Teorik Makale

Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz

Cilt: 26 Sayı: 1 27 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz

Öz

Bu çalışma yapay zekâ teknolojilerinin aile içi iletişim ve ebeveynlik rollerinin dönüşümüne etkisini teorik bir analizle incelemektedir. Amacı, yapay zekânın ebeveynlik süreçlerine hesaplanabilirlik ve öngörülebilirlik getirdiği kabulünden yola çıkarak, modern toplumu rasyonelleşme kavramıyla açıklayan Weber’in görüşleri çerçevesinde bir tez sunmaktır. Buna göre, ebeveynlik modellerinin rasyonelleşerek duygusal ve sezgisel iletişimden araçsal bir yönetime dönüştüğü savunulmaktadır. Çalışmanın ana argümanı yapay zekânın ebeveynliği araçsallaştırması üzerine kurulmuştur. Bu tez, literatürde “verileştirilmiş ebeveynlik” olarak kavramsallaşmıştır. . Aile dinamiklerine sızan bu teknolojik akılcılık, Weber’in deyimiyle dünyanın büyüsünün bozulmasına yol açmakta; ebeveynliği hesaplanamaz bir süreç olmaktan çıkarıp teknik araçlarla kontrol edilen rasyonel bir görev haline getirmektedir. Sonuç olarak çalışma, ebeveynin duygusal bağ ile teknik verimlilik arasında sıkışarak bireyin anlamlı yaşam biçimi üzerindeki baskının arttığını savunmakta ve bu çatışmayı yönetmek için Dijital Duygusallık Okuryazarlığı kavramını önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alemdar, M., Yiğiter, M. ve Çiftçi, S. (2025), Promotinge e-motinol Skills in Cyberspace: The Relaitonship between Cyber-emotional Skills and Digital Literacy, Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), s.331-348. https://doi.org/10.19171/uefad.1566148
  2. Bales, R.F., & Parsons, T. (1956). Family: Socialization and Interaction Process (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315824307
  3. Barassi, V. (2020), Child Data Citizien: How Tech Companies are Profiling us from before Birth, The MIT Press.
  4. Bauman, B. (2017), Akışkan Modernite, İstanbul: Can Yayınları.
  5. Bauman, Z. ve May, T. (2021), Sosyolojik Düşünmek, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  6. Beck, U. (2014), Risk Toplumu, İthaki Yayınları.
  7. Beneteau, E., Boone, A., Wu, Y., Kientz, J. A., Yip, J. ve Hiniker, A. (2020), Parenting with Alexa: Exploring the Introduction of Smart Speakers on Family Dynamics, (Ed.: R. Bernhaupt, F. Mueller, D. Verweij ve J. Andres), Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI ‘20), s.1–13, Association for Computing Machinery.
  8. Brubaker, R. (1984), The Limits of Rationality an Essay on the Social and Moral Thought of Max Weber, New York: Routlledge.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Sosyolojisi

Bölüm

Teorik Makale

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

15 Kasım 2025

Kabul Tarihi

13 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Serdar Tekeli, E. (2026). Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 103-116. https://doi.org/10.11616/asbi.1824109
AMA
1.Serdar Tekeli E. Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. ASBİ. 2026;26(1):103-116. doi:10.11616/asbi.1824109
Chicago
Serdar Tekeli, Esra. 2026. “Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 26 (1): 103-16. https://doi.org/10.11616/asbi.1824109.
EndNote
Serdar Tekeli E (01 Mart 2026) Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 26 1 103–116.
IEEE
[1]E. Serdar Tekeli, “Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”, ASBİ, c. 26, sy 1, ss. 103–116, Mar. 2026, doi: 10.11616/asbi.1824109.
ISNAD
Serdar Tekeli, Esra. “Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 26/1 (01 Mart 2026): 103-116. https://doi.org/10.11616/asbi.1824109.
JAMA
1.Serdar Tekeli E. Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. ASBİ. 2026;26:103–116.
MLA
Serdar Tekeli, Esra. “Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 1, Mart 2026, ss. 103-16, doi:10.11616/asbi.1824109.
Vancouver
1.Esra Serdar Tekeli. Duygusal Bağın Rasyonelleşmesi: Yapay Zekânın Ebeveynlik Rollerini Araçsal Yönetime Dönüştürmesi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. ASBİ. 01 Mart 2026;26(1):103-16. doi:10.11616/asbi.1824109