unsurları temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, platformların fiili gizlilik uygulamalarını değil, kullanıcı bilgilendirmesi amacıyla sunulan açık rıza metinlerinin belirlenmiş etik ve yasal kriterler açısından yeterliliğini değerlendirmeyi hedeflemektedir. Araştırmada Türkiye’de en çok kullanılan 6 sosyal medya platformunun (Facebook, Instagram, YouTube, X, WhatsApp ve BİP) gizlilik metinleri incelenmiştir. Sonuçlar, metinlerin genel olarak bilgilendirilmiş rıza kriterlerini karşıladığını, ancak uzunluk ve anlaşılabilirlik bakımından sorunlar içerdiğini göstermektedir. BİP sade ve açık metniyle öne çıkarken, özellikle Facebook, Instagram, YouTube, X ve WhatsApp’ın kullanıcıların yasal hakları ve veri ihlallerine ilişkin bilgilendirmede yetersiz kaldığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Yorgunluk
• Sosyal Ağ Yorgunluğu
• Açık Rıza
• Gizlilik politikaları
• Gizlilikte Kadecilik

Etik Beyan

Çalışmada kullanılan tüm veriler kamuya açık kaynaklardan elde edilmiş olup, herhangi bir etik kurul izni gerektiren insan katılımlı veri toplama süreci bulunmamaktadır.

Kaynakça

1. Acquisti A., Friedman, A., & Telang, R. (2006). Is there a cost to privacy breaches? An event study. Paper presented at the Proceedings of the 27th International Conference on Information Systems, Milwaukee, WI, USA, 1563–1580.
2. Acquisti, A., Grossklags, J., & Lam, S. (2006). Privacy and rationality in individual decision making. IEEE Security & Privacy, 3(1), 26–33.
3. Bakker, A. B., Demerouti, E., & Verbeke, W. (2004). Using the job demands–resources model to predict burnout and performance. Human Resource Management, 43(1), 83– 104.
4. Bakoğlu Deliorman, R., Taştan Boz, İ., Yiğit, İ., & Yıldız, S. (2009). Tükenmişliği ölçmede alternatif bir araç: Kopenhag Tükenmişlik Envanterinin Marmara Üniversitesi akademik personeli üzerine uyarlaması. Yönetim [Istanbul Management Journal], 20(63), 77–98.
5. Bansal, G., & Gefen, D. (2010). The impact of personal dispositions on information sensitivity, privacy concern and trust in disclosing health information online. Decision Support Systems, 49(2), 138–150.
6. Barth, S., & de Jong, M. D. T. (2017). The privacy paradox: Investigating discrepancies between expressed privacy concerns and actual online behavior – A systematic literature review. Telematics and Informatics, 34(7), 1038–1058.
7. Bayam, G. (2003). Psikiyatrik bir belirti olarak yorgunluk. In S. Candansayar (Ed.), Yorgunluğun halleri (ss. 31–51). Ankara: Peday.
8. BİP Hizmet Koşulları ve Gizlilik Politikası. (2025). Retrieved from https://bip.com/tr/gizlilik-politikasi/ (Erişim tarihi: 19.04.2025).

