Bu çalışma yapay zekâ teknolojilerinin aile içi iletişim ve ebeveynlik rollerinin dönüşümüne etkisini teorik bir analizle incelemektedir. Amacı, yapay zekânın ebeveynlik süreçlerine hesaplanabilirlik ve öngörülebilirlik getirdiği kabulünden yola çıkarak, modern toplumu rasyonelleşme kavramıyla açıklayan Weber’in görüşleri çerçevesinde bir tez sunmaktır. Buna göre, ebeveynlik modellerinin rasyonelleşerek duygusal ve sezgisel iletişimden araçsal bir yönetime dönüştüğü savunulmaktadır. Çalışmanın ana argümanı yapay zekânın ebeveynliği araçsallaştırması üzerine kurulmuştur. Bu tez, literatürde “verileştirilmiş ebeveynlik” olarak kavramsallaşmıştır. . Aile dinamiklerine sızan bu teknolojik akılcılık, Weber’in deyimiyle dünyanın büyüsünün bozulmasına yol açmakta; ebeveynliği hesaplanamaz bir süreç olmaktan çıkarıp teknik araçlarla kontrol edilen rasyonel bir görev haline getirmektedir. Sonuç olarak çalışma, ebeveynin duygusal bağ ile teknik verimlilik arasında sıkışarak bireyin anlamlı yaşam biçimi üzerindeki baskının arttığını savunmakta ve bu çatışmayı yönetmek için Dijital Duygusallık Okuryazarlığı kavramını önermektedir.
Yapay zekâ Aile iletişimi Verileştirilmiş ebeveynlik Rasyonelleşme Aile.
This study provides a theoretical analysis of the impact of AI technologies on family communication and parenting roles. Its central aim, grounded in Weber's rationalization theory, argues that AI introduces calculability and predictability into parenting. The core argument is that AI instrumentalizes parenting, causing models to rationalize and shift from emotional, intuitive communication to instrumental management. This phenomenon is conceptualized as "datafied parenting". This technological rationality, infiltrating family life, leads to the Weberian "disenchantment of the world". AI transforms parenting from an incalculable, mysterious process into a rational task managed by technical tools. Consequently, the paper argues that the parent is trapped between emotional connection and technical efficiency, increasing pressure on the individual's meaningful existence. To manage this conflict, the study proposes the concept of Digital Affective Literacy
Artificial intelligence Family communication Datafied parenting Rationalization Family.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | İletişim Sosyolojisi |
| Bölüm | Teorik Makale |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 15 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 13 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 27 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.11616/asbi.1824109 |
| IZ | https://izlik.org/JA75NM85LU |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1 |