9. Boksem, M. A. S., & Tops, M. (2008). Mental fatigue: Costs and benefits. Brain Research Reviews, 59(1), 125–139.
10. Bright, L. F., Kleiser, S. B., & Grau, S. L. (2015). Too much Facebook? An exploratory examination of social media fatigue. Computers in Human Behavior, 44, 148–155.
11. Bygrave, A. L. (2014). Data privacy law: An international perspective. Oxford, UK: Oxford University Press.
12. Candansayar, S., & Coşar, B. (2003). Asteni kavramının tarihsel gelişimi ve günümüz tıbbındaki yeri. In S. Candansayar (Ed.), Yorgunluğun halleri (ss. 19–30). Ankara: Peday.
13. Chang, D. (2016, July 7). Digital burnout: The new, invisible threat to businesses. Flux Trends. Retrieved July 7, 2017, from http://www.fluxtrends.com/digital-burnout-the-new- invisible-threat-to-businesses/ (Erişim tarihi: 15.03.2025).
14. Chen, H., & Li, X. (2017). Information overload and fatigue: An empirical study on users’ social media behaviors. Information & Management, 54(8), 998–1011.
15. Choi, H., Park, J., & Jung, Y. (2017). The role of privacy fatigue in online privacy behavior. Computers in Human Behavior.
16. Custers, B., Schermer, B., & Van der Hof, S. (2013, April 16–18). User expectations regarding social media privacy statements. In Proceedings of the Annual Conference on Management and Social Sciences, Bangkok, Thailand.
17. Custers, B., van der Hof, S., & Schermer, B. (2013). Meaningful consent in the digital world: The role of behavioural sciences in informing consent requirements. In B. Custers, T. Calders, B. Schermer, & T. Zarsky (Eds.), Discrimination and privacy in the information society (pp. 229–250). Berlin: Springer.
18. Demerouti, E., Mostert, K., & Bakker, A. B. (2010). Burnout and work engagement: A thorough investigation of the independency of both constructs. Journal of Occupational Health Psychology, 15(3), 209–222.
19. Dhir, A., Kaur, P., Chen, S., & Pallesen, S. (2019). Antecedents and consequences of social media fatigue. International Journal of Information Management, 48, 193–202.
20. Eroğlu, Ş. (2018). Dijital yaşamda mahremiyet (gizlilik) kavramı ve kişisel veriler: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü öğrencilerinin mahremiyet ve kişisel veri algılarının analizi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 35(2), 130–153.
21. European Parliament, & Council of the European Union. (1995). Directive 95/46/EC... Official Journal L 281, 31–50. Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=celex:31995L0046
22. European Parliament, & Council of the European Union. (2016). Regulation (EU) 2016/679... (GDPR). Official Journal L 119, 1–88. Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj
23. Facebook Hizmet Koşulları ve Gizlilik Politikası. (2025). Retrieved from https://tr-tr.facebook.com/legal/terms (Erişim tarihi: 03.04.2025).
24. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burnout. Journal of Social Issues, 30(1), 159–165.
25. Fu, S., Li, H., Liu, Y., Pirkkalainen, H., & Salo, M. (2020). Social media overload, exhaustion, and use discontinuance: Examining the effects of information overload, system feature overload, and social overload. Information Processing & Management, 57(6), 102307.
26. Gülaslan, T. (2021). Sosyal medya güncel tartışmalar: Sosyal medyanın kontrolü & sosyal medya hizmet ve gizlilik sözleşmeleri & yerli ve milli sosyal medya. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(1), 1–21.
27. Hargittai, E., & Marwick, A. (2016). “What can I really do?” Explaining the privacy paradox with online apathy. International Journal of Communication, 10, 3737–3757.
28. Hoffmann, C. P., Lutz, C., & Ranzini, G. (2016). Privacy cynicism: A new approach to the privacy paradox. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 10(4), Article 7.
29. Instagram Hizmet Koşulları ve Gizlilik Politikası. (2025). Retrieved from https://www.instagram.com/legal/privacy-policy/ (Erişim tarihi: 18.04.2025).
30. Junglas, I. A., Johnson, N. A., & Spitzmüller, C. (2008). Personality traits and concern for privacy: An empirical study in the context of location-based services. European Journal of Information Systems, 17(4), 387–402.
31. Kaya, C. (2011). Avrupa Birliği Veri Koruma Direktifi ekseninde hassas veriler ve işlenmesi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 69(1), 317–334.
32. Kerwin, J. T. (2012). Rational fatalism: Non-monotonic choices in response to risk. Paper presented at the Population Association of America Annual Meeting, New Orleans, LA. Retrieved from https://paa2013.populationassociation.org/papers/130074 (Erişim tarihi: 20.03.2025).
33. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu [KVKK]. (2016). 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Resmî Gazete, 7 Nisan 2016, Sayı: 29677. Retrieved from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6698&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
34. Krasnova, H., Spiekermann, S., Koroleva, K., & Hildebrand, T. (2010). Online social networks: Why we disclose. Journal of Information Technology, 25(2), 109–125.
35. Lee, A. R., Son, S. M., & Kim, K. K. (2016). Information and communication technology overload and social networking service fatigue: A stress perspective. Computers in Human Behavior, 55, 51–61.
36. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behavior, 2(2), 99–113.
37. Meltwater & We Are Social. (2025). 2025 Global digital report. Retrieved from https://www.meltwater.com/en/global-digital-trends (Erişim tarihi: 10.03.2025).
38. Nissenbaum, H. (2010). Privacy in context: Technology, policy, and the integrity of social life. Stanford, CA: Stanford University Press.
39. Nissenbaum, H. (2011). A contextual approach to privacy online. Daedalus, 140(4), 32–48.
40. OECD. (2013). New data for understanding the human condition: International perspectives. Retrieved from https://www.oecd.org/sti/sci-tech/new-data-for- understanding-the-human-condition.pdf (Erişim tarihi: 09.03.2025).
41. Ravindran, T., Chua, A. Y. K., & Goh, D. H.-L. (2014). Antecedents and effects of social network fatigue. Journal of the Association for Information Science and Technology, 65(11), 2306–2320.
42. Solove, D. J. (2013). Privacy self-management and the consent dilemma. Harvard Law Review, 126(7), 1880–1903.
43. Son, J. Y., & Kim, S. S. (2008). Internet users' information privacy protective responses: A taxonomy and a nomological model. MIS Quarterly, 32(3), 503–529.
44. TDK (Türk Dil Kurumu). (2021). Yorgunluk. Retrieved from https://sozluk.gov.tr
45. Toubiana, V., & Nissenbaum, H. (2011). An analysis of Google logs retention policy. Journal of Privacy and Confidentiality, 3(1), Article 2.
46. TÜİK. (2024). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması 2024. Retrieved from https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim- Arastirmasi-2024-53492 (Erişim tarihi: 18.03.2025).
47. Van Cutsem, J., Marcora, S., De Pauw, K., Bailey, S., Meeusen, R., & Roelands, B. (2017). The effects of mental fatigue on physical performance: A systematic review. Sports Medicine, 47(8), 1569–1588.
48. We Are Social. (2025, February 5). Digital 2025: The essential guide to the global state of digital. Retrieved from https://wearesocial.com/us/blog/2025/02/digital-2025-the- essential-guide-to-the-global-state-of-digital/ (Erişim tarihi: 01.03.2025).
49. WhatsApp Hizmet Koşulları ve Gizlilik Politikası. (2025). Retrieved from https://www.whatsapp.com/legal/?lang=tr (Erişim tarihi: 23.04.2025).
50. X (Twitter) Hizmet Koşulları ve Gizlilik Politikası. (2025). Retrieved from https://help.twitter.com/tr/rules-and-policies/twitter-rules (Erişim tarihi: 12.04.2025).
51. YouTube Hizmet Koşulları ve Gizlilik Politikası. (2025). Retrieved from https://support.google.com/youtube/topic/2803240?hl=tr (Erişim tarihi: 25.04.2025).